|
ÖZET: Halk Eğitim Merkezleri’nde yürütülen kurs ve eğitim faaliyetlerinde, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, mevzuata aykırı uygulamalar tespit edilmiştir. Eğitim ihtiyaçlarının belirlenmesine yönelik yeterli çalışmalar yapılmadığı, bu durumun kursların planlanmasında eksikliklere yol açtığı görülmüştür. Millî Eğitim Bakanlığı’nın ilgili yönetmeliğine göre, eğitim ihtiyaçlarının belirlenmesi için çeşitli yöntemlerin kullanılmasının zorunlu olduğu belirtilmesine rağmen, halk eğitim merkezlerinde bu süreçlerin yeterince uygulanmadığı anlaşılmaktadır.
Kurs açma ve kapatma işlemlerinin zamanında gerçekleştirilmediği, bazı kursların onay sürecinin tamamlanmadan başlatıldığı ya da kapatıldığı tespit edilmiştir. Ayrıca, ücretli usta öğreticilerin görevlendirilmesinde puan tutarsızlıkları ve sıralama ihlalleri yaşanmıştır. Usta öğreticilerin, ilgili kursların öğretim programında belirtilen niteliklere sahip olmaması da önemli bir sorun olarak ortaya çıkmaktadır. Bu durum, halk eğitim merkezlerinin amacına ulaşmasını engelleyici bir faktör teşkil etmektedir. Denetim eksiklikleri de dikkat çekmektedir; halk eğitim merkezi müdürlerinin, kursların denetiminde yeterli takip ve değerlendirmeleri yapmadığı görülmüştür. Mevzuatta belirtilen denetim yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi, eğitim kalitesini olumsuz etkilemektedir. Bu nedenle, halk eğitim merkezlerinde mevcut sorunların çözülmesi ve mevzuata uygun uygulamaların hayata geçirilmesi için gerekli adımların atılması önem arz etmektedir. |
BULGU: Halk Eğitim Merkezlerine Bağlı Kurslarda Hatalı Uygulamaların Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Bakanlığa bağlı taşra teşkilatlarında yer alan halk eğitim merkezleri tarafından yürütülen kurs ve eğitim faaliyetlerinde, mevzuata aykırılık teşkil eden bazı hususlar görülmüştür.
Halk eğitim merkezlerinde eğitim ihtiyacının belirlenmesinde eksiklikler bulunması
Halk eğitim merkezlerinde bünyesinde açılacak kurslara ilişkin eğitim ihtiyacını belirlemeye yönelik kapsamlı bir çalışmanın yapılmadığı görülmüştür.
Millî Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Kurumları Yönetmeliği’nin “Eğitim ihtiyacının belirlenmesi” başlıklı 53’üncü maddesinde;
“(1) Kurslar, çevrede yapılacak kapsamlı eğitim ihtiyaçlarını belirleme çalışmaları sonucuna göre planlanır ve düzenlenir. Kurumlardaki yönetici ve öğretmenler, toplantı, görüşme, anket, gözlem ve benzeri yöntemlerle eğitim ihtiyaçlarını belirleme çalışmaları yapar. Eğitim ihtiyaçlarının belirlenmesinde öğretmenler bir plan dâhilinde ve millî eğitim müdürünün onayıyla tanıtma faaliyetlerinde bulunur.
(2) Eğitim ihtiyaçlarını belirleme çalışmalarında bilişim teknolojisi ve çevredeki diğer iletişim araçlarından yararlanılır.
(3) Eğitim ihtiyaçlarını belirleme çalışmaları yıl boyunca devam eder.” denilmektedir.
Yapılan incelemede, halk eğitim merkezleri yönetici ve öğretmenleri tarafından açılacak kurslara ilişkin toplantı, görüşme, anket, gözlem ve benzeri yöntemlerle eğitim ihtiyaçlarını belirleme çalışmalarının yapılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, Millî Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Kurumları Yönetmeliği’nde yapılan değişiklikler ve e-Yaygın Sisteminde yapılan düzenlemeler ile eğitim ihtiyacının belirlenmesi için gerekli çalışmaların başlatıldığı belirtilmiştir.
Bireylerin bilgi, beceri ve yetkinliklerini geliştirmek amacıyla örgün eğitimin dışında faaliyet gösteren halk eğitim merkezlerinde eğitim ihtiyaçlarının gerçeğe uygun olarak belirlenmemesi, kurumun asıl gayesine ulaşmasını engelleyici bir husus olarak ortaya çıkmaktadır.
Hayat boyu öğrenmeye ilişkin faaliyet gösteren olgunlaşma enstitüleri ve halk eğitim kurslarında bireyin bilgi, beceri ve yetkinliklerini geliştirmeye yönelik eğitim ihtiyacının belirlenmesi önem arzetmektedir.
Eğitim ihtiyacının gerçeğe uygun belirlenmesi ve kamu kaynaklarının daha etkin ve verimli kullanılması için mevzuatta öngörüldüğü üzere hareket edilmesi gerekmektedir.
Kurs açma ve kapatma olurlarının zamanında alınmaması
Halk eğitim merkezlerinde kursların açılıp kapatılması için gerekli olan milli eğitim müdürü onay tarihlerinin, kursların fiilen açılma veya kapanma tarihi ile uyuşmadığı görülmüştür.
Milli Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Kurumları Yönetmeliği’nin “Kurs açma- kapatma ve kursa katılacakların sayısı” başlıklı 45’inci maddesinde; kursların program, aday kursiyer sayısı, öğretmen ve usta öğreticilerin çalışma saatleri ile benzeri bilgiler içeren teklifin millî eğitim müdürü tarafından onaylanmasıyla açılacağı ifade edilmiş olup, Kurs Açma, Öğretmen ve Usta Öğreticilerin Görevlendirme Onay Çizelgesinde yer alan kurs açma onaylarının tek tek alınabileceği gibi e-Yaygın sisteminden toplu olarak da alınabileceği, ayrıca kurs açma ve kapatma işlemlerinin e-Yaygın sistemi üzerinden yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
Yukarıdaki mevzuat hükmünden anlaşılacağı üzere halk eğitim merkezlerinde herhangi bir kursun açılabilmesi için milli eğitim müdürünün onayı ile birlikte kurs açılıp kapatılması işlemlerinin e-Yaygın üzerinden yapılması gerekmektedir.
Uygulamada, halk eğitim merkezi müdürlüklerinde kurs açma işlemleri kurum müdür yardımcısı tarafından başlatılarak sırayla kurum müdürü, ilçe milli eğitim ilgili şube müdürü ve ilçe milli eğitim müdürü onayı alınarak e-Yaygın üzerinden yapılmaktadır. Kurs kapatma işlemleri ise kurum müdürü tarafından başlatılarak ilçe milli eğitim ilgili şube müdürü ve ilçe milli eğitim müdürü onayı ile sonuçlandırılmaktadır.
Ancak yapılan incelemede; bazı kursların fiilen başlamış olmasına rağmen onay sürecinin tamamlanmadığı veya daha sonradan onaylandığı, ders planına göre tamamlanması gereken tarihten önce kapatılan kursların onay tarihlerinin fiili kapatılma tarihleri ile uyuşmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, mevzuata uygun olmayan iş ve işlemlerin önlenmesi için e- Yaygın sisteminde gerekli önlemlerin alınacağı belirtilmiştir.
Halk eğitimi merkezlerinde açılacak kursların e-Yaygın üzerinden takibinin sağlıklı yapılması için, kurs açma ve kapatma süreçlerinin mevzuata uygun ve zamanında yapılması gerekmektedir.
Ücretli usta öğretici görevlendirmelerinde sıralamaya uyulmaması ve puan tutarsızlıklarının bulunması
Halk eğitim merkezleri tarafından Ücretli Usta Öğretici Başvuru Değerlendirme Formu esas alınarak usta öğreticilere verilen puanlarda tutarsızlıklar bulunduğu ve görevlendirmelerde başvuru sonucunda ilan edilen sıralamaya uyulmadığı görülmüştür.
Mili Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Kurumları Yönetmeliği’nin “Ders ücreti karşılığı görevlendirme” başlıklı 26’ncı maddesinde;
“Ücretli usta öğretici başvuruları her yıl ağustos ayı içerisinde millî eğitim müdürlükleri ve kurum müdürlüklerinin internet sitesi ve ilan panolarında Ek-1’deki ilan örneği ile en az 15 gün süreli duyuru yapılarak başvuru takvimine göre alınır. Başvurular, doğrudan kurum müdürlüklerine veya e-Yaygın sistemi üzerinden yapılır.
(8) Başvuruda bulunacaklardan;
Hangi kurs/kurslarda görev almak istediğini belirten dilekçe,
Ek-2’deki Ücretli Usta Öğretici Başvuru Değerlendirme Formundaki puana esas olan belgelerin aslı ve fotokopileri,
istenir.
(9) Başvuruların değerlendirilmesine ilişkin hususlar şunlardır:
a) Görev verilecek ücretli usta öğreticiler, Ek-2’deki Ücretli Usta Öğretici Başvuru Değerlendirme Formuna göre belirlenir. Başvuru sonuçları eylül ayının 15’ine kadar ilan edilir. Bu sıralama bir yıl süreyle geçerlidir.
b) Görevlendirmeler yüksek puan alandan başlamak üzere tercih sırasına göre yapılır.
Yeni kurs talebi olması hâlinde, sıralamada bulunan ücretli usta öğreticilerden görevlendirme yapılır. Sıralamada yeterli ücretli usta öğretici bulunmaması durumunda, kursun açılmasından 3 gün önce duyuru yapılması şartıyla komisyonca gerekli iş ve işlemler tekrarlanarak e-Yaygın sistemi üzerinden sıralama yapılır.” denilmektedir.
Mevzuat hükmünden de anlaşılacağı üzere, ücretli usta öğretici başvurularının ağustos ayında alınacağı, görev verilecek ücretli usta öğreticilerin başvurularının Ücretli Usta Öğretici Başvuru Değerlendirme Formuna göre değerlendirileceği ve görevlendirmelerin yüksek puandan başlayarak yapılması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, birden fazla halk eğitim merkezine başvuran bir usta öğreticinin, Ücretli Usta Öğretici Başvuru Değerlendirme Formunda yer alan bilgileri aynı olmasına rağmen başvuruda bulunduğu halk eğitim merkezlerince farklı puanlarla değerlendirildiği tespit edilmiştir. Örneğin, “Afet ve Acil Durumlar Sonrası Yetişkinlerin Tepkileri ve Baş Etme Önerileri” kursu için başvuru yapan bir usta öğreticiye Çankaya Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğünce 61 puan, Çankaya Başkent Halk Eğitimi Merkezi Müdürlüğünce 52 puan verilmiştir.
Ayrıca bazı halk eğitim merkezi müdürlüklerinde Ücretli Usta Öğretici Başvuru Değerlendirme Formları esas alınarak hazırlanan sıralamalarda yüksek puanlı usta öğreticilerin bulunmasına rağmen daha düşük puanlı usta öğreticilerin görevlendirildiği görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında, Millî Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Kurumları Yönetmeliği’nde yapılan değişiklikler ve e-Yaygın Sisteminde yapılan düzenlemeler ile gerekli çalışmaların başlatıldığı belirtilmiştir.
Halk eğitim merkezlerindeki kurslarda görevlendirilecek usta öğreticilerin değerlendirmelerinin objektif ve mevzuata uygun yapılması, puan tutarsızlıklarının giderilmesi ve görevlendirmelerin ilan edilen sıralamaya uygun olarak yapılmasının sağlanması gerekmektedir.
Bazı ücretli usta öğreticilerin öğretim programında belirtilen eğitici niteliklerini taşımaması
Halk eğitimi merkezlerinde açılacak kurslar için kurumda ve kurumun bulunduğu eğitim bölgesinde yeterli sayıda öğretmen ve kadrolu usta öğretici bulunmaması durumunda ders ücreti karşılığında görevlendirilenlerin, ilgili kursun öğretim programında belirtilen eğitici niteliklerini taşımadığı görülmüştür.
Millî Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Kurumları Yönetmeliği’nin “Ders ücreti karşılığı görevlendirme” başlıklı 26’ncı maddesine göre; açılacak kurslar için kurumda ve kurumun bulunduğu eğitim bölgesinde yeterli sayıda öğretmen ve kadrolu usta öğretici bulunmaması durumunda, ilan yoluyla görevlendirilecek herhangi bir ücretli usta öğreticinin görev alacağı kursun öğretim programında belirtilen eğitici şartlarını taşıması, Türk vatandaşı ve 18 yaşını doldurmuş olması, maddede belirtilen suçlardan hüküm giymemiş olması, kamu haklarından mahrum bulunmaması, askerlikle ilişiğinin ve sağlık durumu yönünden görevini yapmasına engel bir durumunun olmaması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, halk eğitimi merkezlerinde açılacak kurslar için kurumda ve kurumun bulunduğu eğitim bölgesinde yeterli sayıda öğretmen ve kadrolu usta öğretici bulunmaması durumunda ders ücreti karşılığında görevlendirilen bazı usta öğreticilerin ilgili öğretim programında belirtilen eğitici şartlarını taşımadıkları halde görevlendirildikleri tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, e-Yaygın Sisteminde yapılan düzenlemeler ile usta öğreticilerin öğretim programında belirtilen nitelikleri taşıması için gerekli çalışmaların başlatıldığı belirtilmiştir.
Söz konusu hatalı uygulamanın gerekli adımlar atılarak düzeltilmesi gerekmektedir.
Halk eğitim merkezlerinde düzenlenen kurslarda denetim eksikliğinin bulunması
Halk eğitim merkezlerinde kurum müdürlerinin görev ve sorumlulukları altında düzenlenen kurslardaki denetim faaliyetlerinde eksikliklerin bulunduğu görülmüştür.
Millî Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Kurumları Yönetmeliği’nin “Müdürün görev, yetki ve sorumlulukları” başlıklı 19’uncu maddesinde, e-Yaygın sistemi ve diğer elektronik ortamlarda yürütülmesi gereken iş ve işlemlerle ilgili gerekli takip ve denetimleri yapmanın, halk eğitimi faaliyetlerini denetlemek ve denetim sonuçlarını değerlendirerek millî eğitim müdürlüğüne raporlamanın ve müdür yardımcılarının çalışmalarını denetlemenin halk eğitim merkezi müdürlerinin görev ve sorumluluğunda olduğu belirtilmektedir.
Aynı Yönetmelik’in “İş birliği kapsamında kurslar düzenlenmesi” başlıklı 57’nci maddesinde de, iş birliği belgesi çerçevesinde düzenlenen kurslardaki izleme, değerlendirme, rehberlik, denetim, eğitim programı ve belge düzenlenmesi işlemlerinin de halk eğitim merkezlerince yapılması gerektiği ifade edilmiştir.
Mezkûr Yönetmelik’in on dördüncü bölümünün “Defterler” başlıklı 81’inci maddesinde ise kurumlarda denetleme defteri tutulması gerektiği ve uygun olması halinde elektronik ortama aktarılıp yedekleneceği hüküm altına alınmıştır.
Yapılan inceleme sonucunda; halk eğitim müdürlerince yapılması gereken kurs denetimlerinin yeterince yapılmadığı, tutulması gereken denetleme defterlerinin tutulmadığı, tutulan denetim defterleri ile e-Yaygın sistemindeki kayıtlar arasında tutarsızlıkların bulunduğu, iş birliği kapsamında açılan ve kurum binaları dışında bulunan kursları denetlemek için ihtiyaç olan araç ve sair imkanlarda yetersizliklerin bulunduğu, kurum müdürleri tarafından gerçekleştirilen denetim sonuçlarına ilişkin raporların millî eğitim müdürlüklerine ibraz edilmediği görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında, Millî Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Kurumları Yönetmeliği’nde yapılan değişiklikler ile gerekli çalışmaların başlatıldığı belirtilmiştir.
Halk eğitim merkezlerine bağlı olarak kurum müdürlerinin görev, yetki ve sorumlulukları altında düzenlenen kurslardaki denetim faaliyetlerindeki mevcut denetim eksikliklerinin giderilmesi hususunda gerekli tedbirlerin alınması gerekmektedir.