|
ÖZET: Yapım işlerine ilişkin hakediş ödemelerinden yapılan geçici kabul noksanları kesintilerinin hatalı muhasebeleştirildiği tespit edilmiştir. Büyükşehir İlçe Belediyesi İdare’si tarafından gerçekleştirilen ihale süreçlerinde, kesin hesabı verilmemiş imalatlara ait ödenen tutarlardan yapılan kesintilerin, ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak kaydedilmediği ortaya çıkmıştır. Geçici kabul noksanları için alınması gereken teminat mektuplarının ve kesintilerin, muhasebe kayıtlarında doğru bir şekilde yer alması gerekmektedir.
Tip Sözleşmelerde belirtilen düzenlemelere göre, her hakedişten %3 ve %5 oranında kesinti yapılması öngörülmektedir. Ancak, bu kesintilerin 330-Alınan Depozito ve Teminat Hesabına kaydedilmesi gerektiği halde, yapılan incelemelerde bu tutarların 333-Emanetler Hesabında izlendiği belirlenmiştir. 31.12.2024 itibarıyla toplam 7.040.342,82 TL tutarında geçici kabul noksanlıkları kesintisi yapılmış, ancak bu tutarların muhasebeleştirilmesinde eksiklikler yaşanmıştır. İdare, bu durumu kabul ederek düzeltici işlemlere başlanacağını bildirmiştir. Sonuç olarak, yapım işi hakedişlerinden yapılan geçici kabul noksanlıkları kesintilerinin, mevzuat hükümlerine uygun bir şekilde muhasebeleştirilmesi büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Hakediş Ödemelerinden Yapılan Geçici Kabul Noksanları Kesintilerinin Hatalı Muhasebeleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare tarafından birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen yapım işlerinde, kesin hesabı İdareye verilmemiş olan imalatlara ait ödenen tutarlardan yapılan kesintilerin hatalı olarak muhasebeleştirildiği görülmüştür.
Anahtar Teslimi Götürü Bedel Sözleşmeli Yapım İşlerinde Tip Sözleşme’nin “Geçici kabul noksanları” başlıklı 30.1. maddesinde; “Geçici kabul noksanları için düzenlenen her hakedişte yapılan iş tutarının %3’ü kadar teminat mektubu alınır ve bu teminat mektubu, geçici kabul noksanı bulunmayan işlerde geçici kabul onay tarihinden sonra, geçici kabul noksanı bulunan işlerde ise bu eksikliklerin tamamlanmasını müteakip, geçici kabul onay tarihinden sonra yükleniciye iade edilir. Fiyat farkı ödenen işlerde teminat tutarı, sözleşme tarihinden itibaren endeks üzerinden güncelleştirilmek suretiyle belirlenir. Yüklenicinin teminat mektubu vermemesi durumunda; düzenlenen her hakedişte yapılan iş tutarının %3’üne karşılık gelen kısmı tutulur ve bu tutar, geçici kabul noksanı bulunmayan işlerde geçici kabul onay tarihinden sonra, geçici kabul noksanı bulunan işlerde ise bu eksikliklerin tamamlanmasını müteakip, geçici kabul onay tarihinden sonra yükleniciye ödenir. Fiyat farkı ödenen işlerde bu tutar, sözleşme tarihinden itibaren endeks üzerinden güncelleştirilmek suretiyle kesilir. İşin devamı sırasında yüklenicinin hakedişlerden yapılan kesintiler karşılığında teminat mektubu vermesi durumunda idare hesabında tutulan tutar yükleniciye ödenir. Geçici kabul noksanları için alınan teminatlar haczedilemez ve bunların üzerine ihtiyati tedbir konulamaz.” hükmü ile,
Birim Fiyatlı Yapım İşlerine İlişkin Tip Sözleşme’nin 30.2 maddesinde; “Düzenlenen hakedişlerde; tamamlanmış, ancak kesin hesabı İdareye verilmemiş imalatlara ait tutarların %5’i karşılığında teminat mektubu alınır ve kesin hesaplar İdare tarafından onaylanmadıkça bu teminat mektubu iade edilmez. Yüklenicinin teminat mektubu vermemesi durumunda ise kesin hesabı İdareye verilmemiş imalatlara ait tutarların %5’i tutulur ve kesin hesaplar İdare tarafından onaylanmadıkça bu tutarlar ödenmez.” hükmü yer almaktadır.
Yukarıda yer alan Tip Sözleşmelerdeki düzenleme gereğince, düzenlenen her hakedişten yapılan iş tutarının %3 ve %5 oranında geçici kabul noksan kesintisi yapılmaktadır. Diğer yandan, yapılması gereken kesintiler kadar teminat mektubu da alınabilmektedir. Düzenleme esasen yapılan işin tam karşılığının bütçe gideri olarak muhasebeleştirilmesi, ödemenin kesinti yapılmış şekilde gerçekleştirilmesi ve kesinti yapılan tutarın yine bir ödeme/borç yükümlülüğü içermesi nedeniyle muhasebeleştirilmesidir. Bu durumda geçici kabul noksanları için yapılan kesintilerin İdarenin mali tablolarında gözükmesi muhasebenin temel ilkeleri gereğidir.
Diğer yandan, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 257 ve 258’inci maddelerine göre, teminat olarak nakden veya mahsuben tahsil edilen tutarların 330-Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına kaydedilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla, yapım işi sözleşmelerinin niteliğine göre %3 veya %5 oranında yapılan geçici kabul noksanları kesintilerinin muhasebeleştirilmesi ve 330-Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına kaydedilmesi gerekmektedir.
Ayrıca, Mahalli İdareler Detaylı Hesap Planının 330-Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı alt detay kodlarında 330.15-Yapım İşleri Tip Sözleşmesinin 30’uncu ve 31’inci maddeleri gereği alınan teminatlar hesabı yer almakta olup hakediş ödemelerinden yapılan geçici kabul noksanları kesintilerinin bu hesapta izlenmesi gerektiği açıkça belirtilmiştir.
Yapılan incelemeler sonucunda, 31.12.2024 tarihi itibariyle yapım işi hakediş ödemelerinden toplamda 7.040.342,82 TL geçici kabul noksanlıkları kesintisi yapıldığı, yapılan kesintilerin 330-Alınan Depozito ve Teminat Hesabına kaydedilmediği, söz konusu tutarların 333- Emanetler Hesabında izlendiği tespit edilmiştir. Dolayısıyla söz konusu kesintilerin mevzuatta belirtildiği şekilde yapılmamasından dolayı, 330 ve 430-Alınan Depozito ve Teminatlar Hesaplarında 7.040.342,82 TL tutarında eksikliğe; 333-Emanetler Hesabında ise aynı tutarda fazlalığa sebebiyet verilmiştir.
İdare tarafından, tenkit konusu hususa iştirak edilmiş olup düzeltici işlemlere başlanacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, yapım işi hakedişlerinden yapılan geçici kabul noksanlıkları kesintilerinin mevzuat hükümlerine uygun olarak muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.