|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, il belediyesi tarafından edinilen bilgisayar yazılımları, lisanslar ve benzeri hakların toplam değeri 1.831.537,21 TL, 260 Haklar Hesabı’na kaydedilmeden doğrudan gider olarak gösterilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 210. maddesi, bu hesabın ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılacağını belirtirken, 211. madde, bütçeye gider kaydıyla edinilen hakların bu hesaba borç kaydedilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Ayrıca, 214. madde ile 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın niteliği açıklanmakta ve maddi olmayan duran varlıkların amortisman süreçleri düzenlenmektedir.
Yapılan incelemeler, yazılımların ve lisansların maddi olmayan duran varlıklar olarak değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu tür varlıkların, hesaplara alındığı yıl sonunda %100 amortisyona tabi tutulması gerekmektedir. Ancak, söz konusu harcamaların 260 Haklar Hesabı’na kaydedilmemesi, mali raporların gerçek değerlerini yansıtmamasına neden olmuştur. Kamu idaresi, gelecekteki hak ve yetki alımlarında 260 Haklar Hesabı’nın kullanılacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, bilgisayar yazılımları ve lisanslar gibi maddi olmayan varlıkların 260 Haklar Hesabı’nda izlenmemesi, bilanço üzerinde 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın yanı sıra 260 Haklar Hesabı’nın da eksik görünmesine yol açmaktadır. Bu durum, mali raporların doğruluğunu etkilemektedir. |
BULGU: Haklar Hesabına Kaydedilmeyen Alımların Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kurum tarafından satın alınan bilgisayar yazılımı, lisans ve benzeri hakların 260 Haklar Hesabına kaydedilmeden doğrudan gider kaydedildiği tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 210’uncu maddesinde; 260 Haklar Hesabının, bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiş, 211’inci maddesinde ise; bütçeye gider kaydıyla edinilen hakların mezkûr hesaba borç kaydedileceği ifade edilmiştir.
Yönetmelik’in 214’üncü maddesinde, 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabının niteliği açıklanmış, bu hesabın maddi olmayan duran varlık bedellerinin, kullanılabilecekleri süre içerisinde yok edilmesini izlemek için kullanılacağı hükme bağlanmıştır.
Amortisman ve Tükenme Payları başlıklı 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin “Amortisman ve Tükenme Payı Süre ve Oranları” başlıklı 6’ncı maddesinin ikinci fıkrasında, maddi olmayan duran varlıklar hesap grubunda izlenen varlıklar için amortisman oranı %100 olarak belirlenmiş, diğer bir ifadeyle söz konusu varlıkların hesaplara alındığı yılın sonunda tamamen amorti edileceği hükme bağlanmıştır.
Lisans ve lisans güncellemeleri bilgisayar yazılımlarına ilişkin kullanım hakları olması sebebiyle maddi olmayan duran varlıklar sınıfında yer almaktadırlar. Maddi olmayan duran varlıklar herhangi bir fiziksel varlığı bulunmasa da kamu idarelerinin belli bir şekilde yararlandığı veya yararlanmayı beklediği veya belli koşullar altında hukuken himaye gören haklardır.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden de anlaşıldığı üzere, yazılım ve benzeri nitelikteki hak ve yetkilere ilişkin harcamaların 260 Haklar Hesabında takip edilmesi ve 260 Haklar Hesabında yer alan varlıkların yıl sonunda %100 amortismana tabi tutulması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, muhtelif tarihlerde alımı yapılan toplam 1.831.537,21 TL tutarındaki 10 adet bilgisayar yazılım bedelinin 260 Haklar Hesabına kaydedilmediği ve söz konusu tutarın doğrudan gider kaydedildiği tespit edilmiştir. Bu durum, 260 Haklar Hesabı ve 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabının gerçek değerleriyle mali rapor ve tablolarda yer almamasına yol açmıştır.
Kamu İdaresi cevabında, bundan sonraki hak ve yetki alımı harcamalarında 260 Haklar Hesabının kullanılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, bilgisayar yazılımları, lisans ve benzeri nitelikteki hak ve yetkilere ilişkin harcamaların 260 Haklar Hesabında izlenmemesi bilançoda 268 Birikmiş Amortismanlar hesabının ve 260 Haklar Hesabının 1.831.537,21 TL eksik görünmesine sebebiyet vermektedir.