|
ÖZET: Hal işletmelerinde yapılan denetimlerde, bazı kişilere birden fazla işyerinin kiralandığı tespit edilmiştir. 5957 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik uyarınca, aynı toptancı halinde bir kişiye yalnızca bir işyeri kiralanabileceği belirtilmiştir. Ancak yapılan incelemelerde, belirli kişilerin aynı hal işletmesinde birden fazla işyeri kiraladığı görülmüştür. Örneğin, bir kişinin hem 5 hem de 6 numaralı yerlerde kiracı olduğu, başka bir kişinin ise 26 numaralı yerin yanı sıra 27, 28, 29, 30 ve 31 numaralı yerlerde de kiracı olduğu kaydedilmiştir.
Kamu İdaresi, 1987 yılından bu yana bazı işyerlerine talep olmaması nedeniyle bir kişiye birden fazla işyeri kiralandığını savunmuştur. Ancak, bu uygulamanın düzeltilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Ayrıca, yeni hal kompleksinin inşası için planlamalar yapıldığı ve bu yeni tesiste işyerlerinin ilgili yasal çerçeveye uygun olarak ihale ile kiralanacağı belirtilmiştir. Gelecek dönemde, bir kişi veya firmaya birden fazla işyeri kiralanmasının önüne geçileceği vurgulanmıştır. |
BULGU: Hal İşletmelerinde Aynı Kişilere Birden Fazla İşyerinin Kiralanması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresi yönetiminde bulunan hal işletmesinde birden fazla kişiye doğrudan veya dolaylı olarak birden fazla işyerinin kiralandığı görülmüştür.
5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un verdiği yetkiye istinaden 07.07.2012 tarihli ve 28346 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sebze ve Meyve Ticareti ve Toptancı Halleri Hakkında Yönetmelik’in 28’inci maddesinin üçüncü fıkrasında, aynı toptancı halinde/şubesinde bir kişiye doğrudan veya dolaylı olarak en fazla bir işyeri kiralanabileceği veya satılabileceği; işyeri, adi şirketlere/ortaklıklara ya da birden fazla gerçek veya tüzel kişiye kiralanamayacağı veya satılamayacağı belirtilmiştir.
Yapılan incelemede Hal işletmesinin 5 numaralı yerinde kiracı olan kişinin aynı hal işletmesinin 6 numaralı yerinde kiracı olduğu; Hal işletmesinin 26 numaralı yerinde kiracı olan …şirketinin tek ortağı olan kişinin aynı hal işletmesinin 27, 28, 29, 30 ve 31 numaralı yerinde de kiracı olduğu; Hal işletmesinin 38 numaralı yerinde kiracı olan kişinin aynı hal işletmesinin 39 numaralı yerinde kiracı olduğu, aynı kişinin bir Şirketin 3 ortağından birisi olduğu, bu Şirketin de aynı hal işletmesinin 47, 48 ve 49 numaralı yerinde kiracı olduğu; aynı Şirketin 3 ortağından birisinin aynı hal işletmesinin 46 numaralı yerinde de kiracı olduğu; Hal işletmesinin 57 numaralı dükkanının kiracısı ile 58 numaralı dükkanının kiracısının 59 numaralı dükkânın da ortak olarak kiracısı olduğu, böylece bir gerçek kişiye 1,5 hisse düştüğü tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, Toptancı Sebze Hali’nin 1987 yılında yapıldığını, o tarihten bu yana bazı işyerlerine yeterli talep olmaması nedeniyle bir kişi veya firmaya birden fazla işyeri kiralanabildiğini belirtmiştir. Bu kapsamda, 5 ve 6 numaralı işyerlerinden 5 numaralı olanının encümen kararıyla başka bir kişiye devredildiği, diğer işyerlerinin ise boş kalmaması için benzer uygulamaların yapıldığı ifade edilmiştir. Ayrıca, yeni hal kompleksinin inşasına gelecek yıllarda başlanacağı ve bu yeni tesiste tüm işyerlerinin, ilgili kanunların öngördüğü şartlar çerçevesinde ihale ile kiralanacağı belirtilmiştir. Yeni sistemde bir kişi veya firmaya birden fazla işyeri kiralaması yapılmayacağı ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından aynı toptancı halinde/şubesinde bir kişiye doğrudan veya dolaylı olarak en fazla bir işyeri kiralanabileceğinden söz konusu kiralamaların düzeltilmesi gerekmektedir.