|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, hal işletmelerinde bir kişiye birden fazla işyerinin verilmesi durumunu ortaya koymuştur. 5957 sayılı Kanun ve 28346 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan yönetmelik, toptancı halindeki işyerlerinin yalnızca bir kişiye kiralanabileceğini belirtmektedir. Ancak yapılan denetimlerde, belirli kişilerin aynı hal işletmesinde birden fazla işyeri kiraladığı tespit edilmiştir. Örneğin, bir kişinin hem 5 numaralı hem de 6 numaralı yerlerde kiracı olduğu, başka bir kişinin ise 26 numaralı yer ile birlikte 27, 28, 29 ve 31 numaralı yerlerde de kiracı olduğu görülmüştür.
Yönetmelik gereğince, bir kişiye birden fazla işyeri verilmesi durumunun 1 Temmuz 2015 tarihine kadar mevzuata uygun hale getirilmesi gerekiyordu. Ancak bu durumun göz ardı edildiği ve kamu idaresinin, yönetmelik öncesi verilen işyerleri için gerekli düzenlemeleri yapmadığı anlaşılmaktadır. Kamu idaresinin açıklamaları ile denetim bulguları arasında çelişkiler bulunmaktadır; bu da yönetmeliğin uygulanmadığını göstermektedir. Sonuç olarak, hal işletmelerinde bir kişiye birden fazla işyeri verilmesi, yönetmelik hükümlerine aykırıdır ve bu durumun düzeltilmesi için gerekli adımların atılması gerekmektedir. Kamu görevlilerinin, 2021 yılına ait rapordaki gereklilikleri yerine getirmediği sonucuna varılmıştır. Yönetmelik hükümlerinin uygulanması, kamu yönetimi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Hal İşletmelerinde Aynı Kişilere Birden Fazla İşyerinin Verilmesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediye yönetiminde bulunan hal işletmesinde bir kişiye dolaylı olarak birden fazla işyerinin verildiği görülmüştür.
5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un verdiği yetkiye istinaden 07.07.2012 tarih ve 28346 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sebze ve Meyve Ticareti ve Toptancı Halleri Hakkında Yönetmelik’in 28’inci maddesinin üçüncü fıkrasında, “Toptancı halindeki işyerleri, üretici, üretici örgütü, komisyoncu veya tüccarlara kiralanır ya da satılır. Aynı toptancı halinde/şubesinde bir kişiye doğrudan veya dolaylı olarak en fazla bir işyeri kiralanabilir veya satılabilir. İşyeri, adi şirketlere/ortaklıklara ya da birden fazla gerçek veya tüzel kişiye kiralanamaz veya satılamaz.” denilmiş ve yönetmeliğin geçici 1’inci maddesinin on beşinci fıkrasında da, “Aynı toptancı halinde/şubesinde birden fazla işyeri bulunanlar ile bir işyerini kullanan adi şirketler/ortaklıklar ya da birden fazla gerçek veya tüzel kişiler, durumlarını 1/7/2015 tarihine kadar 28 inci maddenin üçüncü fıkrasına uygun hale getirir.” hükmü yer almıştır.
Hal işletmesinin 5 numaralı yerinde kiracı olan kişinin aynı hal işletmesinin 6 numaralı yerinde kiracı olduğu,
Hal işletmesinin 26 numaralı yerinde kiracı olan …şirketinin tek ortağı olan kişinin aynı hal işletmesinin 27, 28, 29 ve 31 numaralı yerinde de kiracı olduğu,
Hal işletmesinin 38 numaralı yerinde kiracı olan kişinin aynı hal işletmesinin 39 numaralı yerinde kiracı olduğu, aynı kişinin bir Şirketin 3 ortağından birisi olduğu, bu Şirketin de aynı hal işletmesinin 47, 48 ve 49 numaralı yerinde kiracı olduğu,
Aynı Şirketin 3 ortağından birisinin aynı hal işletmesinin 46 numaralı yerinde de kiracı olduğu,
Hal işletmesinin 57 numaralı dükkanının kiracısı ile 58 numaralı dükkanının kiracısının 59 numaralı dükkanın da ortak olarak kiracısı olduğu, böylece bir gerçek kişiye 1,5 hisse düştüğü,
anlaşılmaktadır.
Bu bilgilere göre bir kişiye birden fazla işyerinin verildiği anlaşılmaktadır. Yönetmeliğe aykırı olarak bir kişiye birden fazla işyerinin doğrudan veya dolaylı olarak kiralanma durumlarının 01.07.2015 tarihine kadar mevzuata uygun hale getirilmesi gerektiği halde yapılmamıştır.
Kamu idaresi cevabında, Sebze ve Meyve Ticareti ve Toptancı Halleri Hakkında Yönetmelik’in yürürlüğe girmesinden önce bir kişiye birden fazla işyeri verildiği, onun dışında başkaca örnek bulunmadığı, Yönetmelik sonrası yönetmelik hükümlerine göre işlem tesis edildiği ifade edilmiştir. Kamu idaresi cevabında belirtilenler ile yukarıda yer alan bilgiler örtüşmemektedir. Yönetmelik öncesi bir kişiye birden fazla doğrudan veya dolaylı olarak verilen işyerlerinin durumlarının 01.07.2015 tarihine kadar mevzuata uygun hale getirilmesi zorunluluktur. Yani bir kişiye birden fazla işyerinin ne zaman verildiğinin bir önemi bulunmamaktadır. Her halükarda durumun Yönetmeliğe uygun hale getirilmesi gerekmektedir.
Kamu görevlilerinin 2021 yılına ilişkin raporun gereğini yerine getirmedikleri ve raporda belirtilen hususu uygulamadıkları sonucuna varılmıştır.
Yönetmeliğin 28’inci maddesinin üçüncü fıkrası ile geçici 1’inci maddesinin onbeşinci fıkrasına uygun olarak 01.07.2015 tarihine kadar yapılması gereken durumla ilgili gerekli işlem yapılmalıdır.