|
ÖZET: İnceleme sonucunda, il belediyesinin faaliyetlerinde kullanılmak üzere edindiği yazılım ve lisans gibi fiziksel varlığı olmayan değerlerin, 260 Haklar Hesabında muhasebeleştirilmesi gerekirken doğrudan gider kaydedildiği tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, maddi olmayan duran varlıkların maliyet bedeli ile kaydedilmesi gerektiğini ve bu varlıkların ekonomik değer taşıyan harcamalar olarak izlenmesi gerektiğini belirtmektedir. Ayrıca, bu varlıkların amortisman oranının %100 olduğu da vurgulanmıştır.
Yapılan denetimlerde, söz konusu yazılım ve lisans alımlarının 260 Haklar Hesabı yerine 630 Giderler Hesabında muhasebeleştirildiği ve bu durumun mali tablolarda 612.840,00 TL’lik bir eksiklik yarattığı ortaya çıkmıştır. Bu yanlış kayıt, 260 Haklar Hesabı ile 268 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabının yanı sıra 630 Giderler Hesabının da hatalı görünmesine neden olmaktadır. Kamu idaresi, bu konuda gerekli önlemlerin alındığını ve 260 hesabının doğru bir şekilde kullanılacağını bildirmiştir. Sonuç olarak, il belediyesinin edindiği yazılım ve lisans gibi maddi olmayan duran varlıkların 260 Haklar Hesabında izlenmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Bu durum, mali raporların doğruluğu açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Haklar Hesabına Ait Alımların Doğrudan Giderleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
İdarenin faaliyetlerinde kullanılmak üzere edindiği, fiziksel varlığı bulunmayan yazılım ve lisans gibi değerlerin, 260 Haklar Hesabında muhasebeleştirilmesi gerekirken doğrudan gider kaydedildiği belirlenmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 26 Maddi Olmayan Duran Varlıklar Hesap Grubuna ilişkin 209’uncu maddesinde, edinilen maddi olmayan duran varlıkların maliyet bedeli ile hesaplara alınacağı; “Hesabının Niteliği” başlıklı 210’uncu maddesinde, bu hesabın bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılacağı hüküm altına alınmıştır.
Aynı Yönetmelik’in “Hesabın İşleyişi” başlıklı 211’inci maddesinde, bütçeye gider kaydıyla edinilen hakların bir taraftan bu hesaba borç, ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilmesi gerektiği; 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’na ilişkin “Hesabın Niteliği” başlıklı 214’üncü maddesinde ise; 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabının, maddi olmayan duran varlık bedellerinin, kullanılabilecekleri süre içerisinde yok edilmesini izlemek için kullanılması gerektiği ifade edilmiştir.
Diğer yandan, Amortisman ve Tükenme Payları konulu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin (Sıra No: 47) “Amortisman ve tükenme payı süre ve oranları” başlıklı 6’ncı maddesinde, Maddi Olmayan Duran Varlıklar Hesap Grubunda izlenen varlıklar için amortisman oranının %100 olacağı ifade edilmiştir.
Anılan mevzuat hükümlerine göre, bilgisayar yazılım lisansı, patent gibi varlık alımlarının maddi olmayan duran varlık grubuna kaydedilmesi ve aynı yıl sonunda bu varlıkların tamamı için amortisman ayrılması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan yazılım ve lisans alımlarına ilişkin tutarların 260 Haklar Hesabı yerine, 630 Giderler Hesabında muhasebeleştirilerek doğrudan gider kaydedildiği tespit edilmiştir.
Bu durum, mali tablolarda 260 Haklar Hesabı ile 268 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabının 612.840,00 TL noksan; 630 Giderler Hesabının ise aynı tutar kadar fazla görünmesine yol açmaktadır.
Kamu idaresi göndermiş olduğu cevapta, İlgili hususta gerekli önlemlerin alınmış olduğunu ve 260 hesabının kullanılmasının sağlanacağını bildirmiştir.
Sonuç olarak, kamu idaresinin faaliyetlerinde kullanılmak üzere edindiği ve herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan bilgisayar yazılımı, lisans gibi değerlerin 260 Haklar Hesabında izlenmesi gerektiği değerlendirilmektedir.