|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin muhasebe işlemlerinde önemli bir uyumsuzluk tespit edilmiştir. Bilgisayar yazılımı gibi fiziksel varlığı bulunmayan değerlerin, 260-Haklar Hesabında izlenmesi gerekirken doğrudan gider olarak kaydedildiği belirlenmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, bu tür maddi olmayan duran varlıkların 260 Haklar Hesabına kaydedilmesi gerektiğini ve ilgili harcamaların izlenmesini öngörmektedir.
Denetim bulgularına göre, 1.871.945,60 TL tutarındaki yazılım ve lisans alımları, muhasebe sisteminde 260 Haklar Hesabına kaydedilmeden 630-Giderler Hesabında gösterilmiştir. Bu durum, mali tabloların doğruluğunu etkileyerek 260-Haklar Hesabı ile 268-Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabında 1.871.945,60 TL’lik bir eksiklik yaratmaktadır. İlgili mevzuat, bu tür varlıkların alındığı yıl içinde tamamen amorti edilmesi gerektiğini belirtmektedir. Sonuç olarak, kamu idaresinin bilişim sisteminde kullanılan yazılımlar ve lisanslar gibi maddi olmayan duran varlıkların doğru bir şekilde muhasebeleştirilmesi, mali raporların güvenilirliği açısından kritik öneme sahiptir. Bu tür hataların önlenmesi için gerekli düzenlemelerin titizlikle uygulanması gerekmektedir. |
BULGU: Haklar Hesabında İzlenmesi Gereken Tutarların Doğrudan Giderleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu idaresinin faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen ve herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan bilgisayar yazılımı gibi değerlerin 260-Haklar Hesabında izlenmediği ve doğrudan gider kaydedildiği tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde Maddi Olmayan Duran Varlıklar Hesap Grubu içinde 260 Haklar Hesabına yer verilmiştir. Aynı Yönetmelik’in “Hesabın niteliği” başlıklı 210’uncu maddesinde;
“Bu hesap, bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılır.”
“Hesabın işleyişi” başlıklı 211’nci maddesinde;
“Bütçeye gider kaydıyla edinilen haklar bir taraftan bu hesaba borç, kesintiler ilgili hesaba, ödenecek tutar 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.” denilmiştir.
Bu düzenlemeler çerçevesinde bilişim alanında kullanma ve yararlanma hakkı tanıyan lisans ve yazılımların satın alınması durumunda bu değerlerin 260 Haklar Hesabına kaydedilmesi gerekmektedir.
Diğer yandan, ilgili varlıklar için ayrılacak amortisman oranları amortisman ve tükenme paylarına ilişkin açıklamaların yer aldığı 47 sıra nolu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği ile belirlenmiş olup ilgili Tebliğ’in 6’ncı maddesinde; “ …(2) Ancak, maliyet bedeli, 28/12/2006 tarihli ve 2006/11545 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Taşınır Mal Yönetmeliğinin eki listede yer alan dayanıklı taşınırların her biri için 14.000 TL’yi, 13/9/2006 tarihli ve 2006/10970 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelikte yer alan taşınmazlar için 34.000 TL’yi aşmayan duran varlıklar ile tutarına bakılmaksızın Maddi Olmayan Duran Varlıklar ve Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar hesap gruplarında izlenen varlıklar için amortisman oranı % 100 olarak belirlenmiştir. Diğer bir ifadeyle maliyet bedeli bu tutarlara kadar olan duran varlıklar, hesaplara alındığı yılın sonunda tamamen amorti edilir.” denilerek, maddi olmayan duran varlıklar için amortisman oranı %100 olarak belirlenmiştir. Anılan mevzuat hükmüne göre, bilgisayar yazılım lisansı ve patent gibi varlık alımlarının maddi olmayan duran varlık grubuna kaydedilmesi ve aynı yıl sonunda bu varlıkların tamamı için amortisman ayrılması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, kurum bilişim sisteminde kullanılmak üzere satın alınan 1.871.945,60 TL tutarındaki lisans ve yazılım alımlarının muhasebe sisteminde 260 Haklar Hesabına kaydedilmeden doğrudan giderleştirildiği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, bilgisayar yazılımı, lisans ve patent gibi varlık alımlarının 260 nolu Hesapta takip edildiğini ifade etmiş olsa da 1.871.945,60 TL’lik yazılım ve lisans alımlarının 630-Giderler Hesabında muhasebeleştirildiği görülmüştür.
Bu durum, mali tablolarda 260-Haklar Hesabı ile 268-Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabının 1.871.945,60 TL noksan görünmesine yol açmaktadır.