HEAŞ İle DHMİ Genel Müdürlüğü Arasında Gerçekleştirilen Protokol Hükümlerinin Fiilen Hükümsüz Kalması (Sayıştay)

BULGU: HEAŞ İle DHMİ Genel Müdürlüğü Arasında Gerçekleştirilen Protokol Hükümlerinin Fiilen Hükümsüz Kalması

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Diğer Kamu İdareleri

Sabiha Gökçen Havaalanı Meydan ve Yaklaşma Kontrol Hizmetlerinin sağlanması için, Sabiha Gökçen Havaalanı Meydan Otoritesi HEAŞ ile DHMİ Genel Müdürlüğü arasında uygulanacak esasları belirleyen protokolün bazı maddelerinin hükümsüz kaldığı görülmüştür.
Sabiha Gökçen Havaalanında yaklaşma hizmetleri, Protokol kapsamında DHMİ personeli tarafından gerçekleştirilmektedir. DHMİ, bu hizmetin karşılığı olarak HEAŞ’tan yaklaşma ücreti yanında görevlendirdiği kişi başına da ücret almaktadır.
2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu’nun “Ücret tarifeleri” başlıklı 37’nci maddesine göre, tarifeyi onaylayan makam Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’dır.
2011 yılında imzalanan Protokolün “HEAŞ’a ait Sorumluluklar” bölümünün 9’uncu maddesinde aynen;
“Sabiha Gökçen Havaalanına iniş kalkış yapan uçaklara verilen beher yaklaşma kontrol hizmeti karşılığı olarak, DHMİ uluslararası konma, konaklama ve yaklaşma tarifesindeki yaklaşma ücretinin üzerine HEAŞ tarafından belirlenecek ve HEAŞ’a kalacak yer hizmet bedeli ilave ederek uygulanması” denilmek suretiyle HEAŞ’ın, DHMİ’ye ödenen ‘yaklaşma ücreti’ bedellerine, yer hizmet bedeli adı altında ilave ücret ekleyerek tahsil etmesi öngörülmüştür. Bu madde kapsamında protokolün imzalandığı yıl olan 2011’den 2015 yılına kadar Bakanlık tarafından, mezkûr Kanun’un verdiği yetkiyle, uluslararası konma, konaklama ve yaklaşma tarifelerinin üzerine ilave bedel eklenmesine izin verildiği için HEAŞ bu ilave fark kadar gelir elde etmiştir.
Ancak 2015 yılından itibaren Bakanlık tarafından bu tarifelerin üzerine ilave bedel eklenmesine artık izin verilmemesi sebebiyle HEAŞ söz konusu protokol kapsamında alması gereken hizmet bedelini alamamaktadır.
Ayrıca, protokolün imzalandığı dönemde HEAŞ’a ilave gelir getiren uluslararası konma, konaklama ve yaklaşma tarifelerine ilişkin olarak Protokolün “HEAŞ’a ait Sorumluluklar” bölümünün 10’uncu maddesinde aynen; “DHMİ tarafından yaklaşma kontrol hizmeti bedeli olarak uygulanacak yaklaşma ücretinin, Sabiha Gökçen Havaalanı Meydan Otoritesi HEAŞ tarafından DHMİ adına hava yolu şirketlerinden tahsil edilmesi, söz konusu ücretlerin HEAŞ tarafından aylık dönemler halinde DHMİ Genel Müdürlüğüne ödenmesi,” denilerek bu tarifelerin muhataplarından tahsiline ilişkin sorumluluk HEAŞ’a verilmiştir.
Bakanlığın tarifeler üzerine ilave bedel eklenmesine izin vermemesi dolayısıyla 2015 yılından sonra protokol hükümleri ve fiili durum beraber değerlendirildiğinde; fiili durumda HEAŞ hem yer hizmet bedeli elde edememekte hem de yaklaşma ücretinin tahsilat riskini tümüyle üstlenmektedir. Bu risk, aylık dönemler itibariyle DHMİ’ye peşin ödenen tutarların HEAŞ tarafından muhataplarından gecikmeli olarak tahsil edilmesi veya hiç tahsil edilememesi durumudur.
Kurum tarafından gönderilen cevapta konuya ilişkin olarak protokol değişikliği yapılması hususunda protokolün muhatabı olan DHMİ ile resmi olarak iletişime geçildiği ancak DHMİ tarafından gönderilen 26.04.2022 tarih ve 988 no.lu yazı ile protokol değişikliğinin uygun görülmediği belirtilmiştir. Ancak yerinde yapılan incelemelerde de söz konusu protokolün mevcut durumda HEAŞ’ın yer hizmet bedeli elde edememenin yanında tahsilat riskini de üstlenmesi durumuna yol açtığı görülmüştür. Örneğin HEAŞ tarafından… firmasına kesilen 30 Mart 2021 tarihli fatura bedeli 30 Nisanda tahsil edilmesine rağmen, DHMİ’ye 4-5 Nisanda ödenmektedir. Bazı havayolu firmalarında gecikmeler olmakta ve temerrüt hesaplanmaktadır.
Sonuç olarak, protokolün “HEAŞ’a ait Sorumluluklar” bölümünün 9’uncu maddesinin uygulama alanının kalmadığı ve 10’uncu maddesi ile beraber değerlendirildiğinde ise tahsilat riskinin HEAŞ’ın üzerinde kaldığı görüldüğünden protokolün güncellenmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00
e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr
https://www.sayistay.gov.tr