|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir ve ilçe belediyelerinin sahipsiz veya güçten düşmüş hayvanların korunması ve bakımı için gerekli bütçe ödeneğini ayırmadığını ortaya koymaktadır. 2022, 2023 ve 2024 yıllarındaki bütçelerde, kesinleşmiş en son bütçe gelirlerinin binde beşi oranında kaynak ayrılmadığı tespit edilmiştir. 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nun ilgili maddeleri, bu tür hayvanların bakımını sağlamak amacıyla belediyelerin hayvan bakımevi kurma yükümlülüğünü ve bu süreçte gerekli kaynakları ayırmalarını zorunlu kılmaktadır.
Kanun, büyükşehir belediyeleri ve nüfusu 75 bini aşan belediyelerin 31 Aralık 2028 tarihine kadar hayvan bakımevleri kurma ve mevcut bakımevlerinin koşullarını iyileştirme yükümlülüğünü de belirtmektedir. Bu kapsamda, belirlenen oranlarda kaynak ayrılmadığı takdirde, ilgili belediye başkanları ve meclis üyeleri için hapis cezası öngörülmektedir. Ayrıca, hayvan sahiplerinin de 31 Aralık 2025 tarihine kadar hayvanlarını dijital kimliklendirme ile kaydettirmeleri gerekmektedir. Yapılan incelemeler, mevzuatta belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmediğini göstermektedir. Kamu idaresi, bu bulgular doğrultusunda gerekli işlemleri yapacağını belirtmiş olup, sokak hayvanlarının bakımı ve rehabilitasyonu için 5199 sayılı Kanun hükümlerine uygun tedbirlerin uygulanması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Hayvanların Korunması ve Bakımlarının Yapılmasına Yönelik Olarak İlgili Yıl Bütçelerinde Ödenek Ayrılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare tarafından sahipsiz veya güçten düşmüş ya da tehlike arz eden hayvanların korunması ve bakımının yapılması ile rehabilitasyonunun sağlanması amacıyla 2022, 2023 ve 2024 yılı bütçelerinde, kesinleşmiş en son bütçe gelirlerinin binde beşi oranında kaynak ayrılmadığı görülmüştür.
5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nun “Yerel yönetimlerin sorumluluğu” başlıklı Ek 1’inci maddesinde;
“Büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu yirmi beş bini aşan belediyeler, sahipsiz veya güçten düşmüş ya da tehlike arz eden hayvanların korunması ve sahiplendirilinceye kadar bakımının yapılması ile rehabilitasyonunun sağlanması amacıyla hayvan bakımevleri kurar.
Birinci fıkrada belirtilen hayvanlar, ilgili belediyeler tarafından hayvan bakımevine götürülür. Hayvan bakımevi kurma zorunluluğu olmayan belediyeler ile il özel idareleri ise sorumluluk alanındaki bu hayvanları en yakın hayvan bakımevine götürür. Bakımevlerine alınan hayvanlar Bakanlık veri sistemine kaydedilir. Rehabilite edilen köpekler, sahiplendirilinceye kadar hayvan bakımevlerinde barındırılır
Büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu yirmi beş bini aşan belediyeler bakımından, geçici 4 üncü maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kaynağı ayırmayan belediye başkanı ve meclis üyeleri ile ayrılan kaynağı hayvan bakımevi kurmak, sahipsiz hayvanları toplamak, rehabilite etmek veya sahiplendirilinceye kadar bakmak için sarf etmeyen ya da bu kaynağı başka amaçlar için sarf eden belediye başkanı ve belediye yetkililerine altı aydan iki yıla kadar hapis cezası verilir.”
denilmektedir.
5199 sayılı Kanun’un Geçici 4’üncü maddesinde de;
“Büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu yetmiş beş bini aşan belediyeler 31/12/2028 tarihine kadar ek 1 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen hayvan bakımevlerini kurmakla ve mevcut bakımevlerinin koşullarını iyileştirmekle yükümlüdür.
Belediyeler 31/12/2028 tarihine kadar birinci fıkra gereğince hayvan bakımevleri kurmak, rehabilitasyon işlemlerini gerçekleştirmek ve sahipsiz hayvanlara sahiplendirilinceye kadar bakmak için kesinleşmiş en son bütçe gelirlerinin binde beşi oranında kaynak ayırır. Bu oran büyükşehir belediyelerinde binde üç olarak uygulanır. Bu fıkra uyarınca ayrılan ödenekler başka bir amaç için kullanılamaz.
Belediyelerce bu maddenin ikinci fıkrasında belirlenen oranların üzerinde yapılan harcamaların yüzde 40’ı, tevsik edilmesi kaydıyla ilgili belediyeye Hazine ve Maliye Bakanlığınca aktarılır. Ancak, aktarılacak tutar hiçbir şekilde ikinci fıkrada belirlenen oranların yüzde 40’ını geçemez. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenir.
Kedi ve köpek sahipleri, hayvanlarını en geç 31/12/2025 tarihine kadar dijital kimliklendirme yöntemleriyle kayıt altına aldırmak zorundadır.”
hükmüne yer verilmiştir.
Hayvanların Korunmasına Dair Uygulama Yönetmelik’in 7’nci maddesinde ise yerel yönetimlerin bu konudaki görev ve sorumlulukları ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir.
Yapılan incelemede, mevzuatta sayılan görevlerin yerine getirilmesi için 2022, 2023 ve 2024 yılı bütçelerinde 5199 sayılı Kanun’un Geçici 4’üncü maddesi ile öngörülen kaynağın ayrılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında bulgumuz yönünde işlem yapılacağı belirtilmiş olup, sokak hayvanlarının bakımı, rehabilitasyonu ve ıslahı için belediyelerin yerine getirmekle sorumlu tutulduğu hususlarda, 5199 sayılı Kanun hükümlerine uygun tedbirlerin uygulamaya geçirilmesi gerekmektedir.