|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinin harcama birimleri tarafından düzenlenen ödeme emirlerinin, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nda belirtilen ön mali kontrol süreçlerine tabi tutulmadığını ortaya koymuştur. Bu kanunun 58. maddesi, ön mali kontrolün harcama birimlerinde ve mali hizmetler birimi tarafından yapılan kontrolleri kapsadığını belirtmektedir. Ayrıca, bu sürecin mali kararların hazırlanması, yüklenmeye girişilmesi ve belgelerin düzenlenmesi aşamalarını içerdiği vurgulanmaktadır.
İlgili kanuna dayanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’ın 3. bölümünde, ödeme emri belgesi düzenleyen gerçekleştirme görevlilerinin, belgeler üzerinde ön mali kontrol yapma yükümlülüğü olduğu ifade edilmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, bu kontrollerin yeterince uygulanmadığı ve belgeler üzerinde gerekli “kontrol edilmiştir ve uygun görülmüştür” ibaresinin yer almadığı tespit edilmiştir. Kamu idaresi, bu bulgular doğrultusunda gerekli önlemleri alacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, harcama ve muhasebe işlemlerinin 5018 sayılı Kanun ve ilgili usul ve esaslara uygun şekilde ön mali kontrol süreçlerine tabi tutulması gerektiği açıktır. |
BULGU: Harcama Evraklarının Ön Mali Kontrol İşlemlerine Tabi Tutulmadan Hazırlanması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Harcama birimlerince düzenlenen ödeme emirleri ile eki belgelerin, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nda yazılı ön mali kontrol işlemlerine tabi tutulmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kanunun “Ön malî kontrol” başlıklı 58’inci maddesiyle;
Ön malî kontrolün, harcama birimlerinde işlemlerin gerçekleştirilmesi aşamasında yapılan kontroller ile malî hizmetler birimi tarafından yapılan kontrolleri kapsadığı,
Ön malî kontrol sürecinin, malî karar ve işlemlerin hazırlanması, yüklenmeye girişilmesi, iş ve işlemlerin gerçekleştirilmesi ve belgelendirilmesinden oluştuğu,
Kamu idarelerinde ön malî kontrol görevinin, yönetim sorumluluğu çerçevesinde yürütüleceği,
Harcama birimlerinde işlemlerin gerçekleştirilmesi aşamasında yapılacak asgarî kontrollerin, malî hizmetler birimi tarafından ön malî kontrole tâbi tutulacak malî karar ve işlemlerin usûl ve esasları ile ön malî kontrole ilişkin standart ve yöntemlerin Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirleneceği,
Kamu idarelerinin, bu standart ve yöntemlere aykırı olmamak şartıyla bu konuda düzenleme yapabileceği
Düzenlemesi getirilmiştir.
Aynı Kanuna dayanılarak hazırlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’ın 3’üncü bölümünde de “Ön Mali Kontrol” hususu ayrıntılı olarak anlatılmıştır. Anılan bölümde yer verilen 12’nci maddenin üçüncü fıkrasında; ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlilerinin, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön malî kontrol yapacakları ve gerçekleştirme görevlileri tarafından yapılan kontrol sonucunda ödeme emri belgesi üzerine ‘Kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür’ şerhi düşülerek ödeme emrinin imzalanacağı belirtilmiştir. Yine aynı bölümde yer alan 14’üncü maddenin son fıkrasında; harcama birimlerinde ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön mali kontrol görevinin, ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlisi tarafından yerine getirileceği hükme bağlanmıştır.
Buna göre; harcama yetkililerince, yardımcılarından veya hiyerarşik olarak kendisine en yakın üst kademe yöneticileri arasından görevlendirilmesi gereken gerçekleştirme görevlilerinin, harcama birimlerindeki ön mali kontrol görevini yerine getirme yükümlülüğü bulunmaktadır.
Yapılan incelemede, gerçekleştirme görevlilerince, İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar çerçevesinde kontrole tabi tutulması gereken evraklar üzerinde tam bir ön mali kontrol yapılmadığı ve harcama evraklarına “kontrol edilmiştir ve uygun görülmüştür” şerhinin düşülmediği tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında özetle; bulgu doğrultusunda gerekli çalışmaların yapılmaya başlanacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, harcama ve muhasebe işlemlerine ilişkin ödeme emri belgelerinin 5018 sayılı Kanun ile bu kanuna dayanılarak çıkartılan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar çerçevesinde ön mali kontrol işlemlerine tabi tutularak düzenlenmesi gerekmektedir.