ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin hayvan bakımevi kurmadığını ve bu amaçla bütçesinden ödenek ayırmadığını ortaya koymuştur. Hayvanların yaşam kalitesini artırmak ve onlara uygun muamele sağlamak amacıyla 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’na eklenen düzenlemeler, büyükşehir ve il belediyeleri ile nüfusu 75.000’i aşan belediyelere 31 Aralık 2022 tarihine kadar hayvan bakımevi kurma zorunluluğu getirmiştir. Bu düzenleme, 14 Temmuz 2021 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Yakutiye ilçesinin nüfusu 191.224 olarak belirlenmiştir. Bu durumda, Yakutiye Belediyesi’nin 31 Aralık 2022 tarihine kadar hayvan bakımevi kurması ve bütçesinden %0,5 oranında kaynak ayırması gerekmekteydi. Ancak yapılan denetimlerde, belirtilen tarihe kadar hayvan bakımevi kurulmadığı ve gerekli ödeneğin tahsis edilmediği tespit edilmiştir. Kamu idaresi, Yakutiye Belediyesi’nin bir ilçe belediyesi olduğunu ve Erzurum Büyükşehir Belediyesi bünyesinde bir hayvan barınağı bulunduğunu belirtmiş, ancak bu durumun yasal sorumluluğu ortadan kaldırmadığı ifade edilmiştir.

Sokak hayvanlarının kontrolsüz çoğalmasının önüne geçmek ve insan sağlığını korumak açısından hayvan bakımevlerinin kurulması büyük önem taşımaktadır. Bu barınaklar, hem hayvanların acı çekmelerini engellemek hem de toplumda olası risklerin azaltılması için elzemdir.

BULGU: Hayvan Bakımevi Kurulmaması ve Bu Amaçla Ödenek Ayrılmaması

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

İdare tarafından hayvan bakımevleri kurulmadığı ve bu amaçla bütçesinden ödenek ayrılmadığı görülmüştür.
Hayvanların rahat yaşamı ve hayvanlara iyi ve uygun muamele edilmesini, acı, ıstırap ve eziyet çekmelerini engellemek ve mağduriyetlerinin giderilmesini amaçlayan 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’na 09.07.2021 tarihli ve 7332 sayılı Kanun’un 16’ncı maddesi ile geçici 4’üncü madde eklenmiştir. Buna göre; büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu 75.000’i aşan belediyelere 31/12/2022, diğer belediyelere ise 31/12/2024 tarihine kadar hayvan bakımevlerini kurma, maddenin yürürlüğü girmesinden itibaren üç yıl süreyle bu amaç ve rehabilitasyon işlemlerini gerçekleştirmek için kesinleşmiş en son bütçe gelirlerinin binde beşi oranında kaynak ayırma yükümlülüğü getirilmiştir. Bahsi geçen düzenleme 14.07.2021 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Kurumun 2021 yılı Faaliyet Raporunda Yakutiye ilçe nüfusu 191.224 kişidir. Dolayısıyla Yakutiye Belediyesinin 31.12.2022 tarihine kadar hayvan bakımevlerini kurması ve bu amaçla 2021 yılından başlayarak bütçesinden %0,5 (binde beş) payın ayırması gerekmekteydi. Ancak yapılan incelemelerde 31.12.2022 tarihi itibariyle hayvan bakımevlerinin kurulmadığı ve bu amaca yönelik ödenek tahsis edilmediği görülmüştür.
Bulguda belirtilen hususla ilgili olarak kamu idaresi cevabında; Yakutiye Belediyesinin bir ilçe belediyesi olduğu, Erzurum Büyükşehir Belediyesi bünyesinde bir hayvan barınağının bulunduğu ve bu nedenle şimdiye kadar kendileri tarafından kurulmadığı ancak barınak kurulmasına yönelik bir planlamanın da mevcut olduğu ifade edilmiştir.
Her ne kadar Büyükşehir Belediyesi tarafından kurulmuş bir barınak olsa da mevzuatta belirtilen nitelikteki belediyelerin bu konuyla ilgili olarak sorumlu tutulmaları nedeniyle Yakutiye Belediyesinin bir hayvan barınağı kurması gerekmektedir.
Yasal olarak zorunlu tutulması bir yana, sokak hayvanlarının insan yaşamına olumsuz etki edebilecek olası risklerinin önlenmesi ve bu hayvanların kontrolsüz çoğalmalarının acı çekmelerinin, aç kalmalarının önüne geçilmesi için bu barınakların kurulması insan sağlığı ve hayvan hakları kapsamında elzem görülmektedir.