|
ÖZET: Hizmet alımı yoluyla istihdam edilen işçilerin, itfaiye ve zabıta personeli olarak görev yapması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ele alınmıştır. Anayasa’nın 128. maddesi, kamu hizmetlerinin asli ve sürekli görevlerinin kamu görevlileri tarafından yürütülmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Belediyelerin sunduğu itfaiye ve zabıta hizmetleri de bu kapsamda değerlendirilmektedir. Zabıta ve itfaiye teşkilatlarının personel alım, atama ve görev tanımları, ilgili yönetmeliklerle düzenlenmiştir.
Zabıta Yönetmeliği, zabıta personelinin görevlerini ve yetkilerini belirlerken, itfaiye yönetmeliği de benzer şekilde itfaiye personelinin görev tanımlarını içermektedir. İtfaiye teşkilatındaki temizlik ve güvenlik hizmetleri, yalnızca hizmet alımı yoluyla sağlanabilirken, diğer hizmetlerin kamu personeli tarafından yürütülmesi zorunludur. Anayasa Mahkemesi’nin kararları da, itfaiye ve zabıta hizmetlerinin kamu görevlileri tarafından ifa edilmesi gerektiğini desteklemektedir. Denetim sonucunda, belediye şirketi aracılığıyla istihdam edilen iki zabıta ve dört itfaiye personelinin varlığı tespit edilmiştir. Bu bulgular doğrultusunda, belediye gerekli adımları atacağını bildirmiştir. Sonuç olarak, itfaiye ve zabıta hizmetlerinin, ilgili yönetmeliklere uygun olarak kamu personeli tarafından sağlanması gerektiği ortaya konulmuştur. |
BULGU: Hizmet Alımı Suretiyle İstihdam Edilen İşçilerin İtfaiye ve Zabıta Personeli Olarak Görevlendirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin İtfaiye ve Zabıta teşkilatlarında hizmet alımı suretiyle istihdam edilen personelin çalıştırıldığı görülmüştür.
Anayasa’nın 128’inci maddesinde genel idare esaslarına göre yürütülen kamu hizmetlerinin gerektirdiği görevlerden asli ve sürekli nitelik taşıyanların, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle gördürüleceği belirtilmiş olup belediyelerin sunmuş olduğu itfaiye ve zabıta hizmetleri de belediyenin yürüttüğü asli ve sürekli nitelikteki görevlerdendir.
Zabıta teşkilatında görev yapanların mesleğe kabulü, atamaları, görevde yükselmeleri, görev ve sorumlulukları gibi hususlar 11.04.2007 tarihli ve 26490 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Belediye Zabıta Yönetmeliği’nde düzenlenmiştir. Yönetmelik’in “Görev, Yetki ve Sorumluluk” başlıklı üçüncü bölümünün 10’uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, Belediye zabıtasının beldenin düzeni ve esenliği ile ilgili görevleri sayılmış olup söz konusu görevler dikkate alındığında zabıta teşkilatının idari kolluk görev ve yetkisi olduğu da görülmektedir.
Aynı şekilde, itfaiye teşkilatında görev yapanların mesleğe kabulü, atamaları, görevde yükselmeleri, görev ve sorumlulukları gibi hususlar 21.10.2006 tarihli ve 26326 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Belediye İtfaiye Yönetmeliği’nde düzenlenmiştir.
Yönetmelik’in “Güvenlik ve temizlik hizmetleri” başlıklı ek 2’nci maddesinde “İhtiyaç duyulması halinde itfaiye bina ve tesislerinin temizlik ve güvenlik hizmetleri, 9/4/2018 tarihli ve 2018/11608 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslarda yer alan hükümler çerçevesinde doğrudan hizmet alımı yoluyla gördürülebilir.” hükmüne yer verilmiştir. Söz konusu madde hükmü çerçevesinde itfaiye teşkilatında sadece bina ve tesislerinin temizlik ve güvenlik hizmetleri hizmet alım yoluyla çalıştırılan personele gördürülebileceği, diğer hizmetlerin kamu personeli tarafından yerine getirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
11.09.2019 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 2019/27 Esas, 2019/56 Karar sayılı ve 26.06.2019 tarihli Anayasa Mahkemesi Kararı’nda “… genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekli bir görev niteliği taşıyan itfaiye hizmetinin Anayasa’nın 128. Maddesi uyarınca kamu görevlileri eliyle yürütülmesi zorunlu olup devletin söz konusu görevi ifa ederken anılan kamu hizmetini kamu görevlisi olmayan kişilere gördürmesine yol açacak düzenleme yapılabilmesi mümkün değildir.” denilmektedir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri ile Anayasa Mahkemesi kararı birlikte değerlendirildiğinde, niteliği itibarıyla itfaiye ve zabıta hizmetlerinin memur veya diğer kamu personeli tarafından ifa edilmesi gerekmekte olup bu hizmetlerin dışardan hizmet alımı suretiyle gerçekleştirilmesi mümkün bulunmamaktadır.
Yapılan incelemede, Belediye Şirketinden hizmet alımı suretiyle temin edilen ve işçi statüsünde olan 2 personelin Zabıta Amirliğinde ve 4 personelin İtfaiye Çavuşluğunda çalıştığı tespit edilmiştir.
Belediye tarafından bulguda yer alan tespitler doğrultusunda gerekli çalışmaların yapılacağı bildirilmiştir.
Sonuç olarak, Anayasa’nın 128’inci maddesine göre genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekli bir görev niteliği taşıyan itfaiye ve zabıta hizmetlerinin Belediye İtfaiye Yönetmeliği ve Belediye Zabıta Yönetmeliği’ne göre temin edilen kişiler tarafından sağlanması gerekmektedir.