|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nde doğrudan hizmet alımı yoluyla istihdam edilen işçilere ödenen kıdem tazminatları için gerekli karşılıkların ayrılmadığını ortaya koymuştur. İlgili sözleşmede, kıdem tazminatının ödenmesi gereken durumlarda bu ödemenin yüklenici tarafından yapılacağı belirtilmiştir. Ancak, belediye bütçesinden ödenen toplam 2.222.582,15 TL tutarındaki kıdem tazminatları, 472 ve 372 No.lu hesaplara kaydedilmeden doğrudan 630 Giderler hesabına aktarılmıştır.
Yapılan incelemelerde, kıdem tazminatları için karşılık ayrılmadığı ve bu durumun geçmiş yıllardan gelen bir sorun olduğu tespit edilmiştir. Kamu idaresinin cevabında, yüklenici şirketin kıdem tazminatı karşılığını ayırması gerektiği ifade edilse de, bu durum hukuki ve fiili açıdan yeterli bir gerekçe sunmamaktadır. 4857 sayılı İş Kanunu’na göre, belediye şirketi çalışanlarının kıdem tazminatları, ilgili kamu kurumları tarafından ödenmelidir. Dolayısıyla, 2024 yılında işten ayrılan personele ödenen kıdem tazminatlarının hesaplara kaydedilmemesi, belediyenin mali raporlarında hatalara yol açmıştır. |
BULGU: Hizmet Alımı Suretiyle İstihdam Edilen İşçilere Ödenen Kıdem Tazminatları İçin Karşılık Ayrılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye şirketinden doğrudan hizmet alımı yoluyla çalıştırılan işçilere Belediye bütçesinden ödenen kıdem tazminatları için karşılık ayrılmadığı görülmüştür.
Belediye ile Belediyenin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarını gerçekleştirdiği Şirketleri arasında imzalanan “375 sayılı KHK Ek 20. Madde Kapsamında Doğrudan Hizmet Alımı Sözleşmesi”nin “Kıdem Tazminatı” başlıklı 19’uncu maddesinde Sözleşme kapsamında çalıştırılan personelin kıdem tazminatının ödenmesini gerektirecek şekilde görevden ayrılması durumunda, personele ödenecek kıdem tazminatının Yüklenici tarafından ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı hesabına ilişkin “Hesabın işleyişi” başlıklı 331’inci maddesinde; hesaplanan kıdem tazminatına ilişkin karşılık tutarlarının, 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı hesabına alacak, 630 Giderler hesabına borç kaydedileceği ve vadeleri bir yılın altına düşen kıdem tazminatı karşılıklarının 472 No.lu hesaba borç, 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı hesabına alacak kaydedileceği hükme bağlanmıştır.
Yine anılan Yönetmelik’in 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı hesabının hesabına ilişkin “Hesabın işleyişi” başlıklı 282’nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ödenen tazminatların 372 No.lu hesaba borç, ödemenin şekline göre ilgili hesaplara alacak; diğer taraftan 830 Bütçe Giderleri hesabına borç, 835 Gider Yansıtma hesabına alacak kaydedileceği ifade edilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca ödenecek kıdem tazminatı karşılıklarının, ödeme yapılmadan önce 472, 630 ve 372 No.lu hesaplara Yönetmelik’te belirtildiği şekilde kaydedilmesi, ödenen tazminatların ise 372 No.lu hesaba borç, ödemenin şekline göre ilgili hesaplara alacak; diğer taraftan 830 No.lu hesabına borç, 835 Gider Yansıtma hesabına alacak kaydedilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde ise, Belediye şirketinden doğrudan hizmet alımı yoluyla çalıştırılan işçiler için daha önceki yıllarda kıdem tazminatı karşılığı hesaplanmadığı, geçmiş dönemlerden gelen ve 2024 yılında ödenen toplam 2.222.582,15 TL’lik kıdem tazminat karşılıklarının 472 ve 372 No.lu Kıdem Tazminatı Karşılığı hesaplarına kaydedilmeksizin doğrudan 630 Giderler hesabına kaydedilerek muhasebeleştirildiği tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında, her ne kadar Belediye ile Belediyenin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarını gerçekleştirdiği Şirketleri arasında imzalanan “375 sayılı KHK Ek 20. Madde Kapsamında Doğrudan Hizmet Alımı Sözleşmesi”nin “Kıdem Tazminatı” başlıklı 19’uncu maddesinde sözleşme kapsamında çalıştırılan personelin kıdem tazminatının ödenmesini gerektirecek şekilde görevden ayrılması durumunda, personele ödenecek kıdem tazminatının Yüklenici tarafından ödeneceği hüküm altına alındığından hizmet alımı suretiyle istihdam edilen işçilere ödenen kıdem tazminatları için işçiyi istihdam eden Belediye şirketi tarafından karşılık ayrılması gerektiği; nitekim Çankaya Personel A.Ş. nezdinde yapılan 2024 yılına ilişkin Sayıştay denetiminde istihdam edilen işçilerin kıdem tazminatları için karşılık ayrılmaması hususunun eleştiri konusu edilerek şirket tarafından kıdem tazminatı karşılığı ayrılması gerektiğinin ifade edildiği, dolayısıyla yüklenici şirket tarafından zorunlu olarak ayrılacak olan kıdem tazminatı karşılığının Belediye tarafından da ayrılması durumunda mükerrer olarak kıdem tazminatı karşılığının ayrılmış olacağı, kıdem tazminatı yükümlülüğü olmamasına rağmen Belediye tarafından karşılık ayrılması işleminin fiktif bir işleme dönüşeceği ifade edilmiş ise de söz konusu cevap gerek hukuki çerçevede gerekse fiili durumda bulgumuzu karşılar nitelikte değildir.
Zira Çanpaş 2024 yılı Taslak Raporu’nda yer verilen bulgu Belediye bünyesinde görev yapan Şirket personeline ilişkin olmayıp, Şirketin idari merkezinde görev yapan personele ilişkindir. Yine bilindiği üzere, 4857 sayılı İş Kanunu’nun “Bazı kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanların kıdem tazminatı” başlıklı 112’nci maddesine göre belediye şirketi çalışanlarının kıdem tazminatları ilgili kamu kurum ve kuruluşları, yani Belediye tarafından ödenecektir. Söz konusu Kanun hükmü doğrultusunda da Belediye bünyesinde görev yapan personele kıdem tazminatları fiilen Belediye Şirketi tarafından ödenmemekte, kıdem tazminatı ödemesini Belediye gerçekleştirmektedir.
Bu itibarla, 375 sayılı KHK Ek 20. Madde Kapsamında Doğrudan Hizmet Alımı Sözleşmesi kapsamında Belediye bünyesinde çalışan ve 2024 yılı içinde işten ayrılan personele ödenen kıdem tazminatlarının 372 ve 472 No.lu hesaplara kaydedilmemesi sonucunda 2024 yılı Bilançosunda anılan hesaplar özelinde hataya sebebiyet verilmiştir.