|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri Bakanlığı’nın 260 Haklar Hesabı ile ilgili önemli bir bulguya işaret etmektedir. Raporlanan 285.607.582,98 TL bakiyenin, harcama birimlerinde gerekli idari kayıtlarla doğrulanamadığı tespit edilmiştir. 260 Haklar Hesabı, Bakanlık tarafından edinilen hukuki tasarruflar ve belirli alanlarda tanınan hakların izlenmesi amacıyla kullanılmaktadır. Bu hesapta, gayri maddi haklar ve yazılımlar gibi varlıkların giriş ve çıkış kayıtlarının yapılabilmesi için harcama birimlerinin idari kayıtları düzenli olarak tutması gerekmektedir.
Tarım ve Orman Bakanlığı’nın bilançosunda yer alan bu tutar, 167 harcama biriminden oluşmaktadır. 2021 ve öncesi muhasebe kayıtlarının incelenmesi sonucunda, Haklar Hesabı bakiyesinin yıllar içinde sürekli arttığı gözlemlenmiştir. Ancak, bu varlıkların herhangi bir kayıt sistemi ile izlenememesi nedeniyle teyit edilememiştir. İlgili idari kayıtların, Bakanlık Strateji Geliştirme Başkanlığı’ndan talep edilmesine rağmen temin edilememesi, mali tabloların doğruluğunu etkilemektedir. Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde belirtilen düzenlemelere uygun olarak, harcama birimleri tarafından idari kayıtların tutulması sağlanmalıdır. Bu, geçmişte kayıtlara alınan ancak güncelliğini yitiren hakların mali tablolarda yer almasının önüne geçerek, mali raporların gerçeği yansıtmasını temin edecektir. |
BULGU: Haklar Hesabında Raporlanan Varlıkların İdari Kayıtlarla Teyit Edilememesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Bakanlık 2021 Yılı Bilançosu ile raporlanan 260 Haklar Hesabının 285.607.582,98 TL bakiyesi, harcama birimlerinde izlenmesi gereken idari kayıtlarla teyit edilememektedir.
260 Haklar Hesabı, MYMY’ye göre Bakanlık tarafından bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılmaktadır. Dolayısıyla gayri maddi hak, fikri hak, bilgisayar yazılımı vb. bir gayri hak temin edildiğinde bu hesaba giriş kaydı, ortadan kalkan haklar var ise de kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaptan çıkış kaydı yapılması gerekmektedir. Bu kayıtların yapılabilmesi için harcama birimleri tarafından 260 Haklar Hesabına kaydedilen tutarların idari kayıtlar ile izlenmesi gerekir. Nitekim Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği (Sıra No:47 Amortisman Ve Tükenme Payları)’nin “Amortismana tabi duran varlıkların deftere kaydedilmesi” başlıklı 9’uncu maddesi gereğince; tutarına bakılmaksızın taşınırların ilgili yönetmelikleri çerçevesinde taşınır kayıtlarında; taşınır kayıtlarında izlenmeyen haklar, lisanslar gibi diğer duran varlıkların ise hesaplardan çıkarılıncaya kadar idari kayıtlarda izlenmesine devam edilir.
İdari kayıtlar ile izlenmesi, hakların hangi tarihte alındığı, halen kullanımda olup olmadığına ilişkin bilgilerin harcama biriminde takibini ve böylelikle kullanım ömrü dolmuş hakların hesaplardan çıkışının yapılmasını sağlayacaktır.
Tarım ve Orman Bakanlığı Bilançosu ile raporlanan toplam 285.607.582,98 TL Haklar Hesabı bakiyesi, 167 adet harcama birimindeki bakiyelerden oluşmaktadır.
2021 yılı ve öncesi muhasebe kayıtlarının incelenmesi sonucunda Haklar Hesabı bakiyesinin yıllar içinde yalnızca arttığı tespit edilmiştir. 260 Haklar Hesabında izlenen 285.607.582,98 TL tutarında varlık herhangi bir kayıt sistemi ile izlenmediğinden, teyit edilememiştir.
Bahse konu varlıklara ilişkin idari kayıtlar mali tabloları hazırlamakla mükellef olan Bakanlık Strateji Geliştirme Başkanlığından istenmiş, ancak temin edilememiştir.
Haklar Hesabında kayıtlı tutarların hangi yıllara ait olduğu, kayıtlı hakların halen aktif olarak kullanıp kullanılmadığının tespiti için Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği (Sıra No: 47) ile öngörülen idari kayıtların tüm harcama birimleri tarafından tutulmasının sağlanması böylelikle geçmişte kayıtlara alınıp güncelliğini kaybeden hakların mali tablolarda gösterilmesinin önüne geçilerek mali raporların gerçeğe uygun raporlanması sağlanmalıdır.