|
ÖZET: Düzce Belediyesi’nin itfaiye ve zabıta teşkilatlarında hizmet alımı yoluyla istihdam edilen personelin durumu, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında ele alınmıştır. Anayasa’nın 128. maddesi gereğince, kamu hizmetlerinin asli ve sürekli görevleri, yalnızca memurlar ve kamu görevlileri tarafından yürütülmelidir. Bu bağlamda, belediyelerin sunduğu itfaiye ve zabıta hizmetleri de bu kapsamda değerlendirilmektedir. Zabıta teşkilatında görev alanların mesleğe kabulü ve diğer süreçleri, 2007 tarihli Belediye Zabıta Yönetmeliği ile düzenlenirken, itfaiye teşkilatındaki personelin durumu ise 2006 tarihli Belediye İtfaiye Yönetmeliği ile belirlenmiştir.
Yönetmeliklerde, itfaiye ve zabıta hizmetlerinin kamu personeli tarafından yürütülmesi gerektiği açıkça belirtilmiştir. Özellikle, itfaiye teşkilatında yalnızca bina ve tesislerin temizlik ve güvenlik hizmetlerinin hizmet alımı yoluyla sağlanabileceği vurgulanmaktadır. Anayasa Mahkemesi’nin kararları da, bu hizmetlerin dışarıdan alınmasının mümkün olmadığını ortaya koymaktadır. Yapılan incelemelerde, belediye personeli olmayan işçilerin itfaiye ve zabıta hizmetlerinde görev aldığı tespit edilmiştir; ancak bu durum, yönetmeliklere ve yasal düzenlemelere aykırıdır. Sonuç olarak, itfaiye ve zabıta hizmetlerinin, kamu personeli statüsündeki bireyler tarafından yürütülmesi gerekmektedir. Düzce Belediyesi’nin bu hizmetleri dışarıdan istihdam edilen işçilerle yürütmesi, hem yasal düzenlemelere hem de kamu hizmetinin gerekliliklerine aykırıdır. Bu durum, idari kolluk yetkilerinin kullanımında da sorunlara yol açabilecektir. |
BULGU: Hizmet Alımı Suretiyle İstihdam Edilen İşçilerin İtfaiye ve Zabıta Personeli Olarak Görevlendirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Düzce Belediyesi İtfaiye ve Zabıta teşkilatlarında hizmet alımı suretiyle istihdam edilen personelin çalıştırıldığı görülmüştür.
Anayasa’nın 128’inci maddesinde; genel idare esaslarına göre yürütülen kamu hizmetlerinin gerektirdiği görevlerden asli ve sürekli nitelik taşıyanların, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle gördürüleceği belirtilmiş olup Belediyelerin sunmuş olduğu itfaiye ve zabıta hizmetleri de Belediyenin yürüttüğü asli ve sürekli nitelikteki görevlerdendir.
Zabıta teşkilatında görev yapanların mesleğe kabulü, atamaları, görevde yükselmeleri, görev ve sorumlulukları gibi hususlar 11.04.2007 tarihli ve 26490 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Belediye Zabıta Yönetmeliği’nde düzenlenmiştir. Yönetmelik’in “Görev, Yetki ve Sorumluluk” başlıklı üçüncü bölümünün 10’uncu maddesinin A bendinde Belediye zabıtasının beldenin düzeni ve esenliği ile ilgili görevleri sayılmış olup söz konusu görevler dikkate alındığında zabıta teşkilatının idari kolluk görev ve yetkisi olduğu da görülmektedir.
Aynı şekilde, İtfaiye teşkilatında görev yapanların mesleğe kabulü, atamaları, görevde yükselmeleri, görev ve sorumlulukları gibi hususlar 21.10.2006 tarihli ve 26326 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Belediye İtfaiye Yönetmeliği’nde düzenlenmiştir. Yönetmelik’in “Güvenlik ve temizlik hizmetleri” başlıklı ek 2’nci maddesinde “İhtiyaç duyulması halinde itfaiye bina ve tesislerinin temizlik ve güvenlik hizmetleri, 9/4/2018 tarihli ve 2018/11608 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslarda yer alan hükümler çerçevesinde doğrudan hizmet alımı yoluyla gördürülebilir.” hükmüne yer verilmiştir. Söz konusu madde hükmü çerçevesinde itfaiye teşkilatında sadece bina ve tesislerinin temizlik ve güvenlik hizmetleri hizmet alım yoluyla çalıştırılan personele gördürülebilir. Diğer hizmetler kamu personeli tarafından yerine getirilmelidir.
11.09.2019 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 2019/27 Esas, 2019/56 Karar sayılı ve 26.06.2019 tarihli Anayasa Mahkemesi Kararı’nda “… genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekli bir görev niteliği taşıyan itfaiye hizmetinin Anayasa’nın 128. Maddesi uyarınca kamu görevlileri eliyle yürütülmesi zorunlu olup devletin söz konusu görevi ifa ederken anılan kamu hizmetini kamu görevlisi olmayan kişilere gördürmesine yol açacak düzenleme yapılabilmesi mümkün değildir.” denilmektedir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri ile Anayasa Mahkemesi kararı birlikte değerlendirildiğinde; niteliği itibarıyla itfaiye ve zabıta hizmetlerinin memur veya diğer kamu personeli tarafından ifa edilmesi gerekmekte olup bu hizmetlerin dışardan hizmet alımı suretiyle gerçekleştirilmesi mümkün bulunmamaktadır. Belediyenin kendi şirketinde istihdam ettiği, Belediye İtfaiye Yönetmeliği ve Belediye Zabıta Yönetmeliği’nde öngörülen şartlara tabi tutulmamış personeli hizmet alımı suretiyle itfaiye ve zabıta personeli olarak görevlendirebilmesi mümkün olmadığı gibi idari kolluk yetkilerinin kullanılmasında da bazı sıkıntılara yol açabilecektir.
Yapılan incelemelerde; İtfaiye teşkilatında Belediye personel şirketinden hizmet alımı suretiyle temin edilen ve işçi statüsünde olan 48 personel ile Belediyeye ait olan ve ana faaliyet konuları turizm ve inşaat olan diğer 2 şirketinin personelinden toplam 4 işçinin çalıştığı, Belediye personeli olmayan bu işçilerden sadece 1’inin temizlik hizmetlerini yürüttüğü, 36 personelin fiilen itfaiye erliği ve itfaiye araçlarında şoförlük görevlerini ifa ettiği, diğer 16 personelin ise büro ve çağrı merkezinde çeşitli görevleri yerine getirdiği,
Aynı şekilde, Zabıta teşkilatında Belediye personel şirketinden hizmet alımı suretiyle temin edilen ve işçi statüsünde olan 52 personel ile Belediyeye ait olan ve ana faaliyet konusu turizm olan diğer bir şirketin personelinden toplam 2 işçinin çalıştığı, Belediye personeli olmayan bu işçilerden sadece 1’inin temizlik hizmetlerini yürüttüğü, 7 personelin bekçilik, 5 personelin denetim, 6 personelin denetim ekiplerinin şoförlüğü görevlerini fiilen ifa ettiği, diğer personelin ise büro ve çağrı merkezinde çeşitli görevleri yerine getirdiği,
tespit edilmiştir.
Belediye cevabında, Belediye İtfaiye Yönetmeliği ve Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin kadro ve unvanları ile ilgili hükümleri ve Belediye İtfaiye Yönetmeliği’nin 14’üncü maddesinde yer alan hizmetlerin yürütülmesine yardımcı ve destek olmak üzere itfaiye personeli dışında personel çalıştırılabilmesi hükmüne yer verilmiş ve söz konusu Yönetmelik hükümleri uyarınca personel çalıştırıldığı ifade edilmiştir.
Ancak, bulgu konusu husus Belediye İtfaiye ve Zabıta teşkilatlarındaki kadrolar veya hizmetlerin yürütülmesine yardımcı ve destek olmak üzere çalıştırılan Belediye personeli değil, söz konusu kadrolarda Belediyenin kadrolu personeli olmayan hizmet alım yönetimiyle çalıştırılan Şirket işçilerinin görevlendirilmesidir.
Yukarıda yer verilen Anayasa Mahkemesi kararında da belirtildiği gibi itfaiye ve zabıta hizmetleri kamu personeli eliyle yürütülmesi gereken asli ve sürekli görevlerdir.
Sonuç olarak; Anayasanın 128’inci maddesine göre, genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekli bir görev niteliği taşıyan itfaiye ve zabıta hizmetlerinin Belediye İtfaiye Yönetmeliği ve Belediye Zabıta Yönetmeliği’ne göre temin edilen, kamu personeli statüsüne sahip kişiler tarafından sağlanması gerekmektedir.