|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversite ve döner sermaye işletmeleri tarafından gerçekleştirilen yazılım ve lisans alımlarının muhasebeleştirilmesinde önemli bir hata tespit etmiştir. Yapılan incelemeler sonucunda, toplam değeri 11.657.740,48 TL olan bu alımların 740 Hizmet Üretim Maliyeti Hesabı yerine 260 Haklar Hesabı’na kaydedilmesi gerektiği belirlenmiştir. Bu durum, ilgili yönetmelik çerçevesinde hakların izlenmesi için gerekli olan kayıtların eksik yapılmasına yol açmaktadır.
Döner Sermaye İşletmeleri Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 260. maddesi, hakların ekonomik değer taşıyan harcamalarla ilişkilendirilmesini öngörmektedir. Ancak, 2023 yılı içerisinde gerçekleştirilen yazılım ve lisans alımlarının yanlış hesapta muhasebeleştirilmesi, hem 260 Haklar Hesabı’nda hem de 740 Hizmet Üretim Maliyeti Hesabı’nda hatalı veri üretimine sebep olmaktadır. Bu durum, kurumun bilançosu ve gelir tablosunun gerçek durumu yansıtmasını engellemektedir. Kamu İdaresi, tespit edilen bu hatalara katıldığını belirtmiş, ancak Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın Döner Sermaye Mali Yönetim Sistemi’ni kapatıp Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sistemine geçiş yapması nedeniyle düzeltme işlemlerinin gerçekleştirilemediği ifade edilmiştir. Bu bağlamda, muhasebe hizmetlerinin Hazine ve Maliye Bakanlığı’na bağlı birimler tarafından yürütülmesi nedeniyle, kayıt hatalarının çözümü için gerekli koordinasyonun sağlanması önem arz etmektedir. |
BULGU: Haklar Hesabını İlgilendiren Alımlara İlişkin Harcamaların Doğrudan Giderleştirilmesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü birimlerince satın alınan yazılım ve lisansların 740 Hizmet Üretim Maliyeti Hesabına kaydedilerek doğrudan giderleştirildiği tespit edilmiştir.
Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 260 Haklar Hesabını düzenleyen “Hesabın Niteliği” başlıklı 222’nci maddesinde; söz konusu hesabın bedeli karşılığı edinilen imtiyaz, patent, lisans, ticari marka ve unvan gibi hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılacağı belirtilmektedir.
Yapılan incelemede, 2023 yılı içerisinde satın alınan ve aşağıdaki tabloda yer verilen toplam 11.657.740,48 TL’lik yazılım ve lisans alımlarının 260 Haklar Hesabı yerine 740 Hizmet Üretim Maliyeti Hesabında muhasebeleştirildiği görülmüştür.
Tablo 1: 260 Haklar Hesabına Kaydedilmesi Gereken Alımlar
| Alımlar | Alımı Yapan Birim | Tutar (TL) |
| Masaüstü Sanallaştırma Yazılımı (CITRIX) Lisansı, Kurulumu, Desteği | Merkez İşletme Müdürlüğü | 6.130.500,00 |
| WOS API EXPANDED Modül Kaynak Hizmeti | Merkez İşletme Müdürlüğü | 268.000,00 |
| Entegre Sınav Otomasyon ve Doküman Üretim Sistemi Yazılımı | Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi | 4.700.000,00 |
| Müfredat İçerik Yönetim ve Yayınlama Otomasyon Yazılımı | Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi | 354.000,00 |
| Math Type Saas Yıllık Abonelik Lisansı | Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi | 198.897,48 |
| Sremobil Compact C-kollu Skopi Cihazı Lisansı | Tıp Fakültesi Hastanesi | 6.343,00 |
| Toplam | Toplam | 11.657.740,48 |
Sonuç olarak bu durum 260 Haklar Hesabına 11.657.740,48 TL eksik,740 Hizmet Üretim Maliyeti Hesabına da 11.657.740,48 TL fazla kayıt yapılması nedeniyle hataya sebep olmaktadır.
Aynı Yönetmelik’in “Gelir Tablosu Hesaplarına İlişkin İşlemler” başlıklı Onuncu Bölümünde, işletmenin esas faaliyetleri ile ilgili olarak sağlanan hasılat ile işletmenin esas faaliyetleri dışında kalan tüm gelir ve giderlerini tasnifli bir şekilde izlemesi ve dönemin kesin sonuçlarını belirlemesi için kullanacağı gelir tablosu hesapları düzenlenmiştir. Bu bölümde, yılsonunda 740 Hizmet Üretim Maliyeti Hesabının 741 Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma Hesabı ile 622 Satılan Hizmet Maliyeti hesabına aktarılmasına ilişkin hesap kayıtları yer almaktadır.
Döner sermayeden yapılan yazılım ve lisans alımları tutarı 11.657.740,48 TL, 260 Haklar Hesabı yerine 740 Hizmet Üretim Maliyeti Hesabında muhasebeleştirildiğinden, 260 Haklar Hesabı, 740 Hizmet Üretim Maliyeti Hesabı ve bu hesaba bağlı olarak yıl sonunda aktarılan 622 Satılan Hizmet Maliyeti Hesabı ile 741 Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma Hesabı kayıtları doğru veri üretmemekte ve Kurum bilançosu ile gelir tablosu gerçek durumu yansıtmamaktadır.
Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespitlere katılınmış, ancak Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından Döner Sermaye Mali Yönetim Sistemi (DMİS) kapatılıp Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sistemine (BKMYBS) geçiş yapıldığından düzeltme işlemlerinin yapılamadığı bilgisi verilmiştir.
Bu kapsamda döner sermaye işletmelerinin muhasebe hizmetleri Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı muhasebe birimlerince yürütüldüğünden muhasebe kayıtlarındaki hataların anılan Bakanlık ile koordinasyon sağlanarak çözülmesi gerekmektedir.