|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, özel bütçeli idare kurumunun hesap ve işlemlerinde bazı hatalı kayıtların bulunduğunu ortaya koymuştur. İnceleme sonucunda, 830.03.07.20 kodu altında yer alan gayri maddi hak alımlarının 260 Haklar hesabına kaydedilmediği tespit edilmiştir. Bu kayıtlar arasında, aslında fikri hak alımı niteliğinde olmayan inceleme ve editörlük hizmet alımları yer almakta, bu durum geçici mizanda 260 Haklar hesabı ile 268 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabı arasında eşitsizlik yaratmaktadır.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 194. maddesi, 260 Haklar hesabının hukuki tasarruflar ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanıldığını belirtmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, 830.03.07.20 ve 830.06.03 hesaplarının borçlu olarak çalıştığı yevmiyelerde, hak alımı yerine hizmet alımına ilişkin harcamaların kaydedildiği görülmüştür. Bu durum, 62.073,06 TL tutarında hatalı kayda yol açmış ve sonuç olarak 260 Haklar hesabı ile 268 Birikmiş Amortismanlar hesabı arasında beklenen eşitliği bozmuştur. Kamu İdaresi, 2024 yılı itibarıyla gayri maddi hak alımlarının doğru bir şekilde 260 Haklar hesabında işleneceğini belirtse de, 2023 mali yılındaki hatalı uygulamalar, mali tabloların güvenilirliğini zedelemiştir. Bu nedenle, hak alımlarına ilişkin hatalı kayıtların, mali tabloların doğru bilgi sunmasını engellediği değerlendirilmektedir. |
BULGU: Hak Alımlarına İlişkin Kayıtların Hatalı Olması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Kurumun 2023 yılı hesap ve işlemlerinin incelenmesi sonucunda, 830.03.07.20 kodunda kayıtlı olan bazı gayri maddi hak alımlarının 260 Haklar hesabına işlenmediği, ayrıntısına bakıldığı zaman aslında 830.03.07.20 kodunda fikri hak alımı niteliğinde olmayan inceleme ve editörlük hizmet alımlarının kaydedildiği ve buna bağlı olarak geçici mizanda 260 Haklar hesabı ile 268 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabı eşitliği sağlanamadığı görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 194’üncü maddesine göre, 260 Haklar hesabı, bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılır. Haklar hesabının işleyişi ise 195’inci madde ile düzenlenmiştir. Söz konusu maddede;
“Madde 195- (Değişik:RG-24/2/2018-30342)
(1) Haklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir:
a) Borç
1) Bütçeye gider kaydıyla edinilen haklar bir taraftan bu hesaba borç, kesintiler ilgili hesaba, ödenecek tutar 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı, 325-Nakit Talep ve Tahsisleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir ”
denilmektedir.
Yapılan incelemede, hesap planlarına göre 830.03.07.20 (Gayri Maddi Hak-Fikri Hak- Bilgisayar Yazılımı vb.) ve 830.06.03 (Gayri Maddi Hak Alımları) hesaplarının borçlu olarak çalıştığı yevmiyelerde bu tür alımlara ilişkin harcama yapıldığı görüldüğünden, söz konusu kayıtlarda 260 Haklar Hesabının da borç çalışması beklenmektedir. Öte yandan, hak alımı değil, hizmet alımı niteliğinde olan inceleme ücretlerinin söz konusu harcama kodunda işlenmesi ve 260 Haklar hesabına alınması da hatalıdır. Bu nitelikte 62.073,06 TL kayıt olduğu tespit edilmiştir. Bu durum aynı zamanda, eşit olması gereken 260 Haklar hesabı ve 268 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabına ilişkin amortisman miktarı konusunda da eşitsizliğe ve doğru olmayan sonuçlara ulaşılmasına neden olmaktadır.
Her ne kadar Kamu İdaresi cevabında, 2024 yılı itibarıyla Gayri Maddi Hak Alımlarının 260 Haklar hesabında çalışmasının sağlanmış olduğunu belirtseler de, 2023 mali yılındaki hatalı uygulamalar mali tabloların doğru olmayan veri üretmesine sebep olmuştur.
Sonuç itibariyle, yukarıda açıklanan nedenlerle hak alımlarına ilişkin hatalı kayıtların mali tabloların tam ve doğru bilgi vermemesine neden olduğu düşünülmektedir.