|
ÖZET: Büyükşehir Belediyesi’nin iştirak şirketlerinde istihdam edilen 38 personelin, herhangi bir sözleşme veya protokol olmaksızın, İdare bünyesinde çalıştırıldığı tespit edilmiştir. Bu durum, kamu kurumları arasında personel geçişine dair mevcut yasal düzenlemelere aykırıdır. Türk Ticaret Kanunu’na tabi olan belediye şirketlerinin, kâr amacı güden bir yapı olarak gelir ve giderlerini doğru bir şekilde beyan etme yükümlülüğü bulunmaktadır. Ancak, bu personelin başka kurumlarda bedelsiz çalışmasına dair bir düzenleme bulunmamaktadır.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nda belirtilen personel giderleri tavanı, belediyenin yıllık bütçe gelirlerinin belirli bir oranıyla sınırlıdır. İlgili personelin giderleri, şirket bütçesinden karşılandığı için İdareye ait personel giderleri eksik hesaplanmaktadır. İncelemeler sonucunda, bu personelin sosyal hakları da dahil olmak üzere tüm masraflarının şirket hesaplarından ödendiği görülmüştür. Eğer İdare, bu personeli kendi bünyesinde çalıştırmak istiyorsa, 375 sayılı KHK’nın 20’nci ek maddesi uyarınca doğrudan hizmet alımı yapması gerekmektedir. Sonuç olarak, mevcut uygulama mevzuata aykırı bir istihdam modeli oluşturmuş ve belediye giderlerinin yanlış hesaplanmasına yol açmıştır. İdare, ilgili personelin doğrudan hizmet alımı dosyalarına geçişinin yapıldığını belirtse de, bu durumu kanıtlayıcı belgeler sunmamıştır. Bu bağlamda, İdare’nin ihtiyaçlara uygun bir insan kaynakları politikası geliştirmesi ve mevzuata uygun istihdam sağlaması önem arz etmektedir. |
BULGU: Herhangi Bir Sözleşmeye Dayanmadan Belediye Şirket Personelinin İdarede İstihdam Edilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
İdarenin iştirak şirketlerinde istihdam edilen 38 personelin herhangi bir sözleşme, protokol, ihale vs. olmadan ve Büyükşehir Belediyesi bütçesinden herhangi bir gider yapılmadan İdarenin çeşitli birimlerinde çalıştırıldığı görülmüştür.
Kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan personelin, kurumlar arasında geçiş yapabilmesine veya geçici görevlendirilmesine ilişkin yasal mevzuat bulunmasına karşın, Türk Ticaret Kanunu’na tabi ve kurumlar vergisi mükellefi olan, bu kapsamda gelir ve giderini tam olarak beyan etme yükümlülüğü bulunan ve kâr amacı güden belediye şirket personelinin başka kurum, kuruluş ve şirketlerde bedelsiz çalışabileceğine ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.
Belediye şirketleri, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na tabi şirketlerdir. Türk Ticaret Kanunu’nun 16 ve 18’inci maddesinde belirtildiği üzere, belediye tarafından ticari şekilde işletilmek üzere kurulan kuruluşlar da tacir olup her tacirin, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerekmektedir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Norm kadro ve personel istihdamı” başlıklı 49’uncu maddesinde; “Belediyenin yıllık toplam personel giderleri, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın yüzde otuzunu aşamaz.” denilerek personel giderlerine ait tavan tutar hesabı ifade edilmiştir. Dolayısıyla söz konusu personele ait giderler şirket bütçelerinden ödendiği için İdareye ait personel giderleri eksik hesaplanmaktadır.
Yapılan incelemede, iş sözleşmesi ile iştirak şirketlerinde istihdam edilen 38 kişinin İdarenin çeşitli birimlerinde görevlendirildiği, bu personelin İdarede çalışabilmeleri için doğrudan hizmet alımı ve sözleşme yapılmadığı gibi sosyal hakları dâhil tüm masraflarının şirket hesaplarından karşılandığı tespit edilmiştir.
Şayet İdare, söz konusu personeli Belediye bünyesinde çalıştırmak istiyorsa, 375 sayılı KHK’nı 20’nci ek maddesi uyarınca doğrudan hizmet alımı yapmak suretiyle bu işlemi gerçekleştirebilecektir.
Yapılan uygulama sonucunda, mevzuatta öngörülmeyen bir istihdam modeli üretilmiştir. Mevzuata aykırı bir işlem tesis etmenin yanı sıra Belediye giderlerinin mevzuata aykırı bir şekilde azalmasına, ilgili şirket giderlerinin ise artmasına neden olunmuştur.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından özetle; ilgili personelin doğrudan hizmet alımı dosyalarına geçişinin yapıldığı ifade edilmiştir. Ancak İdare tarafından konuya ilişkin kanıtlayıcı belge gönderilmemiştir.
Sonuç olarak, İdarece ihtiyaçlara uygun bir insan kaynakları politikası geliştirilmesi ve mevzuatına uygun şekilde istihdam sağlanması gerekmektedir.