|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, harcamalara katılma paylarının mevzuata uygun bir şekilde yürütülmediğini ortaya koymuştur. İl Belediyesi Kamu İdaresi, su ve kanalizasyon harcamalarına tabi gayrimenkulleri ilgili tapu dairesine bildirmemekte ve bu payların tahakkuk ve tahsilinde mevzuata aykırı uygulamalar gerçekleştirmektedir. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun ilgili maddeleri, harcamalara katılma paylarına tabi gayrimenkullerin tapu dairelerine bildirilmesi gerektiğini açıkça belirtmektedir. Ayrıca, bu gayrimenkullerin satış, hibe veya trampa durumlarında tapu dairesinin belediyeyi bilgilendirmesi ve pay ödenmedikçe intikal işlemlerinin yapılmaması gerektiği vurgulanmaktadır.
Kanun, yol, su ve kanalizasyon harcamalarına katılma paylarının nasıl tahakkuk ettirileceğini de düzenlemektedir. Yol harcamalarına katılma payı, bu hizmetten faydalanan gayrimenkul sahiplerine, su ve kanalizasyon harcamalarına katılma payları ise hizmetten yararlanma şekline göre hesaplanarak tahakkuk ettirilmelidir. Ancak yapılan incelemeler, Kamu İdaresi’nin bu yükümlülükleri yerine getirmediğini göstermektedir. Kamu İdaresi, tapu dairelerinin dijital sistemde mevcut gayrimenkulleri görebildiğini savunsa da, harcamalara katılma paylarının mevzuata uygun olarak tahakkuk ettirilmesi ve gayrimenkullerin tapu idaresine bildirilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Harcamalara Katılma Paylarına İlişkin Uygulamaların Mevzuata Uygun Yürütülmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından, su ve kanalizasyon harcamalarına katılma payına tabi gayrimenkullerin ilgili tapu dairesine bildirilmediği, ayrıca harcamalara katılma paylarının tahakkuk ve tahsilinde mevzuata aykırı uygulamalar olduğu görülmüştür.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Tahsil şekli” başlıklı 93’üncü maddesinin son fıkrasında harcamalara katılma payına tabi gayrimenkullerin listesinin belediyelerce ilgili tapu dairelerine bildirileceği belirtilmiştir. Ayrıca, bu gayrimenkullerin satış, hibe ve trampaları halinde tapu dairesinin payın tahsilini sağlamak üzere, belediyeyi haberdar edeceği ve pay ödenmedikçe ilgili gayrimenkulde intikal işlemi yapmayacağı hüküm altına alınmıştır.
Kanun’un “Yol harcamalarına katılma payı” başlıklı 86’ncı maddesinde yeni yol açılması, mevcut yolların %40 nispetinde veya daha fazla genişletilmesi, kaldırımsız ve bakımsız bulunan yolların, kaldırım veya parke kaldırım haline getirilmesi veya asfalt yapılması, kaldırım veya şose halindeki yolların da parke, beton veya asfalta çevrilmesi; mevcut kaldırım veya parkelerin sökülüp yeniden düzenlenmesi şeklinde inşa, tamir ve genişletilmeye tabi tutulan yolların iki tarafında bulunan veya başka bir yola çıkışı olmaması dolayısıyla bu yoldan yararlanan gayrimenkullerin sahiplerinden meclis kararı ile yol harcamalarına Katılma Payı alınabileceği hükmü düzenlenmiştir.
Aynı Kanun’un “Kanalizasyon harcamalarına katılma payı” başlıklı 87’nci maddesinde ise yeni kanalizasyon tesisi yapılması, mevcut tesislerin sıhhi ve fenni şartlara göre ıslah edilmesi durumunda bunlardan faydalanan gayrimenkullerin sahiplerinden, kanalizasyon harcamalarına katılma payı alınacağı hükmü düzenlenmiştir.
Yine aynı Kanun’un “Su tesisleri harcamalarına katılma payı” başlıklı 88’inci maddesinde yeni içme suyu şebeke tesisleri yapılması, mevcut şebeke tesislerinin tevsii ve ıslahı durumunda dağıtımın yapıldığı saha dahilindeki gayrimenkullerin sahiplerinden, su tesisleri harcamalarına katılma payı alınacağı hükmü düzenlenmiştir.
Söz konusu Kanun’un “Payların hesaplanması” başlıklı 89’uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde harcamalara katılma paylarının, bir program dahilinde veya istek üzerine doğrudan doğruya yapılan işlerde, bu hizmetler dolayısıyla yapılan giderlerin tamamı olacağı düzenlenmiştir. Aynı maddenin son fıkrasında ise harcamalara katılma paylarının bina ve arsalarda vergi değerinin %2’sini geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır. Aynı Kanun’un “Payların tahakkuk şekli” başlıklı 90’ıncı maddesinde ise yol harcamalarına katılma payının, bu hizmetin yapıldığı yollardan faydalananlara; su tesisleri ile kanalizasyon harcamalarına katılma paylarının ise hizmetten faydalanma şekillerine göre ilgili gayrimenkul sahipleri arasında ve 89’uncu maddeye göre hesaplanan katılma payları toplamının ilgili gayrimenkullerin vergi değerleri toplamına oranlanarak dağıtılması suretiyle hesaplanıp tahakkuk ettirileceği hükmü düzenlenmiştir.
Yapılan incelemede, Kamu İdaresinin harcamalara katılma payı tahakkuk ettirdiği gayrimenkulleri tapu idaresine bildirmediği, ayrıca harcamalara katılma payının yol, su tesisi ve kanalizasyon harcamalarına katılma paylarının her biri için %1 oranında her yeni yapılan gayrimenkul içinse emlak vergisi değerinin %3’ü oranında hesaplandığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında; tapu dairelerinin dijital sistemde mevcut tüm gayrimenkulleri görebilmekte olduğu, ayrıca tapu müdürlüğünce herhangi bir işlem yapılmadan önce, ilgili kişilerin ve gayrimenkullerinin belediyeye borcu olup olmadığını kontrol edildiği ve belediyeden borcu olmadığına dair yazı talep edildiği; harcamalara katılma paylarının tahakkukunun bulguda belirtilen şekilde yapılması halinde Kamu İdaresinin ciddi bir şekilde gelir kaybına uğrayacağı ve söz konusu tahakkuk işlemlerinin Belediye Meclis Kararına istinaden yapıldığı ifade edilmiştir.
Yukarıdaki yer verilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere harcamalara katılma payı tahakkuk ettirilen gayrimenkulleri tapu dairesine bildirme sorumluluğu ilgili belediyeye bırakılmıştır. Aynı şekilde, Kamu İdaresinin harcamalara katılma payını nasıl tahakkuk ve tahsil edeceği 2464 sayılı Kanun’un ilgili maddelerinde açıkça belirlenmiş olup bu konuda Belediye Meclisin farklı bir düzenleme yapma imkanı bulunmamaktadır. Kamu İdaresinin meclis kararıyla ilgili katılma paylarının tahakkuk şeklini değiştirmesi mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.
Kamu İdaresi tarafından harcamalara katılma paylarının tahakkuk ve tahsilinin mevzuata uygun olarak gerçekleştirilmesi ve harcamalara katılma payı tahakkuk ettirilen gayrimenkullerin tapu idaresine bildirilmesi gerekmektedir.