|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, belediye şirketleri aracılığıyla istihdam edilen 898 personelin itfaiye ve zabıta teşkilatında görev yaptığı belirlenmiştir. Anayasa’nın 128. maddesi, kamu hizmetlerinin asli ve sürekli görevlerinin memurlar ve kamu görevlileri tarafından yürütülmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Bu durum, belediyelerin sunduğu itfaiye ve zabıta hizmetleri için de geçerlidir.
11 Eylül 2019 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan düzenlemeler ve Anayasa Mahkemesi kararları, itfaiye hizmetlerinin kamu görevlileri tarafından yürütülmesinin zorunlu olduğunu ortaya koymaktadır. İtfaiye ve zabıta hizmetleri, kendi yönetmelikleri çerçevesinde mesleğe kabul edilen personel tarafından ifa edilmelidir. Bu nedenle, belediyenin kendi şirketinde istihdam edilen ve asli görevi bu hizmetler olmayan personelin, zabıta ve itfaiye olarak görevlendirilmesi hukuka aykırıdır. Sonuç olarak, itfaiye ve zabıta hizmetleri, kamu hizmeti olarak asli ve sürekli bir nitelik taşımaktadır. Bu hizmetlerin, ilgili yönetmeliklere uygun olarak kamu görevlileri tarafından yürütülmesi gerekmektedir. Yapılan incelemeler, 508 kişinin itfaiye ve 390 kişinin zabıta hizmetlerinde çalıştığını göstermektedir. |
BULGU: Hizmet Alımı Yoluyla Belediye Şirketinden Temin Edilen Personelin Zabıta ve İtfaiye Teşkilatında Görevlendirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
İşçi olarak hizmet alımı suretiyle istihdam edilen 898 personelin itfaiye ve zabıta personeli olarak çalıştırıldığı tespit edilmiştir.
Anayasa’nın 128’inci maddesinde; genel idare esaslarına göre yürütülen kamu hizmetlerinin gerektirdiği görevlerden asli ve sürekli nitelik taşıyanların, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle gördürüleceği belirtilmiş olup, Belediyelerin sunmuş olduğu itfaiye ve zabıta hizmetlerinin de bu nitelikte olduğu aşikârdır.
11.09.2019 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 2019/27 Esas, 2019/56 Karar sayılı ve 26.06.2019 tarihli Anayasa Mahkemesi Kararı’nda; genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekli bir görev niteliği taşıyan itfaiye hizmetinin, Anayasa’nın 128’inci maddesi uyarınca kamu görevlileri eliyle yürütülmesinin zorunlu olduğu, devletin söz konusu görevi ifa ederken anılan kamu hizmetini kamu görevlisi olmayan kişilere gördürmesine yol açacak düzenleme yapmasının mümkün bulunmadığı ifade edilmiştir.
Atama, mesleğe kabul, görevde yükselme gibi hususların ayrıca yönetmelikle düzenlendiği itfaiye ve zabıta hizmetlerinde bu durum aynen geçerli olup bu hizmetlerin dışardan hizmet alımı suretiyle gerçekleştirilmesi mümkün bulunmamaktadır.
İtfaiye ve zabıta biriminde; kendi yönetmelikleri gereğince mesleğe kabul edilen; asli görevi olarak bu hizmetleri sürekli yürütmekle görevlendirilen personel istihdam edilmelidir. Bunun haricinde; belediyenin kendi şirketinde istihdam ettiği; asli görevi zabıta ve itfaiye hizmetleri olmayan ve Belediye Zabıta Yönetmeliği’nde ve Belediye İtfaiye Yönetmeliği’nde öngörülen şartlara tabi tutulmamış personeli hizmet alımı suretiyle zabıta ve itfaiye personeli olarak görevlendirebilmesi mümkün olmadığı gibi, idari kolluk yetkilerinin kullanılmasında da bazı sıkıntılara yol açacaktır (bu personelin ceza tutanağı düzenlemesinin hukuksuz olması gibi).
Belediye itfaiye ve zabıta hizmetleri, asli ve sürekli kamu hizmeti kapsamında olduğundan, bu hizmetlerin belediye şirketinde istihdam edilen işçilere gördürülmesi anılan mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir.
Yapılan incelemede, hizmet alımı suretiyle temin edilen ve işçi statüsünde olan 898 adet personelin fiilen itfaiye (508) ve zabıta (390) hizmetlerinde görevlendirildiği görülmüştür.
Sonuç olarak; Anayasa’nın 128’inci maddesine göre, genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekli bir görev niteliği taşıyan itfaiye ve zabıta hizmetinin, ilgili yönetmeliklere göre temin edilen kişiler tarafından yürütülmesi gerekmektedir.