|
ÖZET: Hizmet alımı işlerinde iş programının eksikliği, fiyat farkı ödemelerinin mevzuata uygunluğunu olumsuz etkilemektedir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir Belediyesi tarafından gerçekleştirilen hizmet alımı sözleşmelerinde iş programı bulunmamakta ve bu durum, fiyat farkı ödemelerinin yasal çerçevede gerçekleştirilmesini engellemektedir. İdarenin sözleşme ekleri arasında yer alan Hizmet İşleri Genel Şartnamesi, yüklenicinin işe başlama tarihinden itibaren belirlenen süre içinde detaylı bir iş programı hazırlayıp kontrol teşkilatına sunmasını zorunlu kılmaktadır.
Ancak yapılan incelemeler, yüklenicinin iş programını düzenlemediğini ve sözleşmede bu konuya dair herhangi bir süre belirtilmediğini ortaya koymaktadır. Bu eksiklik, fiyat farkı hesaplamalarında sorunlara yol açmakta, çünkü hesaplamalar iş programına göre değil, hakediş miktarlarına dayalı olarak yapılmaktadır. İdarenin, iş programı eksikliklerini denetim sonrası gidermesi, mevzuat gereği önceden hazırlanması gereken iş programının oluşturulmasını sağlamamaktadır. Sonuç olarak, hizmet alımı işlerinde fiyat farkı ödemelerinin doğru bir şekilde hesaplanabilmesi için, iş programlarının sözleşme maddelerinde yer alması ve zamanında hazırlanması gerekmektedir. Aksi takdirde, puantajlara dayalı hesaplamalar, mevzuata aykırı sonuçlar doğuracaktır. |
BULGU: Hizmet Alımı İşlerinde İş Programının Yapılmaması Nedeniyle Fiyat Farkı Ödemelerinin Mevzuata Uygun Olmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
İdare tarafından yapılan hizmet alımı sözleşmelerinde iş programının yer almadığı ve bu nedenle fiyat farkı ödemelerinin mevzuata uygun yapılmadığı görülmüştür.
İdarenin yapmış olduğu hizmet alımı işlerine ait Tip Sözleşme’nin “Sözleşmenin Ekleri” başlıklı 8’inci maddesine göre; “İhale dokümanı, bu sözleşmenin eki ve ayrılmaz parçası olup, İdareyi ve Yükleniciyi bağlar. Ancak, sözleşme hükümleri ile ihale dokümanını oluşturan belgelerdeki hükümler arasında çelişki veya farklılık olması halinde, ihale dokümanında yer alan hükümler esas alınır.
8.2. İhale dokümanını oluşturan belgeler arasındaki öncelik sıralaması aşağıdaki gibidir:
Hizmet İşleri Genel Şartnamesi,
İdari Şartname,
Sözleşme Tasarısı,
Birim fiyat tarifleri (varsa),
Özel Teknik Şartname (varsa),
Teknik Şartname,
Açıklamalar (varsa)
Yer verilmiştir.
Hizmet alımı işleri sözleşmesinin eki olan Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “İş Programı” başlıklı 28’inci maddesine göre; “Yüklenici, sözleşmenin yürürlüğe girmesi için gerekli olan yasal prosedürlerin tamamlandığının kendisine tebliği ve buna göre işe başlama tarihinden itibaren, sözleşme veya eklerinde belirlenen süre içinde, üstlenilen işler için kontrol teşkilatının öngöreceği formda ve detaylarda ayrıntılı bir iş programı düzenler ve kontrol teşkilatının uygun görüşüne sunar.” olarak belirtilmiştir.
Sözleşmelerin “Fiyat Farkı Ödenmesi ve Hesaplanması Şartları” başlıklı 14’üncü maddesinde “Bu sözleşme kapsamında yapılan işler için fiyat farkı hesaplanacaktır. Fiyat farkı ödemesi ve şartları, 31.08.2013 tarih ve 28751 Sayılı Resmi Gazete ile yayımlanan 2013/5215 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe giren 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar çerçevesinde hazırlanmıştır. Yeni yasal düzenleme olması ve bu düzenlemenin devam eden ihaleler içinde uygulanmasının istenmesi halinde, yeni esaslar uygulanacaktır.” olarak yer almaktadır.
4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın “Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esasların Uygulama Esasları” başlıklı 7’inci maddesinde; “Herhangi bir aya ait iş programına yüklenicinin kusuru nedeniyle uyulmadığı takdirde, daha sonraki aylarda gerçekleştirilecek işlerde, iş miktarı iş programına uygun hale gelinceye kadar, fiyat farkı hesaplanırken, iş programına göre gerçekleştirilmesi gereken ayın endeksi ile işin fiilen gerçekleştirildiği ayın endeksinden düşük olanı esas alınır.” ifade edilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde; hizmet alımı işleri sözleşmelerin eki olan Hizmet İşleri Genel Şartnamesi bu sözleşmenin ayrılmaz parçası olup idareyi ve yükleniciyi bağladığı, yüklenicinin, işe başlama tarihinden itibaren belirlenen süre içinde iş programı düzenleyip idareye sunması gerektiği, fiyat farkı ödemesi ve şartlarının 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar çerçevesinde verileceği, fiyat farkı hesaplanırken, iş programına göre gerçekleştirilmesi gereken ayın endeksi ile işin fiilen gerçekleştirildiği ayın endeksinden düşük olanı esas alınacağı anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, İdare tarafından yapılan hizmet alımlarında, yüklenici tarafından iş programı düzenlenip idarenin onayına sunulacağı belirtilmesine rağmen sözleşme veya eklerinde herhangi bir süre belirtilmediği gibi iş programı düzenlenmesine de sözleşmede yer verilmemiştir. Bu nedenle düzenlenen hak edişler de, fiyat farkı hesaplanırken, iş programına göre gerçekleştirilmesi gereken ayın endeksi ile işin fiilen gerçekleştirildiği ayın endeksinden düşük olanı esas alınamayıp hakedişlerdeki miktarlara göre fiyat farkı ödemesi yapılmıştır.
İdare tarafından verilen cevapta, her ne kadar 2024 yılı içerisinde gerçekleştirilen denetimler sırasında iş programı eksikliklerinin tespit edildiği ve buna yönelik olarak ivedilikle iş programının oluşturulduğu, ihale kapsamında yüklenicinin yaptığı işler, başkanlık oluru ile oluşturulan kontrol teşkilatı tarafından denetlendiği ve puantaj olarak hakedişlere işlendiği, hakediş tutarları ve fiyat farkı hesaplamalarının bu puantajlara göre yapıldığı, bu sebeple fiyat farkı ödemelerinin mevzuata uygun olduğu ifade edilse de İdarenin verdiği cevap mevzuata aykırılıklar içermektedir. Öncelikle, iş programı eksikliğinin söz konusu olduğu kabul edilmiş olup denetimlerin sonucunda bu eksiklik giderildiği ifade edilmiştir. Ancak, mevzuat gereği iş programının önceden hazırlanıp yüklenici tarafından idareye sunulmuş olması gerekmekteydi. İş programının denetimden sonra oluşturulması, yüklenicinin işlerinin takibini ve fiyat farkı ödemelerinin doğru hesaplanmasını engellemektedir. Ayrıca İdarenin fiyat farkı hesaplamalarını puantajlara göre yapması mevzuata aykırıdır. Çünkü puantajlar sadece yapılan işlerin kaydını tutar, ancak fiyat farkı hesaplanırken iş programına göre gerçekleştirilen işlerin ay bazında endeks kıyaslaması yapılması gerekmektedir. Bu nedenle puantajlarla fiyat farkı ödemelerinin doğru hesaplanması mümkün değildir.
Bu itibarla, hizmet alımı işlerinin hakedişlerde ödenecek fiyat farkı hesaplarında kullanılmak üzere iş programı yapılmasının ve sözleşme maddelerinde yer almasının sağlanması gerekmektedir.