|
ÖZET: Hizmet alım ihalelerinde kontrol teşkilatının kurulmasına ilişkin yasal gerekliliklerin ihlal edildiği, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ortaya konmuştur. Türkiye Belediyeler Birliği tarafından yürütülen 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamındaki hizmet alım ihalelerinde, sözleşmelerin uygulama aşamasında kontrol teşkilatının oluşturulmadığı tespit edilmiştir. Hizmet Alım İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nde, kontrol teşkilatının ihale sürecinde önemli bir rolü olduğu ve yüklenicinin işlerinin bu teşkilat tarafından denetleneceği belirtilmektedir.
Denetim raporunda, 2023 yılı itibarıyla belirlenen parasal limitin üzerinde olan hizmet alımlarında, kontrol teşkilatının kurulması gerektiği vurgulanmıştır. Ancak, yapılan incelemelerde, bazı sözleşmelerde kontrol teşkilatının kurulmayacağına dair ifadeler yer almakta ve denetim görevlerinin muayene kabul komisyonları tarafından üstlenileceği belirtilmektedir. Bu durum, yürürlükteki mevzuatın öngördüğü iki aşamalı denetim mekanizmasının ihlaline yol açmaktadır. Sonuç olarak, yaklaşık maliyeti belirlenen limitin üzerinde olan hizmet işlerinde kontrol teşkilatının oluşturulması ve sözleşmelerde bu hususa dair düzenlemelerin yapılması, hizmet alımlarının mevzuata uygun şekilde gerçekleştirilmesi açısından kritik bir öneme sahiptir. Kamu idaresinin bu konudaki ihlalleri kabul ettiği ve gerekli adımların atılacağı ifade edilmiştir. |
BULGU: Hizmet Alım İhalelerinde Kontrol Teşkilatı Kurulması Şartına Uyulmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Mahalli İdare Birliği
Türkiye Belediyeler Birliği tarafından 4734 sayılı Kanun kapsamında gerçekleştirilen hizmet alım ihalelerine ilişkin sözleşmelerin uygulama aşamasında “kontrol teşkilatı” oluşturulmadığı tespit edilmiştir.
Hizmet Alım İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin eki Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşme’nin “Sözleşmenin ekleri” başlıklı 8’inci maddesinde; ihale dokümanının, bu sözleşmenin eki ve ayrılmaz bir parçası olduğu ve idare ile yükleniciyi bağladığı belirtildikten sonra ihale dokümanını oluşturan en öncelikli belge olarak Hizmet İşleri Genel Şartnamesi sayılmıştır.
Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde, Genel Şartname’nin, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na tabi idareler tarafından 4735 sayılı Kanun uyarınca sözleşmeye bağlanan “danışmanlık” dışındaki hizmet işlerini kapsadığı belirtilmiş ve yaklaşık maliyeti 4734 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesinin (b) bendinin 1 numaralı alt bendinde belirtilen üst limit tutarının altında kalan hizmet işlerinde Genel Şartname’nin 2, 4, 5 ve 6’ncı bölümlerinde yer alan hükümlerin idareler tarafından uygulanmayabileceği ifade edilmiştir.
25.01.2023 tarihli ve 32084 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2023/1 sayılı Kamu İhale Tebliği ile söz konusu parasal limit 01.02.2023-31.01.2024 tarihleri arasında ihalesi gerçekleştirilecek hizmet alımlarında uygulanmak üzere 863.700,00 TL olarak belirlenmiştir.
Genel Şartname’nin 4’üncü bölümü “Kontrol Hizmetleri” başlığını taşımakta ve bu bölümde kontrol teşkilatı ve bu teşkilatın yetkilerine ilişkin düzenlemeler yer almaktadır. İlgili bölümde özetle; sözleşmeye bağlanan her türlü işin, idare tarafından görevlendirilen kontrol teşkilatının denetimi altında yüklenici tarafından yönetilip gerçekleştirileceği ve bütün işlerin kontrol teşkilatı tarafından verilen talimatlara göre yapılmak zorunda olduğu belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri bir arada değerlendirildiğinde, belirtilen tarihler arasında 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelerce 4735 sayılı Kanun uyarınca sözleşme imzalanmak üzere gerçekleştirilen ve yaklaşık maliyeti 863.700,00 TL’nin üzerinde olan tüm hizmet alım işlerinde Genel Şartname’nin 4’üncü bölümüne uygun olarak kontrol teşkilatının kurulması ve yine ilgili Şartname’de belirtilen görev ve yetkiler çerçevesinde bu teşkilatın çalışması gerektiği anlaşılmaktadır.
Kurum tarafından gerçekleştirilen hizmet alım ihaleleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde, 37.114.500,00 TL yaklaşık maliyetli ve 2023/1200462 ihale kayıt numaralı araç kiralama işi ile 3.036.250,00 TL yaklaşık maliyetli ve 2023/724555 ihale kayıt numaralı eğitim işine ilişkin sözleşmelerde “İdare tarafından kontrol teşkilatı kurulmayacak olup, İşin yürütülmesi, denetlenmesi işi İdarece görevlendirilen Muayene Kabul Komisyonu tarafından yapılacaktır.” hükmüne yer verildiği görülmüştür.
Görüldüğü üzere Kurum tarafından gerçekleştirilen hizmet ihalesine konu işlerde kurulması zorunlu olan kontrol teşkilatı kurulmamakta ve kontrol teşkilatının görevleri muayene kabul komisyonları tarafından yerine getirilmektedir. Oysa yürürlükteki mevzuat ile belli bir tutarın üzerinde yaklaşık maliyeti olan hizmet işlerinde iki aşamalı denetim mekanizması öngörülmüştür. Bunlardan ilki işin yürütülmesi sırasında kontrol teşkilatı tarafından gerçekleştirilecek olan denetim, ikincisi ise Genel Şartname’nin 8’inci bölümünde düzenlenen kabul komisyonu tarafından gerçekleştirilecek denetimdir.
Kamu idaresi tarafından bulgu konusu hususa iştirak edildiği ve gerekli işlemlerin yapılacağı bildirilmiştir.
Sonuç olarak; mevzuatın öngördüğü iki aşamalı kontrol ve denetim faaliyetlerinin gerçekleştirilebilmesi amacıyla yaklaşık maliyeti belirlenen limitin üstünde olan hizmet işlerinde kontrol teşkilatının oluşturulması ve ilgili sözleşmelerde buna yönelik düzenleme yapılması, yapılan hizmet alımlarının sözleşme ve eklerine uygun yerine getirilmesi açısından önem arz etmektedir.