Hizmet Alım İhalelerinde Fiyat Farkına İlişkin Hatalı Uygulamalar Bulunması (Sayıştay)

BULGU: Hizmet Alım İhalelerinde Fiyat Farkına İlişkin Hatalı Uygulamalar Bulunması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri

Puan üzerinden ihale edilen işlerde ihale dokümanlarının hatalı düzenlendiği ve bazı hizmet alım ihalelerinde işçilik maliyetlerindeki artışlar için fiyat farkı ödendiği ancak ek kesin teminat alınmadığı görülmüştür.
Puan Üzerinden İhale Edilen Laboratuvar ve Görüntüleme Hizmet Alımlarına İlişkin İhale Dokümanlarının Hatalı Düzenlenmesi
Puan birimi üzerinden ihale edilen laboratuvar ve görüntüleme hizmet alımlarında, Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’da yer alan hükümlere aykırı olarak ihale dokümanı hazırlandığı görülmüştür.
Hizmet alımlarında fiyat farkının uygulanma usulleri temel olarak 31.08.2013 tarihli ve 28751 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’na Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar ile belirlenmiş bulunmaktadır. Anılan Esaslar’da 24.02.2022 ve 07.03.2023 tarihlerinde değişiklikler yapılmıştır.
31.08.2013 tarihli ve 28751 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Esaslar’ın;
“Fiyat Farkı Hesabı” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında, Sağlık Uygulama Tebliği’nde fiyatları belli olan teşhis ve tedaviye yönelik hizmet alımlarında fiyat farkının bu maddede belirtilen formüle göre hesaplanacağı,
“Uygulama Esasları” başlıklı 7’nci maddesinin birinci fıkrasında, bu Esaslar’a tabi hizmet alımı ihalelerinde fiyat farkı uygulanabilmesi için, söz konusu işlerin ihalelerine ilişkin idari şartname ve sözleşmelerde bu Esaslar’a göre fiyat farkı hesaplanacağının belirtilmiş olması gerektiği, dördüncü fıkrasında, bu Esaslar’ın uygulanması sonucu ilave olarak ödenecek ya da kesilecek tutarların fiyat farkı olduğu ve yüklenici ile idare arasında imzalanan sözleşme bedelini değiştirmediği; on birinci fıkrasında ise teşhis ve tedaviye yönelik hizmet alımlarında puan birimi üzerinden sözleşmeye bağlanan işlerde bir hizmetin puanının artırılmasından veya azaltılmasından kaynaklanan fiyat değişimleri için fiyat farkı hesaplanamayacağı hususları düzenlenmiştir.
07.03.2023 tarihli ve 32125 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan ve 17.03.2023 tarihinde yürürlüğe giren düzenleme ile Esaslar’ın;
7’nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, sözleşme süresi 365 takvim gününü aşan hizmet alımlarında tüm girdiler için fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilmesinin zorunlu olduğu; on birinci fıkrasında ise puan birimi üzerinden sözleşmeye bağlanan teşhis ve tedaviye yönelik hizmet alımlarında, 5’inci madde hükümleri uygulanmaksızın, ilgili hizmetin uygulama ayındaki puanı ile ihale tarihindeki puanı arasındaki farktan kaynaklanan fiyat değişimlerinin fiyat farkı olarak ödeneceği veya kesileceği; ancak Sağlık Uygulama Tebliği’nde ödemeye esas olarak belirlenen katsayının artırılmasından veya azaltılmasından kaynaklanan fiyat değişimleri için ayrıca fiyat farkı hesaplanamayacağı,
“Geçiş Hükümleri” başlıklı geçici 3’üncü maddesinde, ilanı veya duyurusu bu maddeyi ihdas eden Esaslar’ın yürürlüğe girdiği tarihten önce yapılmış olan ihalelerde fiyat farkı esaslarının, ilanın veya duyurunun yapıldığı tarihte yürürlükte olan Esaslara göre yürütüleceği, ifade edilmiştir.
Bu çerçevede;
17.03.2023 tarihinden önce puan birimi üzerinden ilan edilen hizmet alımlarında; Esaslar’ın 5’inci maddesinin birinci fıkrasında bahsedilen Sağlık Uygulama Tebliği’nde fiyatları belli olan teşhis ve tedaviye yönelik alımlar ile işçilik maliyetlerindeki değişiklikler için fiyat farkı ödenebilir, bir hizmetin puanının artırılmasından veya azaltılmasından kaynaklanan fiyat değişimleri için fiyat farkı ödenemez.
17.03.2023 tarihinden sonra puan birimi üzerinden ilan edilen hizmet alımlarında ise 5’inci madde hükümleri uygulanmaksızın, ilgili hizmetin uygulama ayındaki puanı ile ihale tarihindeki puanı arasındaki farktan kaynaklanan fiyat değişimleri fiyat farkı olarak ödenir veya kesilir, ancak Sağlık Uygulama Tebliği’nde ödemeye esas olarak belirlenen katsayının artırılmasından veya azaltılmasından kaynaklanan fiyat değişimleri için ayrıca fiyat farkı hesaplanamaz, sözleşme süresi 365 takvim gününü aşan hizmet alımlarında tüm girdiler için fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilmesi zorunludur.
Yapılan incelemede 17.03.2023 tarihinden önce puan birimi üzerinden ilan edilen laboratuvar ve görüntüleme hizmet alımlarında; Esaslar’ın 7’nci maddesinin on birinci fıkrasında, SUT puanlarındaki değişiklikler için fiyat farkı ödenemeyeceğinin belirtilmesine karşın; bazı sağlık tesisleri tarafından düzenlenen ihale dokümanlarında, güncel SUT puanlarından ödeme yapılacağına yönelik hükümlere yer verildiği ve bu kapsamda güncel SUT puanlarından ödeme yapıldığı tespit edilmiştir. Ayrıca bazı sağlık tesisleri tarafından düzenlenen ihale dokümanlarında ise Esaslar’ın 5’inci maddesinin birinci fıkrasında bahsedilen değişiklikler için fiyat farkı ödenebileceğine yönelik düzenlemeye yer verildiği, ancak puan değişiklikleri için fiyat farkı ödendiği tespit edilmiştir.
17.03.2023 tarihinden sonra ilan edilen işlerde ise Esaslar’ın 7’nci maddesinin on birinci fıkrasında; 5’inci madde hükümleri uygulanmaksızın, ilgili hizmetin uygulama ayındaki puanı ile ihale tarihindeki puanı arasındaki fark fiyat farkı olarak ödenir veya kesilir denilmesine karşın; bazı sağlık tesisleri tarafından düzenlenen ihale dokümanlarında, güncel SUT kodu ve güncel SUT puanlarından ödeme yapılacağına ilişkin düzenlemelere yer verildiği ve bu kapsamda fiyat farkı hesaplamak yerine güncel SUT puanlarından ödeme yapıldığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında, Hazine ve Maliye Bakanlığı ve Kamu İhale Kurumu ile gerekli toplantılar düzenlenmesi sonucunda 7 Mart 2023 tarihinde mevzuat değişikliğinin sağlandığı ve harcama birimlerinin ihale süreçlerinde oluşan fiyat farkına yönelik tereddütlerinin giderilerek bulguda yer verilen hususların çözüldüğü ifade edilmiştir. Ancak, bulguda eleştiri konusu yapılan mevzuat eksikliği değil, yürürlükte olan mevzuat hükümleri göz önünde bulundurulmaksızın hatalı işlem yapılmasıdır.
Bu itibarla puan birimi üzerinden ihale edilen hizmet alımlarında, 17.03.2023 tarihinde yapılan değişiklikler de gözönünde bulundurularak işlem yapılması gerekmektedir.
Hizmet Alımı İhalelerinde İşçilik Maliyetlerindeki Artışlar İçin Ödenen Fiyat Farkları Üzerinden Ek Kesin Teminat Alınmaması
Sağlık tesisleri tarafından gerçekleştirilen hizmet alımı ihalelerinde, asgari ücrette meydana gelen artışlar için fiyat farkı ödendiği, ancak bu tutarlar üzerinden ek kesin teminat alınmadığı görülmüştür.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Ek Kesin Teminat” başlıklı 12’nci maddesinde; fiyat farkı ödenmesi öngörülerek ihale edilen işlerde fiyat farkı olarak ödenecek bedelin, sözleşme bedelinde artış meydana gelmesi halinde bu artış tutarının %6’sı oranında teminat olarak kabul edilen değerler üzerinden ek kesin teminat alınacağı, fiyat farkı olarak ödenecek bedel üzerinden hesaplanan ek kesin teminatın hakedişlerden kesinti yapılmak suretiyle de karşılanabileceği ifade edilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın “İşçilik Maliyetlerindeki Değişiklik” başlıklı 6’ncı maddesinde; işçilik maliyetlerindeki değişiklikler için ödenecek fiyat farkına ilişkin düzenlemelere yer verildiği, aynı Esaslar’ın “Uygulama Esasları” başlıklı 7’nci maddesinin dördüncü fıkrasında ise bu Esaslar’ın uygulanması sonucu ilave olarak ödenecek ya da kesilecek tutarların fiyat farkı olduğu, dolayısıyla yüklenici ile idare arasında imzalanan sözleşme bedelini değiştirmediği hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemede asgari ücrette meydana gelen artışlar için fiyat farkı ödendiği, ancak bazı sağlık tesisleri tarafından fiyat farkı olarak ödenen bu tutarın %6’sı oranında ek kesin teminat alınmadığı tespit edilmiştir.
Bu itibarla, işçilik maliyetlerindeki değişiklik için ilave olarak ödenen tutarlar fiyat farkı olup, bu tutarların %6’sı oranında teminat olarak kabul edilen değerler üzerinden ek kesin teminat alınması gerekmektedir.