Hangar ve Kafeterya Yapılarak Kafeteryanın 15 Yıl Süre ile Kiralanması İşinde Yer Alan Yapıların Nazım İmar Planına Aykırı Olması (Sayıştay)

BULGU: Hangar ve Kafeterya Yapılarak Kafeteryanın 15 Yıl Süre ile Kiralanması İşinde Yer Alan Yapıların Nazım İmar Planına Aykırı Olması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

İmar mevzuatına göre alt ölçek plan üst ölçek plana aykırı olamayacağından, üst ölçek plan değiştiğinde henüz ihalesi yapılmamış olan Eskişehir İli Yenibağlar Mahallesi Uludağ Sokak ile Çevreyolu Bulvarı arasında kalan açık hava müzesi alanına isabet eden alana hangar ve kafeterya yapılarak kafeteryanın 15 yıl süre ile kiralanması işinin ihale sürecinin üst ölçek plan dikkate alınarak yürütülmesi gerekmektedir.

İhale konusu alan imar planında açık hava müzesi olarak görünmekte iken Eskişehir Büyükşehir Belediye Meclisi tarafından 15.06.2022 tarih ve 295 sayılı Kararı ile 1/5000 ölçekli nazım imar planı tadil edilmiş ve 17.10.2022 tarihinde kesinleşmiştir. Kesinleşen nazım imar planına göre ihale konusu yer rekreasyon alanı olarak belirlenmiştir. Kesinleşen 1/5000 ölçekli nazım imar planı 03.11.2022 tarihinde Tepebaşına Belediyesine tebliğ edilmiştir.

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin “Genel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde;

“Alt kademe planların, üst kademe planların kesinleştiği tarihten itibaren en geç bir yıl içinde ilgili idarece üst kademe planlara uygun hale getirilmesi zorunludur. Aksi halde, üst kademe planları onaylayan kurum ve kuruluşlar, alt kademe planları en geç altı ay içinde üst kademe planlara uygun hale getirir ve resen onaylar…” denilmiştir.

Buna göre alt kademe planların üst kademe planlar kesinleştiği tarihten itibaren 1 yıl içinde üst kademe plana uygun hale getirilmesi gerekmektedir. İhale konusu alan her ne kadar 1/1000’lik planda açık hava müzesi olarak görünse de, üst ölçek 1/5000’lik üst ölçek nazım imar planında rekreasyon alanı olarak değiştirilmiş ve 1/1000’lik planda da 1 yıl içinde rekreasyon alanı olarak değiştirilecektir.

İhale konusu iş incelendiğinde, işin 29.10.2022 tarihinde ilanının yapıldığı, 10.11.2022 tarihinde ise ihalesinin yapıldığı görülmüştür. Söz konusu alan nazım imar planında rekreasyon alanı olarak göründüğü için ihale kapsamında yer alacak yapıların da rekreasyon alanında yapılabilecek yapılara uygun olması gerekmektedir.

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde; “Muvakkat yapı: Kanun ve bu Yönetmelikle nicelik ve niteliği belirlenen, belirli süreliğine kullanım hakkı öngörülen yapıları,” şeklinde tanımlanmıştır.

Aynı Yönetmeliğin 19’uncu maddesinin (ç) bendinde;

“Piknik ve eğlence (rekreasyon) alanları: Bu alanlarda encümen kararıyla;

Bodrum katlar dâhil yapı inşaat alanı toplamda %5’i, her biri için muvakkat yapı ölçülerini aşmayan çok amaçlı salon, mescit, lokanta, kahvehane, çay bahçesi, büfe . yer alabilir.”

“Muvakkat yapı” başlıklı 61’inci maddesinin 16’ncı fıkrasında;

“Muvakkat yapıların toplam yapı inşaat alanı 250 m2’den, kat adedi 2’den ve bina yüksekliği 7.50 metreden fazla olamaz.”

Denilmiştir.

Yönetmelikte rekreasyon alanlarında yapılabilecek yapılar sayılmak suretiyle belirtilmiş ve muvakkat yapıların toplam yapı alanının 250 m2’den fazla olamayacağı hüküm altına alınmıştır.

Nazım İmar Planına göre rekreasyon alanında yer alan ihale konusu işin kapsamında bulunan ve 15 yıl süre ile kullanım hakkı verilen kafeteryanın toplam alanının 359 m2 olduğu görülmüştür. Diğer bir ifadeyle söz konusu kafeterya rekreasyon alanı içinde yapılamayacak nitelikte bir yapı haline gelmiştir. Her ne kadar 1/1000’lik planda söz konusu alan açık hava müzesi olarak görünse de, alt kademe plan üst kademe plana aykırı olamayacağından 1/1000’lik planın 18 ay içinde değişmesi ve ihale konusu alanın 1/1000’lik plana rekreasyon alanı olarak işlenmesi gerekecektir. Belediye ihale konusu alanın 1/5000’lik nazım imar planında rekreasyon alanı olduğunu, ihale konusu iş kapsamında yer alan yapıların imar planına göre yapılamayacak nitelikte olduğunu bilmesine rağmen ihale sürecine devam etmiştir. Nitekim imar planı kesinleştiği tarihte işin henüz ihalesi yapılmamıştır.

Kamu İdaresi cevabında, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin 5’inci maddesinde yer alan; “…Alt kademe planlarla üst kademe planlar arasındaki uyumsuzluğun giderilmesine ilişkin on sekiz aylık süre içindeki yeni yapı ruhsatı başvuruları, yürürlükte olan uygulama imar planına göre sonuçlandırılır. .” hükmü gereği 18 aylık süre içinde ihalenin yapıldığını ifade etmiştir. Ancak 1/1000’lik planda ilgili alan açık hava müzesi olarak görünse de, alt kademe plan üst kademe plana aykırı olamayacağından 1/1000’lik planın değişmesi ve ilgili alanın da 1/1000’lik plana rekreasyon alanı olarak işlenmesi gerekmektedir. Kesinleşen 1/5000 ölçekli nazım imar planının Belediyeye bildirildiği 03.11.2022 tarihinde işin ihalesinin henüz yapılmamış olduğu ve mevcut ihalede yer alan yapıların üst ölçek planına aykırı olduğu bilinmesine rağmen ihaleye devam edilmesinin uygun olmadığı açıktır.

Sonuç olarak, alt ölçek planın üst ölçek plana aykırı olamayacağından, üst ölçek plan değiştiğinde henüz ihalesi yapılmamış olan yerlerin süreçlerinin üst ölçek plan dikkate alınarak yürütülmesi gerekmektedir.