|
ÖZET: Harran Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi’nin acil servis bölümüne başvuran geçici koruma altındaki göçmenlerin tedavi masraflarının tahakkuk ve tahsilatında sorunlar yaşanmaktadır. Geçici koruma kimlik belgesi bulunmayan veya geçersiz olan bu bireyler için MEDULA sistemi üzerinden provizyon alınamadığı için, tedavi masrafları Sağlık İl Müdürlüğü’ne fatura edilememekte ve dolayısıyla gelir kaybı yaşanmaktadır. Sayıştay denetim raporları, 2023 ve 2024 yıllarında toplam 449.297,54 TL tutarında tedavi giderinin tahakkuk ve tahsilinin yapılmadığını ortaya koymuştur.
Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu çerçevesinde, geçici koruma altındaki göçmenlerin sağlık hizmetlerinden yararlanabilmesi için gerekli prosedürler belirlenmiştir. Ancak, acil durumlar dışında doğrudan üniversite hastanelerine başvuru yapamayan bu bireylerin, acil servislerdeki hak sahipliklerinin tespit edilmesi için geçici koruma kimlik belgesi ve MEDULA üzerinden provizyon alınması gerekmektedir. Provizyon alınamayan hastalar, ücretli hasta olarak değerlendirilmektedir. Sağlık Bakanlığı, bu durumun düzeltilmesi için gerekli adımları atacağını belirtmiş ve geçici koruma altındaki hastaların tedavi masraflarının Kamu Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifesi üzerinden tahsil edilmesini sağlamayı hedeflemektedir. Bu süreçte, hastaların kimlik bilgilerinin güncellenmesi için İl Göç İdaresi Müdürlüğü’ne resmi yazılar gönderilmiştir; ancak henüz bir yanıt alınamamıştır. |
BULGU: Hastanenin Acil Servis Bölümünden Giriş Yapan Geçici Koruma Kimlik Belgesi Bulunmayan Göçmenlere Ait Tedavi Gelirlerinin Tahakkuk ve Tahsilinin Sağlanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Harran Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezinin acil servis bölümünden giriş yapan geçici koruma altında bulunan ancak geçici koruma kimlik belgesi bulunmayan veya geçersiz olanlar içinMedikal Ulak Hastane Sistemi (MEDULA) üzerinden provizyon alınmadığından bunlara ilişkin tedavi masraflarının Sağlık İl Müdürlüğüne fatura edilemediği, fatura edilemeyen bu gelirlerin kişiler adına tahakkuk edilmediği ve tahsilinin sağlanmadığı görülmüştür.
04.04.2013 tarih ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 91’inci maddesinde; Ülkesinden ayrılmaya zorlanmış, ayrıldığı ülkeye geri dönemeyen, acil ve geçici koruma bulmak amacıyla kitlesel olarak sınırlarımıza gelen veya sınırlarımızı geçen yabancılara geçici koruma sağlanabileceği, bu kişilerin Türkiye’ye kabulü, Türkiye’de kalışı, hak ve yükümlülükleri, Türkiye’den çıkışlarında yapılacak işlemler, kitlesel hareketlere karşı alınacak tedbirlerle ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşlar arasındaki iş birliği ve koordinasyon, merkez ve taşrada görev alacak kurum ve kuruluşların görev ve yetkilerinin belirlenmesi, Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.
Bu Kanun’a istinaden çıkarılan ve 22.10.2014 tarih ve 29153 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Geçici Koruma Yönetmeliği ile Suriye’de yaşanan iç karışıklıklar nedeniyle Türkiye’ye sığınan ve gerekli şartları sağlayan Suriye uyruklu yabancılar geçici koruma kapsamına alınmıştır. Yönetmelik’in 22’inci maddesinde; kayıt işlemleri tamamlananlara, valilikler tarafından geçici koruma kimlik belgesi düzenleneceği, geçici koruma kimlik belgesinin şekli ve içeriğinin ise Göç İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından belirleneceği,
Yönetmelik’in 27’inci maddesinde; belirtilen sağlık hizmetleri geçici barınma merkezlerinin içinde ve dışında Sağlık Bakanlığının kontrolü ve sorumluluğunda yaptırılacağı, sunulan sağlık hizmeti bedeli, Sağlık Bakanlığı kontrolünde, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından genel sağlık sigortalıları için belirlenmiş olan sağlık uygulama tebliğindeki bedeli geçmeyecek şekilde Göç İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından ödeneceği,
Belirtilmektedir.
Anılan yetkiye istinaden Geçici Koruma Yönetmeliği kapsamındaki Suriyeli yabancılara sağlık hizmetleri, Sağlık Bakanlığı ile Göç İdaresi Genel Müdürlüğü arasında imzalanan “Götürü Bedel Üzerinden Sağlık Hizmeti Alım Protokolü” ve Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanan “Geçici Koruma Altına Alınanlara Verilecek Sağlık Hizmetlerine Dair Esaslar” doğrultusunda yürütülmektedir.
Götürü Bedel Üzerinden Sağlık Hizmeti Alım Protokolü’nün 8’inci maddesinde; Bakanlık tarafından belirlenecek esaslar kapsamında üniversite ve özel sağlık hizmeti sunucularına yapılan sevkler ve acil hal kapsamında doğrudan müracaat dolayısıyla oluşan tedavi giderleri de götürü bedel tutarına dâhil olduğu, geçici koruma altında olan göçmenler üniversite ve özel sağlık hizmeti sunucularına acil hal dışında doğrudan müracaat edemeyecekleri, yapılan sevk ve acil hallerin kapsamı ile sağlık hizmet bedellerinin ödenmesine ilişkin esasların Bakanlık tarafından belirleneceği ve götürü bedel tutarına dâhil olduğu belirtilmektedir.
Konu hakkında uygulamada ortaya çıkan tereddütlerin giderilmesi için Sağlık Bakanlığı’nın 81 il valiliğine gönderdiği 96773357-045.99 sayılı yazıda; sağlık hizmetlerinden, Göç İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen “Geçici Koruma Kimlik Belgesi” veya “Kayıt Belgesi” bulunan kişiler MEDULA-Hastane sisteminden provizyon alınması koşuluyla faydalanacağı,
Sağlık hizmet sunucularına istisnai haller olarak belirlenen acil hal tedavisine yönelik başvuran, ancak MEDULA-Hastane sisteminden normal provizyon alınamayan kişiler için istisnai hal provizyonu alınması gerektiği, provizyon alınamayan kişiler ücretli hasta olarak değerlendirileceği, bu kişilere sunulan sağlık hizmetlerine ilişkin faturalandırma işlemleri Kamu Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifesinin ilgili maddesi kapsamında yapılacağı, tedavinin ardından kişiler kayıt işlemleri için bulunduğu ildeki İl Göç İdaresi Müdürlüğüne yönlendirileceği, tedavisi uzun sürecek olan veya İl Göç İdaresi Müdürlüğüne yönlendirilmesi mümkün olmayan kişilerin (vefat edenler dâhil), tedavisi devam ederken varsa kimlik bilgileri bulunduğu ildeki İl Göç İdaresi Müdürlüğüne resmi yazı ile bildirileceği,
Belirtilmektedir.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri ve diğer düzenleyici işlemlerden geçici koruma kapsamında olan göçmenlerin sağlık hizmetleri Göç İdaresi Genel Müdürlüğü ile imzalanan “Götürü Bedel Üzerinden Sağlık Hizmeti Alım Protokolü” kapsamında Sağlık Bakanlığı tarafından yürütüldüğü, bunların sağlık hizmetlerinden faydalanmak üzere doğrudan Üniversite hastanelerine başvuramayacakları, ancak acil hal kapsamında doğrudan başvuru yapabilecekleri, acil servisten giriş yapanların hak sahipliliğinin tespiti bakımından geçici koruma kimlik belgesi ile MEDULA- Hastane sistemi üzerinden provizyon alınacağı, normal provizyon alınmayan kişiler için istisnai hal provizyonu alınması gerektiği, provizyon alınmayanların ücretli hasta olarak değerlendirilmesi, bu kişilere ait faturalandırmanın Kamu Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifesinin ilgili maddesi üzerinden yapılıp tedavi ücretlerinin kendilerinden tahsili, tedavilerinin ardından geçici kimlik kartı almaları/yenilemeleri için bu göçmenlerin İl Göç İdaresi Müdürlüğüne yönlendirilmeleri veya durumun Üniversite tarafından resmi yazı ile İl Göç İdaresi Müdürlüğüne bildirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Yapılan denetimlerde; Harran Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Hastanesine acil ve zorunlu hal kapsamında başvuran geçici koruma altındaki göçmenlerden geçici koruma kimlik belgesi bulunmayan veya geçerliliğini yitirenler için MEDULA-Hastane sisteminden provizyon alınamadığından faturaların düzenlenemediği ve tedavi masraflarının ödenmek üzere Sağlık İl Müdürlüğüne gönderilemediği, diğer taraftan bu tedavi masraflarının ilgililer adına Kamu Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifesi üzerinden tahakkuk ve tahsilinin yapılmadığı tespit edilmiştir. Mevcut durum ile ilgili sadece hastaların kimliklerinin yenilenmesi veya yeni kayıt yapılması amacıyla Üniversite tarafından İl Göç İdaresi Müdürlüğüne yazılar yazıldığı, bugüne kadar İl Göç İdaresi Müdürlüğü tarafından bu yazılara herhangi bir cevap verilmediği anlaşılmaktadır. Bu şekilde 2023 ve 2024 yıllarında toplam 449.297,54 TL tedavi giderinin tahakkuk ve tahsilinin yapılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, özetle bulgu konusuna iştirak edildiği ve konunun düzeltilmesine yönelik gerekli çalışmalara başlandığı bilgisi verilmiştir.
Bu itibarla, gelir kaybının önüne geçilmesi amacıyla MEDULA- Hastane üzerinden provizyon alınamayan ancak tedavisi yapılan geçici koruma kapsamında olan hastalara ait tedavi masraflarının hastalardan Kamu Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifesi üzerinden tahsili sağlanmalıdır.