| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Bingöl ilinde hidrolik kaynaklara dayalı elektrik üretimi yapan işletmelerin ödediği toplam 46.021.745,40 TL lisans harcının %90’ı olan 41.419.570,90 TL’nin İl Özel İdaresi hesaplarına aktarılmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, ilgili mevzuat hükümleri gereğince lisans harçlarının zamanında tahsil edilmesi ve aktarımının sağlanması gerektiğini göstermektedir. |
BULGU: Hidrolik Kaynaklara Dayalı Elektrik Üretim Lisans Harçlarının İdare Tarafından Takibinin Yapılmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi
İl sınırları içerisinde yer alan hidrolik kaynaklara dayalı elektrik üretiminde bulunan işletmelerin elektrik üretim faaliyetleri üzerinden hesaplanan elektrik üretimi lisans harçlarının İdare tarafından tahsil edilemediği görülmüştür.
492 sayılı Harçlar Kanunu’nun “Ödeme Zamanı” başlıklı 113’üncü maddesinin 2’nci fıkrasında; “Elektrik üretimi lisans harçları her yıl kurumlar vergisi beyannamesi verme süresi içerisinde verilen bildirim üzerine, elektrik üretim faaliyetlerinden elde edilen gayrisafi iş hasılatı esas alınarak tahakkuk ettirilir, tahakkuk ettirilen harçlar ayrıca mükellefe tebliğ edilmez ve mayıs ayı içerisinde ödenir. Genel bütçe geliri olarak kaydedilen elektrik üretimi lisans harçlarından hidrolik kaynaklara dayalı elektrik üretim lisans harçlarının %90’ı, haziran ayının sonuna kadar, hidrolik kaynaklara dayalı elektrik üretimi yapan tesisin bulunduğu yerin il özel idaresine, il özel idaresi bulunmayan yerlerde büyükşehir belediyesine aktarılır. Hesaplanarak aktarılan bu tutarlar, 2/7/2008 tarihli ve 5779 sayılı İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanuna göre belediyelere ve il özel idarelerine ayrılacak payların hesabında matraha dâhil edilmez” hükümleri yer almaktadır.
Harçlar Kanunu’nda yer alan (8) Sayılı Tarifenin “Elektrik Üretimi Lisans Harçları” başlıklı (XV)’inci fıkrasında da;
“1-Hidrolik Kaynaklara Dayalı Elektrik Üretim Lisansı (Her Yıl İçin): Elektrik Piyasası Kanunu kapsamında, özelleştirme bedeli, lisans ihale bedeli ve su kullanım bedeli ödemeksizin hidrolik kaynaklara dayalı elektrik üretim faaliyetinde bulunanların (Kamu Kuruluşları hariç) bu faaliyetlerden elde ettikleri bir önceki yıl gayrisafi iş hasılatı üzerinden (Binde 15) (Üreticilerin kendi ihtiyaçları için kullandıkları elektriğin bedeli gayrisafi iş hasılatına dâhil edilmez.)”denilerek tahsil edilecek olan elektrik üretimi lisans harcı oranı belirlenmiştir.
Yukarıda bahsedilen mevzuat hükümleri bir arada değerlendirildiğinde; özelleştirme bedeli, lisans ihale bedeli ve su kullanım bedeli ödemeksizin hidrolik kaynaklara dayalı elektrik üretim faaliyetinde bulunan işletmelerin Harçlar Kanunu’na ait (8) Sayılı Tarifeye göre her yıl için bu faaliyetlerden elde ettikleri bir önceki yıl gayrisafi iş hasılatı üzerinden binde 15 oranında elektrik üretimi lisans harcını Mayıs ayı içerisinde bağlı bulunduğu vergi dairesine ödemesi gerekir. Harçlar Kanunu’nun 113’üncü maddesinin 2’nci fıkrasına göre de tahsil edilip genel bütçe geliri olarak kaydedilen elektrik üretimi lisans harçlarının %90’ının Haziran ayının sonuna kadar tesisin bulunduğu ilin il özel idaresine yatırılması gerekmektedir.
Konuya ilişkin yapılan denetimlerde; Bingöl ili sınırları içerisinde hidrolik kaynaklara dayalı elektrik üretiminde bulunan ve 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 113’üncü maddesinin 2’nci fıkrasıyla, aynı Kanun’un (8) sayılı Tarifesinin (XV)’inci fıkrası kapsamına giren iki adet firmanın bağlı bulundukları vergi dairelerine toplamda 46.021.745,40 TL elektrik üretimi lisans harcı bedeli ödedikleri, ancak bu tutarın %90’ına tekabül eden 41.419.570,90 TL’nin henüz İdare hesaplarına aktarılmadığı tespit edilmiştir.
Bu itibarla, hidrolik kaynaklara dayalı elektrik üretim faaliyetinde bulunan işletmeler tarafından vergi dairelerine ödenen lisans harçlarının İl Özel İdaresi hesaplarına aktarımının sağlanması gerekmektedir.