|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay denetim raporları kapsamında yapılan incelemelerde, yüklenicilere yapılan hakediş ödemelerinde Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan alınması gereken “borcu yoktur” yazısının yerine hatalı belgelerin esas alındığı tespit edilmiştir. Özellikle, 2023/871954 ihale numaralı 2. Etap Engelli Erişebilirlik İmalatları Yapım İşi ve 2023/901153 ihale numaralı 2023 Yılı Mekanik Bakım Onarım işlerinde, yüklenicilerin işyeri sicil numaraları üzerinden gerekli borç sorgulaması yapılmadan, Türkiye genelindeki e-borcu yoktur belgesi dikkate alınarak ödeme gerçekleştirilmiştir.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 90. maddesi, işverenlerin hakedişlerinin, Kuruma olan borçlarının bulunmaması şartıyla ödeneceğini belirtmektedir. Ayrıca, Sosyal Güvenlik Kurumu Prim ve İdari Para Cezası Borçlarının Hakedişlerden Mahsubu ile İlişiksizlik Belgesinin Aranması Hakkında Yönetmelik de, hakediş ödemeleri öncesinde işverenlerin borç durumunun sorgulanmasını zorunlu kılmaktadır. Yapılan denetimlerde, hatalı belgelerle yapılan ödemelerin, Kurumun alacaklarının zamanında tahsil edilmesini engelleyebileceği ve bu durumun idari işlemlere yol açabileceği vurgulanmıştır. Kamu İdaresi, bu bulgular ışığında, gelecekteki hakediş ödemelerinde yüklenicilerin sicil numaraları üzerinden doğru belgelerin esas alınarak işlem yapılacağını taahhüt etmiştir. Bu süreçte gerekli özenin gösterilmesi gerektiği ifade edilmiştir. |
BULGU: Hakediş Ödemelerinde Sosyal Güvenlik Kurumundan Alınması Gereken Borcu Yoktur Yazısı Yerine Hatalı Belgenin Esas Alınması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
2023/871954 ihale numaralı 2. Etap Engelli Erişebilirlik İmalatları Yapım İşi ile 2023/901153 ihale numaralı 2023 Yılı Mekanik Bakım Onarım işinde yükleniciye ödenen hakediş öncesinde işyeri sicil numarası üzerinden sosyal güvenlik kurumundan alınması gereken borcu yoktur yazısının yerine hatalı belge esas alınarak yükleniciye ödeme yapıldığı görülmüştür.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Prim ve idari para cezası borçlarının hakedişlerden mahsubu, ödenmesi ve ilişiksizlik belgesinin aranması” başlıklı 90’ıncı maddesinde işverenlerin hakedişlerinin, Kuruma idari para cezası, prim ve prime ilişkin borçlarının olmaması kaydıyla ödeneceği, hakedişlerin mahsubu ve ödenmesi ile teminatların prim ve idari para cezası borçlarına karşılık tutulmasına ilişkin işlemlerin usûl ve esaslarının Cumhurbaşkanınca çıkarılacak yönetmelikle tespit edileceği ve bu maddede belirtilen yükümlülükler yerine getirilmeden hakediş ödenmesi halinde ilgililer hakkında genel hükümlere göre idari ve cezai işlem yapılacağı hükme bağlanmıştır.
Söz konusu hükme dayanılarak Bakanlar Kurulu tarafından 22.09.2008 tarihinde çıkartılıp 29.09.2008 tarih ve 27012 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Sosyal Güvenlik Kurumu Prim ve İdari Para Cezası Borçlarının Hakedişlerden Mahsubu, Ödenmesi ve İlişiksizlik Belgesinin Aranması Hakkında Yönetmelik’in “Hakedişten kesinti ve mahsup” başlıklı 6’ncı maddesinde, idarece işverenlerin hakedişlerinin, Kuruma idari para cezası, prim ve prime ilişkin borçlarının olmaması kaydıyla ödeneceği, idarenin, işverene yapacağı her hakediş ödemesinden önce, işverenin ve varsa alt işverenlerinin Kuruma idari para cezası, prim ve prime ilişkin gecikme cezası, gecikme zammı ve diğer ferilerinden oluşan borçlarının olup olmadığını, üniteden yazı ile soracağı, ünitece, işverenin ve varsa alt işverenlerinin muaccel borcunun bulunmadığı hususu idareye bir aylık süre içinde yazı ile bildirileceği, yazı ile bildirilmediği sürece, idare tarafından işverene hakediş ödenmeyeceği hükme bağlanmıştır.
Yapılan denetimlerde, 2023/871954 ihale numaralı 2. Etap Engelli Erişebilirlik İmalatları Yapım İşi ile 2023/ 901153 ihale numaralı 2023 Yılı Mekanik Bakım Onarım işinde yüklenici ile yapılan sözleşmelere bağlı olarak yapılan tüm hakediş ödemelerinde yüklenicinin ihale konusu işle ilgili açılan sicil numarası üzerinden prim borcu sorgulaması yapılan belge değil de yüklenicinin Türkiye genelindeki sorgulama sonucu e-borcu yoktur belgesi esas alınarak ödeme yapıldığı tespit edilmiştir. Sorgulamaya esas alınan belgenin üzerinde bu belgenin, 5510 sayılı Kanunun 90’ıncı maddesinde sayılan kurum ve kuruluşlara ihale suretiyle yapılan işlerle ilgili istihkak ödemelerinde/kesintilerinde kullanılamayacağının açıkça yazdığı görülmektedir.
Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespite katılınmış, bundan sonra yapılacak tüm hakediş ödemelerinde yüklenicinin ihale konusu işle ilgili açılan sicil numarası üzerinden prim borcu sorgulaması yapılan belge esas alınarak ödeme yapılacağı, gerekli hassasiyetin gösterileceği ifade edilmiştir.
Bu itibarla, hatalı borcu yoktur belgesi esas alınarak yüklenicilere ödeme yapılması Sosyal Güvenlik Kurumunun alacağı prim borçlarının zamanında tahsil edilememesine ve ilgililer hakkında genel hükümlere göre işlem yapılmasına sebebiyet verebileceğinden gerekli hassasiyetin gösterilmesi gerekmektedir.