|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan il kapsamındaki bir ilçe belediyesinin, satın aldığı bilgisayar yazılımları ve lisansların 260 Haklar Hesabına kaydedilmeden doğrudan gider olarak kaydedildiğini ortaya koymuştur. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, bu tür harcamaların 260 Haklar Hesabında izlenmesi gerektiğini ve yıl sonunda %100 amortisman uygulanacağını belirtmektedir. Ancak, yapılan denetim sonucunda toplam değeri 139.700 TL olan 3 bilgisayar yazılımının bu hesaba kaydedilmediği tespit edilmiştir.
Bu durum, 260 Haklar Hesabı ile 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabının mali raporlarda gerçek değerleriyle yer almasına engel olmuştur. Kamu İdaresi, gayri maddi hakların doğru bir şekilde muhasebeleştirilmesi gerektiğini kabul etmekle birlikte, mevcut eksikliklerin giderilmesi için gerekli adımların atılacağına dair bir açıklama yapmıştır. Sonuç olarak, dönem sonu bilançosunda 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabı 139.700 TL eksik görünmektedir ve bu tür harcamaların doğru bir şekilde izlenmesi, mevzuat gereklilikleri açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Haklar Hesabına Kaydedilmeyen Alımların Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Kurum tarafından satın alınan bilgisayar yazılımı, lisans ve benzeri hakların 260 Haklar Hesabına kaydedilmeden doğrudan gider kaydedildiği tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 210’uncu maddesinde; 260 Haklar Hesabının, bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiş, 211’inci maddesinde ise; bütçeye gider kaydıyla edinilen hakların mezkûr hesaba borç kaydedileceği ifade edilmiştir.
Yönetmelik’in 214’üncü maddesinde, 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabının niteliği açıklanmış, bu hesabın maddi olmayan duran varlık bedellerinin, kullanılabilecekleri süre içerisinde yok edilmesini izlemek için kullanılacağı hükme bağlanmıştır.
Amortisman ve Tükenme Payları başlıklı 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin “Amortisman ve Tükenme Payı Süre ve Oranları” başlıklı 6’ncı maddesinin ikinci fıkrasında, maddi olmayan duran varlıklar hesap grubunda izlenen varlıklar için amortisman oranı %100 olarak belirlenmiş, diğer bir ifadeyle söz konusu varlıkların hesaplara alındığı yılın sonunda tamamen amorti edileceği hükme bağlanmıştır.
Lisans ve lisans güncellemeleri bilgisayar yazılımlarına ilişkin kullanım hakları olması sebebiyle maddi olmayan duran varlıklar sınıfında yer almaktadırlar. Maddi olmayan duran varlıklar herhangi bir fiziksel varlığı bulunmasa da kamu idarelerinin belli bir şekilde yararlandığı veya yararlanmayı beklediği veya belli koşullar altında hukuken himaye gören haklardır.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden de anlaşıldığı üzere, yazılım ve benzeri nitelikteki hak ve yetkilere ilişkin harcamaların 260 Haklar Hesabında takip edilmesi ve 260 Haklar Hesabında yer alan varlıkların yıl sonunda %100 amortismana tabi tutulması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, muhtelif tarihlerde alımı yapılan toplam 139.700 TL tutarındaki 3 adet bilgisayar yazılım bedelinin 260 Haklar Hesabına kaydedilmediği ve söz konusu tutarın doğrudan gider kaydedildiği tespit edilmiştir. Bu durum, 260 Haklar Hesabı ve 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabının gerçek değerleriyle mali rapor ve tablolarda yer almamasına yol açmıştır.
Kamu İdaresi cevabında, gayri maddi hakların Haklar hesabında muhasebeleştirilmesi hususuna dikkat edileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, dönem sonu bilançosunda 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabı 139.700 TL eksik görünmektedir. Bilgisayar yazılımları, lisans ve benzeri nitelikteki hak ve yetkilere ilişkin harcamalar 260 Haklar Hesabında izlenmeli, mevzuatta belirtilen süreler sonunda da amortisman işlemleri gerçekleştirilmelidir.