ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyeleri’nin hayvan bakımevleri kurma yükümlülüğünü yerine getirmediğini ortaya koymaktadır. 7332 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nun 13. maddesi ve 5199 sayılı Kanun’un ek maddeleri, büyükşehir ve il belediyeleri ile nüfusu 25 bini aşan ilçe belediyelerinin, sahipsiz ve güçten düşmüş hayvanların korunması ve rehabilitasyonu amacıyla bakımevleri kurmasını zorunlu kılmaktadır. Ancak, Ataşehir İlçesi’nde bu yükümlülüğün ihlal edildiği ve 2022 yılı bütçesinde gerekli kaynak ayrılmadığı tespit edilmiştir.

Kanun gereğince, büyükşehir belediyeleri ve nüfusu 75 bini aşan belediyelerin 31 Aralık 2022 tarihine kadar hayvan bakımevlerini kurmaları ve belirli bir bütçe oranını ayırmaları gerekmektedir. Ancak, Ataşehir Belediyesi’nin bu yükümlülüğü yerine getirmediği ve ilgili bütçeyi ayırmadığı gözlemlenmiştir. İdare, geçici bir hayvan bakımevi kurulması için gerekli yazışmalara başladığını belirtmiştir.

Sonuç olarak, belediyelerin sokak hayvanlarının bakımı ve rehabilitasyonu konusundaki sorumluluklarını yerine getirmeleri ve 5199 sayılı Kanun hükümlerine uygun önlemleri hayata geçirmeleri büyük önem taşımaktadır.

BULGU: Hayvan Bakımevlerinin Kurulmaması

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Belediye tarafından hayvan bakımevlerinin kurulmadığı, sorumluluğunda olan bu göreve yönelik harcamalar için 2022 yılı bütçesinde, kesinleşmiş en son bütçe gelirlerinin binde beşi oranında kaynak ayrılmadığı görülmüştür.
14.07.2021 tarihli ve 31541 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7332 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu İle Türk Ceza Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 13’üncü maddesi ile 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’na eklenen “Belediyelerin sorumluluğu” başlıklı Ek 1’inci maddesinde;
“Büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu yirmi beş bini aşan büyükşehir ilçe belediyeleri ile diğer belediyeler, sahipsiz veya güçten düşmüş ya da tehlike arz eden hayvanların korunması ve bakımının yapılması ile rehabilitasyonunun sağlanması amacıyla hayvan bakımevleri kurar…” denilmektedir.
7332 sayılı Kanun’un 16’ncı maddesi ile 5199 sayılı Kanun’a eklenen geçici 4’üncü maddede de;
“Büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu yetmiş beş bini aşan belediyeler 31/12/2022, diğer belediyeler ise 31/12/2024 tarihine kadar ek 1 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen hayvan bakımevlerini kurmakla yükümlüdür.
Belediyeler bu madde yürürlüğe girdikten sonra üç yıl süreyle birinci fıkra gereğince hayvan bakımevleri kurmak ve rehabilitasyon işlemlerini gerçekleştirmek için kesinleşmiş en son bütçe gelirlerinin binde beşi oranında kaynak ayırır. Bu oran büyükşehir belediyelerinde binde üç olarak uygulanır. Bu fıkra uyarınca ayrılan ödenekler başka bir amaç için kullanılamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen hükümlerden; Büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu yirmi beş bini aşan büyükşehir ilçe belediyeleri ile diğer belediyelerin, sahipsiz veya güçten düşmüş ya da tehlike arz eden hayvanların korunması ve bakımının yapılması ile rehabilitasyonunun sağlanması amacıyla hayvan bakımevleri kurmakla yükümlü oldukları ve Büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu yetmiş beş bini aşan belediyeler için bu işlemlerin 31/12/2022 tarihine kadar yerine getirilmesi gerektiği, 14.07.2021 tarihinden sonra belediyelerin hayvan bakımevlerinin kurulması ve rehabilitasyon işlemlerinin gerçekleştirilmesi için üç yıl süreyle kesinleşmiş en son bütçe gelirlerinin binde beşi oranında kaynak ayıracakları ve ayrılan bu kaynakların başka bir amaç için kullanılamayacağı anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, nüfusu 423.127 kişi olan Ataşehir İlçesine hizmet veren İdarenin 31.12.2022 tarihine kadar kurması gereken hayvan bakımevlerini kurmadığı ve 2022 yılı bütçesinde 5199 sayılı Kanun’un geçici 4’üncü maddesi ile öngörülen kaynağı ayırmadığı görülmüştür.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından, geçici hayvan bakımevi kurulmasına ilişkin ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile gerekli yazışmalara başlandığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, sokak hayvanlarının bakımı, rehabilitasyonu ve ıslahı için belediyelerin yerine getirmekle sorumlu tutulduğu hususlarda, 5199 sayılı Kanun hükümlerine uygun tedbirlerin uygulamaya geçirilmesi gerekmektedir.