|
ÖZET: Hizmet alımı yoluyla istihdam edilen işçilerin itfaiye ve zabıta personeli olarak görev yapması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ele alınmıştır. Anayasa’nın 128. maddesi, kamu hizmetlerinin asli ve sürekli görevlerinin memurlar ve kamu görevlileri tarafından yürütülmesi gerektiğini belirtmektedir. Belediyelerin sunduğu itfaiye ve zabıta hizmetleri de bu kapsamda değerlendirilmektedir. Zabıta teşkilatındaki görev ve sorumluluklar, 11.04.2007 tarihli Belediye Zabıta Yönetmeliği ile düzenlenirken, itfaiye teşkilatındaki hususlar ise 21.10.2006 tarihli Belediye İtfaiye Yönetmeliği’nde yer almaktadır.
Yönetmeliklere göre, itfaiye teşkilatında yalnızca bina ve tesislerin temizlik ve güvenlik hizmetleri hizmet alımı yoluyla sağlanabilirken, diğer görevlerin kamu personeli tarafından yerine getirilmesi gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin 2019 tarihli kararı da, itfaiye hizmetlerinin kamu görevlileri tarafından yürütülmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Yapılan incelemelerde, belediye personel şirketinden hizmet alımı yoluyla istihdam edilen 9 işçinin itfaiye ve zabıta teşkilatlarında çalıştığı tespit edilmiştir. Belediye, bu durumun yeterli sayıda memur personel bulunmamasından kaynaklandığını belirtmiş ve hizmetlerin ilgili yönetmeliklere uygun şekilde sağlanacağını ifade etmiştir. Sonuç olarak, Anayasa’nın 128. maddesi gereğince, itfaiye ve zabıta hizmetlerinin yalnızca kamu görevlileri tarafından ifa edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. |
BULGU: Hizmet Alımı Suretiyle İstihdam Edilen İşçilerin İtfaiye ve Zabıta Personeli Olarak Görevlendirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye İtfaiye ve Zabıta teşkilatlarında hizmet alımı suretiyle istihdam edilen personelin çalıştırıldığı görülmüştür.
Anayasa’nın 128’inci maddesinde; genel idare esaslarına göre yürütülen kamu hizmetlerinin gerektirdiği görevlerden asli ve sürekli nitelik taşıyanların, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle gördürüleceği belirtilmiş olup Belediyelerin sunmuş olduğu itfaiye ve zabıta hizmetleri de Belediyenin yürüttüğü asli ve sürekli nitelikteki görevlerdendir.
Zabıta teşkilatında görev yapanların mesleğe kabulü, atamaları, görevde yükselmeleri, görev ve sorumlulukları gibi hususlar 11.04.2007 tarihli ve 26490 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Belediye Zabıta Yönetmeliği’nde düzenlenmiştir. Yönetmelik’in “Görev, Yetki ve Sorumluluk” başlıklı üçüncü bölümünün 10’uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde Belediye zabıtasının beldenin düzeni ve esenliği ile ilgili görevleri sayılmış olup söz konusu görevler dikkate alındığında zabıta teşkilatının idari kolluk görev ve yetkisi olduğu da görülmektedir.
Aynı şekilde, İtfaiye teşkilatında görev yapanların mesleğe kabulü, atamaları, görevde yükselmeleri, görev ve sorumlulukları gibi hususlar 21.10.2006 tarihli ve 26326 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Belediye İtfaiye Yönetmeliği’nde düzenlenmiştir.
Yönetmelik’in “Güvenlik ve temizlik hizmetleri” başlıklı ek 2’nci maddesinde “İhtiyaç duyulması halinde itfaiye bina ve tesislerinin temizlik ve güvenlik hizmetleri, 9/4/2018 tarihli ve 2018/11608 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslarda yer alan hükümler çerçevesinde doğrudan hizmet alımı yoluyla gördürülebilir.” hükmüne yer verilmiştir. Söz konusu madde hükmü çerçevesinde itfaiye teşkilatında sadece bina ve tesislerinin temizlik ve güvenlik hizmetleri hizmet alım yoluyla çalıştırılan personele gördürülebileceği, diğer hizmetlerin kamu personeli tarafından yerine getirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
11.09.2019 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 2019/27 Esas, 2019/56 Karar sayılı ve 26.06.2019 tarihli Anayasa Mahkemesi Kararı’nda “… genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekli bir görev niteliği taşıyan itfaiye hizmetinin Anayasa’nın 128. Maddesi uyarınca kamu görevlileri eliyle yürütülmesi zorunlu olup devletin söz konusu görevi ifa ederken anılan kamu hizmetini kamu görevlisi olmayan kişilere gördürmesine yol açacak düzenleme yapılabilmesi mümkün değildir.” denilmektedir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri ile Anayasa Mahkemesi kararı birlikte değerlendirildiğinde; niteliği itibarıyla itfaiye ve zabıta hizmetlerinin memur veya diğer kamu personeli tarafından ifa edilmesi gerekmekte olup bu hizmetlerin dışardan hizmet alımı suretiyle gerçekleştirilmesi mümkün bulunmamaktadır.
Yapılan incelemelerde, Belediye personel şirketinden hizmet alımı suretiyle temin edilen ve işçi statüsünde olan 7 personelin İtfaiye teşkilatında ve 2 personelin de Zabıta teşkilatında çalıştığı tespit edilmiştir.
Yukarıdaki tespitlere ilişkin olarak Belediye cevabında, hizmet alımı suretiyle istihdam edilen işçilerin itfaiye ve zabıta teşkilatında görevlendirilmesinin yeterli sayıda memur personel bulunmamasından kaynaklandığını belirtmiş ve söz konusu hizmetlerin bulguda belirtilen Yönetmelik hükümleri doğrultusunda yerine getirilmesinin sağlanacağını açıklamıştır.
Sonuç olarak; Anayasanın 128’inci maddesine göre, genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekli bir görev niteliği taşıyan itfaiye ve zabıta hizmetlerinin Belediye İtfaiye Yönetmeliği ve Belediye Zabıta Yönetmeliği’ne göre temin edilen kişiler tarafından sağlanması gerekmektedir.