ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, bazı üniversitelerde faaliyet göstermeyen döner sermaye işletmelerinin varlığını ortaya koymuştur. Yükseköğretim Kurumları Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasına İlişkin Yönetmelik, bu işletmelerin kurulabilmesi için belirli onay süreçlerini öngörmektedir. Bu süreçler arasında, ilgili yönetim kurulunun önerisi, Yükseköğretim Kurulu ve Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın uygun görüşleri ile Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı’nın görüşü yer almaktadır. Ayrıca, döner sermaye işletmelerinin faaliyet alanları, yükseköğretim kurumlarının esas işlevlerini aksatmadan yürütülmelidir.

Yönetmelik’in 5. maddesi, döner sermaye işletmelerinin bilimsel hizmetler sunma, araştırma yapma ve eğitim-öğretim faaliyetlerine katkıda bulunma gibi amaçlarla faaliyet göstermesi gerektiğini belirtmektedir. Bu işletmelerin, eğitim ve öğretim süreçlerine katkı sağlaması öncelikli hedef olarak belirlenmiştir. Yönetmelik’in 6. maddesi ise, döner sermaye işletmelerinin başlangıç sermayesinin, ilgili yükseköğretim kurumunun bütçesinden ödenek tahsis edilmesi şartıyla sağlanabileceğini ifade etmektedir.

Kamu İdaresi, raporda bahsedilen döner sermaye işletmelerinin gelecekte aktif hale geleceğini belirtmiştir. Bu nedenle, kurulmuş olan döner sermaye işletmelerinin, kendi yönetmeliklerinde tanımlanan faaliyetleri yerine getirmesi gerekmektedir.

BULGU: Herhangi Bir Faaliyeti Bulunmayan Döner Sermaye İşletmelerinin Bulunması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite

Kurulmuş ancak herhangi bir faaliyeti bulunmayan döner sermaye işletmelerinin olduğu görülmüştür.

Yükseköğretim Kurumları Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasına İlişkin Yönetmelik gereği Yükseköğretim kurumları, ilgili yönetim kurulunun önerisi ve Yükseköğretim Kurulunun onayı, Hazine ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü ve Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığının görüşünü alarak döner sermaye işletmesi kurabilirler. Özel yönetmeliklere sermaye limiti, yönetim organları, faaliyet alanları dışında özel hükümler konulamaz.

Döner sermaye işletmelerinin yükseköğretim kurumlarının esas faaliyetlerini aksatmayacak şekilde çalıştırılması gerekir. Mezkur Yönetmelik’in 5 inci maddesine göre; bu işletmelerin; bilimsel görüş vermek, proje hazırlamak, araştırma, uygulama ve benzeri hizmetler yapmak, belirli bilimsel sonuçların uygulamasını sağlamak, Üniversite ve ona bağlı kurumlarda hasta muayene ve tedavisi yapmak ve bunlarla ilgili tahlil ve araştırmaları yürütmek, yükseköğretim kurumlarının eğitim ve öğretim faaliyet alanları ile sınırlı olarak mal ve hizmet üretiminde bulunmak amaçlarından biri veya birkaçına yönelik faaliyette bulunması gerekir. Ayrıca döner sermaye işletmelerinin, çalışmaları sırasında eğitim ve öğretim ile bunlara katkıda bulunan uygulamayı ön planda tutacağı belirtilmiştir.

Yönetmelik’in 6 ıncı maddesine göre ise; kurulacak döner sermaye işletmesinin başlangıç sermayesine ilgili yükseköğretim kurumu bütçesinde bu amaç için ödenek öngörülmek şartıyla katkı sağlanabilmektedir.

Kamu İdaresinin cevabında, raporda bahsedilen döner sermaye işletmelerinin ilerleyen süreçte aktif olarak çalışmaya başlayacakları ifade edilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; kurulmuş ve kendisine sermaye tahsis edilmiş Döner Sermaye İşletmesinin kendi yönetmeliği ile belirlenen faaliyetleri yerine getirmesi gerekmektedir.