Haklar, Diğer Maddi Olmayan Duran Varlıklar ve Birikmiş Amortismanlar Hesaplarının Gerçeği Yansıtmaması (Sayıştay)

BULGU: Haklar, Diğer Maddi Olmayan Duran Varlıklar ve Birikmiş Amortismanlar Hesaplarının Gerçeği Yansıtmaması

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri

İSG DSİ tarafından satın alınan yazılım, lisans ve program alımlarının haklar hesabında muhasebeleştirilmediği; söz konusu maddi olmayan duran varlıklar için Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği doğrultusunda amortisman ayrılmadığı; kullanılmayan yazılımların muhasebe kayıtlarından çıkarılmadığı ve fiilen Döner Sermaye İşletmesince kullanılmayan yazılımların, ilgili birimlere devredilmediği görülmüştür.
1 nolu açılış fişinde 267 nolu hesapta 4.960.749,15 TL olduğu görülmüş olup, aşağıda detayları açıklanan yazılım, lisans ve programların alındığı anlaşılmıştır:
• Muhasebe Programı (Zirve): 2005 yılında alınmıştır. Döner Sermaye İşletmesi ve İSGÜM Fatura Biriminde, fatura kesmek için kullanılmaktadır.
• Veri Tabanı ve Server Sistemi: 2006 yılında alınmıştır. İSGÜM tarafından, internet erişimi amacıyla kullanılmaktadır.
• RFID Demirbaş Takip Sistemi: 2009 yılında alınmıştır. Döner Sermaye İşletmesi ve İSGÜM tarafından, demirbaş takibi amacıyla kullanılmaktadır.
• Ortak Sağlık Güvenlik Yazılımı: 2010, 2011, 2012 ve 2013 yıllarında alınmıştır. İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü Yetkilendirme Dairesi Başkanlığı tarafından, elektronik ortamda İSG iş ve işlemlerini yürütmek amacıyla kullanılmaktadır.
• Adobe Acrobat X Pro Suite: 2011 yılında alınmıştır. İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü tarafından, Genel Müdürlük Birimlerinin ihtiyaçları için kullanılmaktadır.
• SQL Lisans: 2011 yılında alınmıştır. Bakanlık Server sistemine entegre olup, Genel Müdürlük Birimlerinin ihtiyaçları için kullanılmaktadır.
• IBM SPSS Programı (Sosyal Bilimler İçin İstatistik Paket Programı): 2012 yılında alınmıştır. İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü ve İSGÜM tarafından, Genel Müdürlük ve bağlı birimlerin istatistik çalışmalarında kullanılmaktadır.
• Fluent Hes. Akış. Mek. Yazılımı: 2012 yılında alınmıştır. İSGÜM tarafından, kendi hizmetlerinde kullanılmaktadır.
• İş Ekip. Per. Kontrol Yazılımı: 2014 ve 2015 yıllarında alınmıştır. İSGÜM tarafından, kendi hizmetlerinde kullanılmaktadır.
• Kontrol Belgesi Yazılımı: 2015 ve 2016 yıllarında alınmıştır. İSGÜM tarafından, kendi hizmetlerinde kullanılmaktadır.
• İSG – KATİP Yazılımı: 2018, 2019 ve 2020 yıllarında alınmıştır. İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü Yetkilendirme Dairesi Başkanlığı tarafından, elektronik ortamda İSG iş ve işlemlerini yürütmek amacıyla kullanılmaktadır.
Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinde 260 Haklar Hesabının, bedeli karşılığı edinilen imtiyaz, patent, lisans, ticari marka ve unvan gibi hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılacağı ile yararlanma süresi belli olan hakların sürenin bitiminde, yararlanma süresi belli olmayanların ise 5’inci yılın sonunda 260 Haklar Hesabına alacak, 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç kaydedileceği ifade edilmektedir. Yönetmelikte ayrıca, yararlanma hakkı devredildiğinde kayıtlı değeri ile 260 Haklar Hesabına alacak, birikmiş amortismanlarının ise 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç kaydedileceği belirtilmektedir.
Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin “Amortisman ve tükenme payı uygulaması” başlıklı 49’uncu maddesinde, amortisman ve tükenme payına tabi tutulacak varlıklar, bunlara ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının, duran varlık çeşitlerine göre Bakanlıkça belirleneceği belirtilmektedir.
04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Amortisman ve Tükenme Payları konulu 47 sıra nolu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin 6’ncı maddesinde, tutarına bakılmaksızın Maddi Olmayan Duran Varlıklar ve Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar hesap gruplarında izlenen varlıklar için amortisman oranı %100 olarak belirlenmiştir. Diğer bir ifadeyle bu varlıklar, hesaplara alındığı yılın sonunda tamamen amorti edilir.
Yapılan incelemede, aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
• Yazılım, lisans ve program alımları, 260 Haklar Hesabında muhasebeleştirilmesi gerekirken, 267 Diğer Maddi Olmayan Duran Varlıklar Hesabında muhasebeleştirilmiştir.
• 2021 yılsonu 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabı Döküm Cetveli incelendiğinde,
maddi olmayan duran varlıkların tamamı için %33 oranında amortisman ayrıldığı görülmüştür. Bu durum, 267 nolu hesaptaki varlıkların, hesaplara alındığı yılın sonunda tamamen amorti edilememelerine neden olmuştur.
• 2022 yılı kesin mizanında maddi olmayan duran varlıkların tamamen amorti edilmedikleri görülmüştür. Kesin mizanda, 267 Diğer Maddi Olmayan Duran Varlıklar Hesabının bakiyesi 5.460.749,15 TL iken, 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabının bakiyesi 4.110.749,15 TL’dir.
• Demirbaş takibi için kullanılan RFID Demirbaş Takip Sistemi, Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Sistemi’ne geçtikten sonra kullanılmamasına rağmen, muhasebe kayıtlarından çıkarılmamıştır.
• Bedeli Döner Sermaye bütçesinden karşılanmakla beraber, İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü ile İSGÜM tarafından kullanılan yazılımlar, ilgili birimlere devredilmemiştir.
Kamu idaresi, bulguya katılmış olup, bulgu doğrultusunda 2023 yılında gerekli işlemlerin gerçekleştirileceğini ifade etmiştir.
Haklar, Diğer Maddi Olmayan Duran Varlıklar ve Birikmiş Amortismanlar Hesaplarının gerçeği yansıtabilmesi için;
• Yazılım, lisans ve program alımlarının, 260 Haklar Hesabı kullanılarak muhasebeleştirilmesi,
• Maddi olmayan duran varlıklar için 47 sıra nolu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin hükümleri doğrultusunda amortisman ayrılması,
• Yararlanma süresi belli olan hakların sürenin bitiminde muhasebe kayıtlarından çıkarılması,
• Döner Sermaye bütçesinden karşılanmak suretiyle edinilen ancak fiilen Bakanlık hizmetlerinde kullanılan varlıkların “tam açıklama” kavramı gereği Bakanlığa devredilmesi ve Bakanlık mali tablolarında raporlanması, gerekmektedir.