|
ÖZET: Güvence bedellerinin hatalı ödenmesi ve hukuki düzenlemelere uygun olarak kayıtlarda yer almaması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ele alınmıştır. İncelemeler, bir ilçe belediyesinin tahsil ettiği güvence bedellerinin güncellenmediğini ve muhasebe hesaplarında ilk kayıt değeri üzerinden izlendiğini ortaya koymuştur. İade işlemleri de güncellenmemiş tutarlar üzerinden gerçekleştirilmiştir. 28253 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelik, belediyelerin su ve kanalizasyon hizmetleri için güvence bedeli talep etme yetkisini düzenlemekte ve bu bedelin nasıl hesaplanacağına dair kurallar getirmektedir.
Yönetmelik gereğince, abonelik sözleşmesi sona erenlerin güvence bedeli, son endeks okuma bilgileri doğrultusunda güncellenerek iade edilmelidir. Ancak yapılan incelemeler, abonelik sözleşmelerinde güvence bedelinin tutarı dışında herhangi bir hükme yer verilmediğini göstermektedir. 2024 yılı için belirlenen güvence bedellerinin, güncelleme yapılmadan muhasebe hesaplarında izlendiği tespit edilmiştir. Kamu İdaresi, bu durumu kabul etmiş ve düzeltme işlemlerine başlanıldığını belirtmiştir, ancak bu işlemlerin tamamlanmadığı anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, tüm abonelerin güvence bedellerinin gözden geçirilmesi ve eksikliklerin giderilmesi gerekmektedir. Yönetmelik hükümlerine uygun olarak, abonelik tarihlerinde alınan güvence bedellerinin güncellenmesi ve muhasebe kayıtlarının düzenlenmesi önem arz etmektedir. Ayrıca, aboneliği sona erenlere güvence bedelinin doğru bir şekilde iade edilmesi ve 09.08.2022 tarihinden sonra yapılan iadelerdeki eksikliklerin giderilmesi için gerekli değişikliklerin yapılması şarttır. |
BULGU: Güvence Bedellerinin Hatalı Ödenmesi ve Hukuki Düzenlemelere Uygun Olarak Kayıtlarda Yer Almaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye tarafından tahsil edilen güvence bedellerinin doğru şekilde güncellenmediği ve muhasebe hesaplarında ilk kayıt değeri ile yer aldığı, bu tutarlar ilgililerine iade edilirken de güncellenmemiş tutarlar üzerinden iade işlemi yapıldığı görülmüştür
03.04.2012 tarih ve 28253 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Belediye Su ve Kanalizasyon Hizmetlerinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik belediyeler veya bağlı kuruluşlar tarafından yürütülen su ve kanalizasyon hizmetlerine yönelik önemli düzenlemeler içermektedir.
Yönetmelik’in 09.08.2022 tarihinde yürürlüğe giren 5’inci maddesinin (k) fıkrası gereğince, belediye ve bağlı kuruluşlar, başvuru sahiplerinin su ve atıksu hizmetlerine ilişkin ödeme yükümlülüğünü yerine getirmeme riskine karşılık sözleşme yaparken nakit ya da banka kesin teminat mektubu olarak güvence bedeli talep edebileceklerdir.
Ayrıca, abonelerden güvence bedeli alınıp alınmayacağı ile güvence bedelinin ödeme şekli, zamanı ve yöntemi gibi hususların sözleşme kapsamında açıkça belirtilmek şartıyla serbestçe belirleneceği; güvence bedelinin, başvuranın mensubu olacağı abone grubunda üç tahakkuk döneminde tüketilen ve/veya deşarj edilen ortalama su miktarı ile su birim m3 fiyatının çarpılması suretiyle elde edilen toplam bedeli aşmayacak şekilde belirleneceği, kademeli tarife uygulanan başvuran için tarifesindeki en alt kademenin esas alınacağı hüküm altına alınmıştır.
Anılan bu Yönetmelik ile ayrıca güvence bedelinin iadesinin nasıl yapılacağı da açıkça düzenlenmiştir. Bu hükme göre, abonelik sözleşmesi sona eren veya müşterinin muvafakati ile mekanik sayacı ön ödemeli sayaç ile değiştirilen abonenin güvence bedelinin iadesinde; su ve atıksu hizmetlerinin verildiği yerdeki son endeks okuma bilgileri aboneye bildirildikten sonra, nakit tahsil edilen güvence bedeli Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) tablosundaki aylık değişim oranları esas alınmak suretiyle iadenin yapılacağı ay itibarıyla güncellenmesi ve tüm borçlarının ödenmesinden sonra aboneye iadesinin sağlanması gerekmektedir.
Yönetmelik gereği, güvence bedelinin belirlenmesi ve hesaplanmasına ilişkin usul ve esaslar ile her yıl uygulanacak tarifeler, Yönetmelik hükümlerine aykırı olmayacak şekilde belediye ve bağlı kuruluşlarca düzenlenebilecektir.
Özetle, abonelerden depozito, güvence bedeli veya teminat bedeli adı altında alınan değerlerin öncelikle Yönetmelik hükümlerine uygun olarak düzenlenmesi, hesaplanarak ilgili hesaplara doğru kaydedilmesi ve ödeme sırasında da bu düzenlemelere uygun olarak güncellenmiş tutar üzerinden iadesinin yapılması gerekmektedir.
Bu kapsamda yapılan incelemeler neticesinde,
0 Abonelik sözleşmelerinde güvence bedelinin tutarı dışında hiçbir hükme (ödeme tutarı esasları, zamanı ve yöntemi gibi) yer verilmediği,
0 Sözleşme kapsamında abonelerden tahsil olunan (2024 yılı için 300,00 TL) güvence bedellerinin, güncelleme yapılmadan, alınan ilk bedel üzerinden muhasebe hesaplarında izlendiği,
Tespit edilmiştir.
Yukarıdaki tespitlere ilişkin Kamu İdaresi cevabında, bulguya katıldığını belirtmiş olup söz konusu hususun yerine getirilmesine ilişkin işlemlere başlanıldığını ifade etmiştir. Ancak düzeltme işlemlerinin tamamlanmadığı anlaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle;
0 Tüm abonelerin güvence bedellerinin gözden geçirilerek tespit edilen eksikliklerin giderilmesi,
0 Yönetmelik’e uygun olarak 09.08.2022 öncesindeki aboneler de dahil olmak üzere tüm abonelerden abonelik tarihlerinde alınan ve nakit tahsil edilen güvence bedellerinin Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan TÜFE tablosundaki aylık değişim oranları esas alınmak suretiyle güncelleştirilmesi,
0 Yönetmelik’e uygun olarak yapılacak güncelleştirmeler neticesinde gerekli muhasebe kayıtlarının düzenli olarak yapılması,
0 Yönetmelik’in amir hükmü uyarınca güvence bedellerinin doğru şekilde güncelleştirildikten sonra aboneliği sona erenlere iadesinin doğru olarak yapılması ve 09.08.2022 tarihinden sonra yapılan iadelerdeki eksikliklerin giderilmesi,
0 Yönetmelik’e uygun şekilde Meriç Belediyesi Tarifeler Yönetmeliği ile su abonelik sözleşmelerinde gerekli değişikliklerin yapılması gerekmektedir.