Havaalanı Mânia Planlarına Aykırılık Teşkil Eden Yapılara İlişkin Yaptırımların Uygulanmaması (Sayıştay)

BULGU: Havaalanı Mânia Planlarına Aykırılık Teşkil Eden Yapılara İlişkin Yaptırımların Uygulanmaması

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare

Kurum tarafından hazırlanmış olan mânia planlarına aykırı olduğu tespit edilen yapılara ilişkin mevzuatta belirtilen yaptırımların uygulanmadığı tespit edilmiştir.
Havaalanı mânia planı: Hava araçlarının güvenli geçişlerinin engellenmemesi için her havaalanında ayrı ayrı düzenlenen yüksekliğe ilişkin imar planıdır.
Yapılan incelemede Siirt Havaalanı çevresinde 6.50 metre yükseklikte yapılaşmaya izin verilmesine rağmen, 30 metre yüksekliğe kadar yapılar inşa edildiği; Diyarbakır Havalimanı çevresinde enerji iletim hatları ile mobese kamerası direklerinin mânia tahdit yüzeylerini 8 metre aştığı; yine, Hakkâri Selahaddin Eyyubi Havaalanı çevresinde mânia planlarına aykırı yapılar oluşturulduğu idarece tespit edilmiş olmasına rağmen, mevzuata aykırı yapıları yapanlar ve izni verenler hakkında işlem yapılmadığı; bu yapılara herhangi bir müdahalede bulunulmadığı görülmüştür.
Ülkemizin de üyesi bulunduğu Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı (ICAO) tarafından havaalanlarına yapılacak uçuş operasyonlarının emniyetli bir şekilde yapılmasını teminen havaalanları çevresindeki yapılaşmalarla ilgili standart ve tavsiyeler belirlenmiştir. Bu standartlar ve tavsiyeler çerçevesinde ulusal mevzuatımızda düzenlemeler yapılmıştır.
2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununun “İnşaat sınırlamaları” başlıklı 47’nci maddesinde;
“Havaalanlarının ve ilgili tesis ve teçhizatın çevresinde, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünce belirlenecek esaslar içinde ve saptanacak bir alan dahilinde izin alınmadıkça hava trafiği, uçuş güvenliği ve haberleşmeyi engelleyecek, seyrüseferi ve meydan güvenliğini tehlikeye düşürecek nitelikte ve yükseklikte bina, yapı, inşaat yapılması, ağaç ve direk dikilmesi, tesis kurulması yasaktır.
Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, havaalanları ve uçuş emniyeti tesisleri etrafında uçuş emniyetini tehlikeye düşürebilecek yapı, bina, ağaç, direk gibi tesisleri kaldırtabilir.
Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü belirli mânialara veya yerlere, hava seyrüseferi yapan kişilerce görülebilmesi ve tanınabilmesi için gözle görülebilir işaretler veya radyo veya elektrik işaretlerinin konulmasını istemeye yetkilidir. İlgililer de istem dairesinde işlem yapmakla yükümlüdür.
Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, ilgili kuruluşlarında görüşlerini alarak hava alanları için yukarıda değinilen hususları kapsayan planları ve kuralları hazırlar ve yayımlar. Türk silahlı kuvvetlerine ait havaalanlarından sivil hava ulaşımına açık havaalanlarına ilişkin inşaat sınırlamalarına ait planların yapılması, yayımlanması takip esasları ve sorumlu kuruluşlar Milli savunma bakanlığının görüşü alınarak ulaştırma denizcilik ve haberleşme bakanlığınca belirlenir.
Millî Savunma Bakanlığının veya Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün yukarıdaki fıkralar hükümlerine göre verdiği emir ve koyduğu yasaklara aykırı hareket eden kişilere, ilgili valilik tarafından Kabahatler Kanununun 32 nci maddesi hükmüne göre idarî para cezası verilir. Valilik ayrıca ilgili kişiye emir veya yasağın gereğinin yerine getirilmesini sağlamaya yönelik azami bir süre verir. Bu süre yazısında, emir ve yasağın gereğinin ilgilisince yerine getirilmemesinin hukukî sonuçları açıkça belirtilir. Bu süre zarfında emir veya yasağın gereğinin yerine getirilmemesi hâlinde, masrafları yüzde yirmi zammıyla birlikte ilgilisinden tahsil edilmek üzere, kamu gücü kullanılarak yerine getirilir.”
Hükmü yer almaktadır.
Mezkûr kanunun 48’inci maddesinde ise, 47’nci madde de konulan sınırlamaların, 05.06.1945 tarih ve 4749 sayılı Kanunla onaylanan Uluslararası Sivil Havacılık Anlaşmasının eklerinde zikredilen standart ve tavsiyelerin altında olamayacağı hüküm altına alınmıştır.
Bu kapsamda uçuş, can ve mal emniyeti ile havaalanlarında uluslararası standartların sağlanmasına yönelik olarak ülkemizin de üyesi bulunduğu Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı’nın (ICAO) yayımlamış olduğu Annex-14 dokümanı ile bu dokümana ilişkin olarak yayınlanan diğer teknik dokümanlar kapsamında havaalanları ve çevresindeki yapılaşma kriterleri belirlenmiştir. Bu kriterler çerçevesinde 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 441’inci maddesi gereği, Genel Müdürlük tarafından sivil havaalanlarına ait mânia planları hazırlanıp yayımlanarak, uygulanmak üzere ilgili tüm kurum ve kuruluşlara gönderilmektedir.
Anılan mevzuat hükümleri ile Millî Savunma Bakanlığının veya Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün verdiği emir ve koyduğu yasaklara aykırı hareket eden kişilere, ilgili valilik tarafından Kabahatler Kanununun 32′ nci maddesi hükmüne göre idarî para cezası verileceği belirtilmiş ve bu yapıların valiliklerce Genel Müdürlük tarafından gönderilen yazıya istinaden yıktırması gerektiği belirtilmiştir.
Genel Müdürlük tarafınadan, mania planlarına aykırı tespitler ilgili valiliklere yazıyla bildirilmiştir. Ancak, valiliklerce idari para cezasının kesildiğine ilişkin belge gönderilmemiş ve yıkım da gerçekleştirilmemiştir.
2920 sayılı Kanunun 47’nci maddesi, Genel Müdürlüğe havaalanları çevresinde mânia planlarına aykırılık teşkil eden yapıları kaldırtabilme yetkisi vermiştir. Ancak, Genel Müdürlük tarafından bu yapılar ortadan kaldırılmamıştır.
Belirtilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar çerçevesinde mânia planlarına aykırılık teşkil eden yapılaşmalara ilişkin bütün yasal süreçlerin işletilmesi gerekmektedir.
Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00
e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr
https://www.sayistay.gov.tr
EKLER
EK 1: ÖNCEKİ YIL/YILLAR SAYIŞTAY DENETİM RAPORUNA
İLİŞKİN İZLEME FORMU