|
ÖZET: Hafriyat ve yıkıntı atıklarının yönetimi konusunda önemli eksiklikler tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan il kapsamındaki bir ilçe belediyesinin, hafriyat toprağı ve moloz döküm alanlarını belirlemediğini, bu konudaki yönetim ve denetim yükümlülüklerini yerine getirmediğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, hafriyat döküm bedellerinin tahsili için gerekli takip çalışmalarının yapılmadığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu ve 25406 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelik, belediyelere hafriyat ve inşaat/yıkıntı atıklarının yönetimi için çeşitli sorumluluklar yüklemektedir. Bu bağlamda, belediyelerin döküm sahalarını belirlemesi, atıkların toplanması, taşınması ve bertarafı için gerekli tedbirleri alması gerekmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, ilgili ilçe belediyesinin bu yükümlülükleri yerine getirmediği, dolayısıyla atık yönetimi ve kontrolü konusunda ciddi eksiklikler yaşandığı tespit edilmiştir. Kamu idaresi, denetim bulgularını kabul ederek gerekli çalışmalara başlanacağını belirtmiştir. Bu durum, hafriyat ve yıkıntı atıklarının etkin bir şekilde yönetilmesi için gerekli adımların atılması gerektiğini göstermektedir. |
BULGU: Hafriyat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü ile Buna Bağlı Gelir Takibinin Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdare tarafından hafriyat toprağı ve moloz döküm sahalarının belirlenmediği, bu hususlara ilişkin yönetim ve denetim yükümlülüklerinin yerine getirilmediği ve bu kapsamda hafriyat döküm bedellerinin tahsiline ilişkin takip çalışmalarının yapılmadığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinde; “(…) hafriyat toprağı ve moloz döküm alanlarını; (…) belirlemek (…); bu alan ve yerler ile taşımalarda çevre kirliliği oluşmaması için gereken tedbirleri almak” hükmüne yer verilmiştir.
18.03.2004 tarih ve 25406 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği’nin “Belediyelerin görev ve yetkileri” başlıklı 8’inci maddesinde ise: “İl belediye mücavir alanı içerisinde il ve ilçe belediyeleri, büyükşehirlerde büyükşehir belediyeleri, büyükşehir belediyeleri dışında ise ilçe belediyeleri;
Hafriyat toprağı, inşaat/yıkıntı atıkları ile doğal afet atıklarının toplanması, geçici biriktirilmesi, taşınması, geri kazanılması ve bertarafı ile ilgili yönetim planı hazırlamakla,
Hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıkları geri kazanım tesisleri sahaları ile depolama sahalarını belirlemek, kurmak/kurdurtmak ve işletmek/işlettirmekle,
Depolama sahası yerinin seçimi, inşaatı veya işletilmesi sırasında çevre ve insan sağlığını olumsuz etkilemeyecek şekilde gerekli tedbirleri almak veya aldırtmakla,
Hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının toplanması, taşınması ve bertaraf bedelini belirlemekle,
Hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıkları için toplama, taşıma hizmeti verecek firmaların adresleri ve telefon numaraları ile nakliye bedellerini halkın bilgileneceği şekilde ilan etmekle,
Hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının toplanması, geçici biriktirilmesi, taşınması ve bertarafı faaliyetlerini denetlemekle, (…) yükümlüdürler.” düzenlemeleri yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri gereğince belediyeler; belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde döküm sahalarını belirlemek, hafriyatın geçici biriktirilmesi, taşınması, geri kazanılması ve bertarafı ile ilgili yönetim planı hazırlayarak atık yönetimini ve kontrolünü sağlamak ve bu işlerle ilgili tüm denetimleri yapmakla yükümlüdürler.
Ancak yapılan incelemede, hali hazırda idare tarafından belirlenmiş bir hafriyat toprağı ve moloz döküm sahasının bulunmadığı, hafriyat toprağı ve inşaat yıkıntı atıklarını toplama ve taşıma hizmeti verecek firmaların ve nakliye bedellerinin belirlenmediği, söz konusu faaliyetlere ilişkin ilçe genelinde denetim ve tespit faaliyetlerini yürütecek personelin görevlendirilmediği dolayısıyla hafriyat döküm bedellerinin tahsil edilemediği tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında bulgu konusu hususa katılındığı ve gerekli çalışmaların başlatıldığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, hafriyat ve yıkıntı atıklarının yönetimine ilişkin belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmesi gerekmektedir.