|
ÖZET: Hazine taşınmazlarına ilişkin rayiç bedel kayıtlarının tamamlanmaması, 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda önemli bir sorun olarak ortaya çıkmıştır. Milli Emlak Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen değerleme çalışmaları ile Bakanlık muhasebe kayıtları arasında bir bağlantı olmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, Bakanlık mali tablolarının Hazine taşınmazlarına dair doğru bilgi sunmadığını göstermektedir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu gereğince, kamu taşınmazlarının mali saydamlık ve hesap verilebilirlik ilkeleri doğrultusunda kayıtlara alınması zorunludur.
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Milli Emlak Genel Müdürlüğü’ne, Hazine taşınmazlarının envanter kayıtlarını tutma ve diğer kamu idarelerinin taşınmazlarının kayıt usullerini belirleme yetkisi verilmiştir. Taşınmazların kaydı, Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik çerçevesinde yapılmalıdır. 2021 yılı itibarıyla, Hazineye ait tescilli taşınmaz sayısı 4.211.863 olarak belirlenmiş, bunlardan 2.777.571’inin rayiç değer çalışmaları tamamlanmış, ancak 893.682 taşınmazın muhasebe kayıtları yapılmamıştır. Bu durum, 2021 yılı bilançosundaki 250, 251 ve 252 hesaplarının gerçek durumu yansıtmadığını ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, Hazine taşınmazlarının değerleme işlemlerinin tamamlanması ve bu değerlerin muhasebe kayıtlarına işlenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu adımlar, mali tabloların doğruluğunu artıracak ve kamu kaynaklarının daha etkin yönetilmesine katkı sağlayacaktır. |
BULGU: Hazine Taşınmazlarına İlişkin Rayiç Bedel Kayıtlarının Tamamlanmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Milli Emlak Genel Müdürlüğünce değerleme çalışması tamamlanan Hazine taşınmazlarına ilişkin Milli Emlak Otomasyon Projesi (MEOP) sistemi ile Bakanlık muhasebe kayıtları arasında doğrudan bir ilişki olmadığı için Bakanlık mali tablolarının söz konusu varlıklara ilişkin doğru bilgi vermediği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 3’üncü maddesine göre, kamu kaynağı olarak sayılan taşınmazların mali saydamlığı ve hesap verilebilirliği sağlayacak şekilde kayıtlara alınması gerekmektedir.
1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 101’inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi ile Hazineye ait taşınmazların envanter kayıtlarını tutmak ve diğer kamu idarelerinin taşınmazlarının envanter kayıtlarının tutulmasına ilişkin usul ve esasları belirleme görevi Milli Emlak Genel Müdürlüğüne verilmiştir. Genel Müdürlük, taşınmazların kayda alınması işlemlerini Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükümleri çerçevesinde gerçekleştirecektir.
Envanteri yapılarak kayda alınan taşınmazların, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 26’ncı maddesi hükmü uyarınca, maliyet bedeli ya da gerçeğe uygun değeri üzerinden muhasebe kayıtlarının yapılması gerekmektedir.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in Geçici 1’inci maddesi ile Hazine taşınmazlarının rayiç değerleriyle kayıtlara alınması işlemlerinin 2017 yılı sonuna kadar tamamlanması gerektiği ifade edilmiştir.
Özetle, Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in yürürlüğe girdiği 01.01.2006 tarihinden itibaren kamu idarelerinin mülkiyetlerindeki ya da yönetimindeki taşınmazların değerleme çalışmalarını tamamlamaları ve taşınmazları bu değerler üzerinden kayda alıp muhasebeleştirmeleri gerekmektedir.
Milli Emlak Genel Müdürlüğünün verileri ile muhasebe envanteri karşılaştırılmış olup bu çalışma sonucunda;
31.12.2021 tarihi itibarıyla, Hazineye ait tescilli taşınmaz sayısının 4.211.863 adet olduğu,
2.777.571 adet taşınmazın rayiç değer çalışmalarının Milli Emlak Genel Müdürlüğü tarafından tamamlandığı,
1.883.889 adet taşınmazın maliyet bedeli veya rayiç değer ile muhasebe kayıtlarının yapıldığı,
893.682 adet taşınmazın ise rayiç değer çalışmalarının tamamlandığı, ancak bunlara ilişkin muhasebe kayıtlarının yapılmadığı,
görülmüştür.
Bu itibarla, rayiç bedel çalışmaları tamamlanmış olmakla birlikte muhasebe kayıtları yapılmayan taşınmazların bulunması sebebiyle, 2021 yılı Bilançosunda 250-Arazi ve Arsalar Hesabı, 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ile 252- Binalar Hesabının gerçek durumu yansıtmadığı değerlendirilmektedir.
Sonuç olarak, Hazine taşınmazlarının değerleme çalışmalarının tamamlanıp, bu değerler üzerinden 250, 251 ve 252 hesaplarına kaydedilmesinin sağlanmasının uygun olacağı düşünülmektedir.