|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, belediyelerde hizmet alımı yoluyla istihdam edilen işçilerin zabıta olarak görevlendirildiğini ortaya koymuştur. Anayasa’nın 128. maddesi, kamu hizmetlerinin asli ve sürekli görevlerinin memurlar ve kamu görevlileri tarafından yürütülmesini zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda, zabıta hizmetleri de bu nitelikte olup, dışarıdan hizmet alımı ile gerçekleştirilmesi mümkün değildir.
Zabıta teşkilatları, mesleğe kabul, atama ve görevde yükselme gibi süreçleri kendi yönetmeliklerine göre düzenlemektedir. Bu nedenle, belediyenin kendi şirketinde istihdam ettiği ve zabıta hizmetleri için gerekli şartları taşımayan personelin zabıta olarak görevlendirilmesi, hem mevzuata aykırıdır hem de idari kolluk yetkilerinin etkin kullanımını olumsuz etkileyebilir. Zabıta teşkilatının kamu güvenliğine katkı sağlama gibi bir görevi bulunduğu göz önünde bulundurulduğunda, bu durumun ciddiyeti daha da artmaktadır. Denetim sırasında, kadrolu ve hizmet alımıyla çalışan personelin zabıta hizmetlerinde görevlendirildiği tespit edilmiştir. Kamu idaresinin bu bulgulara yanıt vermemesi dikkat çekicidir. Sonuç olarak, zabıta hizmetlerinin sürekliliği için, Belediye Zabıta Yönetmeliği’ne uygun olarak memur kadrosuna atama yapılması gerekmektedir. |
BULGU: Hizmet Alımı Suretiyle İstihdam Edilen İşçilerin Zabıta Olarak Görevlendirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
İşçi olarak istihdam edilen personelin Belediye tarafından zabıta olarak çalıştırıldığı tespit edilmiştir.
Anayasa’nın 128’inci maddesinde; genel idare esaslarına göre yürütülen kamu hizmetlerinin gerektirdiği görevlerden asli ve sürekli nitelik taşıyanların, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle gördürüleceği belirtilmiş olup, Belediyelerin sunmuş olduğu zabıta hizmetlerinin de bu nitelikte olduğu aşikârdır.
Bu hususta; 11.09.2019 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 2019/27 Esas, 2019/56 Karar sayılı ve 26.06.2019 tarihli Anayasa Mahkemesi Kararı’nda da; Genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekli bir göre niteliği taşıyan itfaiye hizmetinin Anayasa’nın 128’inci maddesi uyarınca kamu görevlileri eliyle yürütülmesinin zorunlu olduğu ve devletin söz konusu görevi ifa ederken anılan kamu hizmetini kamu görevlisi olmayan kişilere gördürmesine yol açacak düzenleme yapılabilmesinin mümkün olmadığı ifade edilmiştir.
İtfaiye teşkilatında olduğu gibi; atama, mesleğe kabul, görevde yükselme gibi hususların ayrıca yönetmelikle düzenlendiği zabıta hizmetlerinde de bu durum aynen geçerli olup, bu hizmetlerin dışardan hizmet alımı suretiyle gerçekleştirilmesi mümkün bulunmamaktadır.
Buradan da anlaşılacağı üzere, itfaiye birimi gibi zabıta biriminde de kendi yönetmelikleri gereğince mesleğe kabul edilen; asli görevi olan bu hizmetleri sürekli olarak yürütmekle görevlendirilen personel istihdam edilmektedir. Bunun haricinde; belediyenin kendi şirketinde istihdam ettiği, asli görevi zabıta hizmetleri olmayan ve Belediye Zabıta Yönetmeliği’nde öngörülen şartlara tabi tutulmamış personeli hizmet alımı suretiyle zabıta olarak görevlendirebilmesi mümkün olmadığı gibi, idari kolluk yetkilerinin kullanılmasında da bazı sıkıntılara yol açacaktır.
Zabıta teşkilatının amacı ve mevzuatta belirtilen görevleri dikkate alındığında, kamu güvenliğine katkı sağlamak gibi bir vazifesinin de bulunduğu, bu nedenle idari kolluk görev ve yetkisi olduğu da görülmektedir. Bundan dolayı, zabıta teşkilatında görev yapanların mesleğe kabulü, atamaları, görevde yükselmeleri gibi hususlar Belediye Zabıta Yönetmeliği’nde düzenlenmiş olup, belediye şirketinde istihdam edilen işçilerin fiilen zabıta olarak görev yapmalarında açıkça mevzuata aykırılık bulunmaktadır.
Belediyede yapılan incelemede, kadrolu ve hizmet alımı suretiyle temin edilen ve işçi statüsünde çalışan personelin fiilen zabıta hizmetlerinde görevlendirildiği tespit edilmiştir.
Kamu idaresinin bulgulara cevap yazısında bu bulgu konusuna cevap vermediği görülmüştür.
Sonuç olarak, süreklilik arz eden zabıta hizmetlerinin Belediye Zabıta Yönetmeliği’ndeki nitelikleri taşıyan memurlar tarafından yerine getirilmesi amacıyla zaman içinde ve bütçe imkanları doğrultusunda zabıta memuru kadrosuna atama yapılması gerekmektedir.