|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Erzurum Su ve Kanalizasyon İdaresi tarafından doğrudan hizmet alımı kapsamında çalıştırılan belediye şirketi personeline yönelik giyim malzemesi alımının yapıldığını ortaya koymaktadır. 696 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile 375 sayılı KHK’nın ek 20’nci maddesi, il özel idareleri ve belediyelere, personel çalıştırılmasına dayalı hizmetleri belirli sınırlar olmaksızın doğrudan hizmet alımı yoluyla gerçekleştirme yetkisi tanımaktadır. Bu çerçevede, personel giderleri ve sözleşme giderleri, kamu ihale mevzuatına uygun olarak belirlenmektedir.
Yapılan incelemelerde, belediye şirketi personeline yönelik giyim malzemesi alımının, yıl içinde ayrı bir ihale ile gerçekleştirildiği ve bu giderlerin yüklenicinin sorumluluğunda olduğu tespit edilmiştir. Ancak, sözleşme giderleri ve genel giderler içerisinde giyim malzemesi için ayrıca bütçeden ödeme yapılması hukuken mümkün değildir. Alınan giyim malzemesi için toplamda 7.355.415,20 TL ödeme yapılmış olup, bu tutarın şirket alacağından mahsup edilmesi gerektiği belirtilmiştir. Kamu idaresinin verdiği yanıtta, söz konusu giyim malzemesi alımının personel şirketinden mahsup edildiği ifade edilmiştir. Ancak, hizmet alımı kapsamında yapılan ödemelerde mevzuata uygunluk sağlanması için gerekli önlemlerin alınması önem arz etmektedir. |
BULGU: Hizmet Alımı Kapsamında Çalıştırılan Personele Giyim Malzemesi Alımı Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Erzurum Su ve Kanalizasyon İdaresince doğrudan hizmet alımı işi kapsamında çalıştırılan personele (Belediye Şirketi Personeline) giyim malzemesi alımı yapıldığı görülmüştür.
696 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile 375 sayılı KHK’ya eklenen ek 20’nci maddeye göre, il özel idareleri, belediyeler ile bağlı kuruluşları ve bunların üyesi olduğu mahalli idare birlikleri, personel çalıştırılmasına dayalı hizmetleri 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesindeki limit ve şartlar ile 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki sınırlamalara tabi olmaksızın doğrudan hizmet alımı suretiyle birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası bu idarelere ait ve halen bu kapsamda hizmet alımı yaptığı mevcut şirketlerinden birine, bu nitelikte herhangi bir şirketi bulunmuyorsa münhasıran bu amaçla kuracakları bir şirkete gördürebilmektedir.
375 sayılı KHK’nın ek 20’nci maddesine dayanılarak yürürlüğe konulan İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Personel Giderlerinin Toplam Giderler İçindeki Payına İlişkin Üst Sınır” başlıklı 5’inci maddesinin 4’üncü fıkrasında;
“İdare tarafından şirkete personel gideri için yapılacak aylık ödemelerin toplamı, hizmet alım sözleşmesinde öngörülen işçi ücretleri esas alınarak hesaplanan;
Asgari işçilik maliyeti,
Asgari işçilik maliyeti üzerinden hesaplanan %4 sözleşme giderleri ve genel giderler,
İşçilikle bağlantılı ayni giderler,
ç) Asgari işçilik maliyeti ve işçilikle bağlantılı ayni giderler toplamı üzerinden %7 ‘ye kadar belirlenecek kâr,
dahil işçilik giderleri toplamını aşamaz. İşçi ücretlerinin tespitinde Asgari ücretle meydana gelen artışlar dikkate alınır. Asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile işçilikle bağlantılı ayni giderler ve kâr oranı, kamu ihale mevzuatı esas alınarak belirlenir.”,
hükümleri yer almaktadır.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.30’uncu maddesinde ise, “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde isteklilerin teklif bedelleri varsa yüklenici karı ile aşağıdaki bileşenlerden oluşur:
Asgari İşçilik Maliyeti: İhale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil), nakdi yemek ve yol bedeli gibi prime esas kazancın hesabında esas alınan işçiliğe bağlı diğer ödemeler ve işveren sigorta primlerinin toplam tutarı asgari işçilik maliyetini oluşturur.
İşçilikle Bağlantılı Ayni Giderler: İdari şartnamede işçi sayısıyla bağlantı olarak teklife dahil edilmesi öngörülen ayni giderler teklif bileşeni kabul edilir.
Hizmetin Yürütülmesine Yardımcı Unsurlar: İhale konusu hizmet işinin yürütülmesinde yardımcı nitelikte olan ve idari şartnamede belirtilen unsurlar teklif bileşeni kabul edilir.
ç) (Değişik: 25/10/2014-29156 R.G./2. md., geçerlilik: 11/9/2014) Sözleşme Giderleri ve Genel Giderler: İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, ihale konusu işte kullanılacak giyim gideri, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca işyeri hekimliği ve iş güvenliği uzmanı ücreti ile çalışanlara verilecek eğitim gideri, silahlı atış eğitim gideri, özel güvenlik mali sorumluluk sigortası gideri, yaka kartı, önemli bir bileşen olarak değerlendirilmeyen ilaçlama gideri, toplu ulaşım kartı bedeli ve bu nitelikteki genel giderleri karşılamak üzere, birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik birim fiyatı üzerinden; işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri için ise çalıştırılacak her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden, % 4 oranında hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler teklif bileşeni olarak kabul edilir.”
Hükümleri bulunmaktadır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinde, belediyelerin personel çalıştırılmasına dayalı hizmetlerini 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesindeki limit ve şartlar ile 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki sınırlamalara tabi olmaksızın doğrudan hizmet alımı suretiyle belediye şirketlerine gördürebileceği, bu çerçevede yapılacak hizmet alımlarında sözleşme giderleri ve genel giderler ile işçilikle bağlantılı ayni giderler ve kâr oranının kamu ihale mevzuatı esas alınarak belirleneceği ve ihale kapsamında çalıştırılan personel için kullanılacak giyim eşyaları için yapılacak giderin sözleşme giderleri ve genel giderler teklif bileşeni olarak kabul edileceği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede; 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile çalıştırılan Belediye Şirketi personeline kurum bütçesinden (maaş + genel gider + kar ) ödemesi dışında yıl içerisinde ayrı bir ihale ile giyim malzemesi alınmıştır.
Belediye Personel Şirketi bünyesinde istihdam edilen şirket personeli için ihtiyaç duyulan giyim malzemelerine ilişkin giderleri karşılamak yüklenicinin sorumluluğundadır. Zira Belediye Şirketine asgari işçilik maliyeti üzerine %4 oranında sözleşme giderleri ve genel giderler eklenerek ödeme yapılmaktadır. Dolayısıyla, sözleşme giderleri ve genel giderler içerisinde yer alan giyim giderleri için ayrıca bütçeden bu kapsamda ödeme yapılması hukuken mümkün değildir. Alınan giyim malzemesi için 7.355.415,20 TL ödeme yapılmıştır. Yapılan bu ödemenin şirket alacağına karşılık mahsup edilmesi gerekmektedir.
Kamu idaresi tarafından verilen cevapta, bulgu konusu edilen hususun personel şirketinden mahsup edildiğini bildirmiştir.
Kurum her ne kadar sözleşmenin hatalı düzenlenmesinden kaynaklı fazla ödenen giyim malzemesi tutarının şirketin alacağından mahsup edilmiş ise de; Hizmet alımı kapsamında çalıştırılan personel ödemelerine ilişkin yapılan sözleşmelerin ilgili mevzuat hükümlerine aykırı işlemlerin konulmaması için gerekli hassasiyetin gösterilmesi gerekmektedir.