|
ÖZET: Hizmet alımlarının doğrudan temin yöntemiyle karşılanması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ele alınmıştır. Üniversite idaresinin, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22/d maddesi çerçevesinde, hizmet alımlarını temel ihale usullerine başvurmadan parçalara bölerek gerçekleştirdiği tespit edilmiştir. Örneğin, sürücüsüz ve yakıtsız taşıt kiralama hizmeti için yapılan toplam 333.000 TL tutarındaki alımlar, çeşitli tarihlerde ve hakediş ödemeleriyle kaydedilmiştir.
Doğrudan temin, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 18. maddesinde belirtilen ihale usullerine tabi olmaksızın, ilan ve teminat gerektirmeden, piyasa fiyat araştırması ile ihtiyaçların karşılanmasını sağlayan bir yöntemdir. Ancak bu yöntem, belirli parasal limitler dahilinde kullanılmakta olup, bu limitlerin aşılması durumunda ihale yoluyla temin edilmesi zorunludur. Ayrıca, Kanun’un 5. maddesi gereği, eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımlarının kısımlara bölünmesi yasaktır. Kamu İdaresi, doğrudan teminle alım yapmak için kısımlara bölünmemesi gerektiği konusunda harcama birimlerine bilgilendirme yapılmış olduğunu belirtmiştir. Bu bağlamda, hizmet alımlarının 4734 sayılı Kanun hükümleri doğrultusunda ihale yöntemiyle gerçekleştirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Hizmet Alımına Yönelik İhtiyaçların Kısımlara Bölünmek Suretiyle Doğrudan Temin Yöntemiyle Karşılanması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
İdare tarafından hizmet alımlarının temel ihale usulleri yerine parçalara bölünerek 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22/d maddesi kapsamında doğrudan temin yöntemi ile gerçekleştirildiği görülmüştür.
Tablo 5: 2024 Yılı Sürücüsüz ve Yakıtsız Taşıt Kiralama Hizmet Alımı
| Yevmiye Tarihi |
Yevmiye Numarası |
Toplam Borç TL |
Muhasebe Kaydı Açıklama |
| 28.02.2024 | 1561 | 66.600 | 2024 Yılı Sürücüsüz ve Yakıtsız Taşıt Kiralama Hizmeti Alımı (4 Adet Araç) 1.Hakediş Ödemesi |
| 15.03.2024 | 2241 | 66.600 | 2024 Yılı Sürücüsüz ve Yakıtsız Taşıt Kiralama Hizmeti Alımı (4 Adet Araç) 2.Hakediş Ödemesi |
| 19.04.2024 | 3457 | 66.600 | 2024 Yılı Sürücüsüz ve Yakıtsız Taşıt Kiralama Hizmeti Alımı (4 Adet Araç) 3.Hakediş Ödemesi |
| 13.05.2024 | 4272 | 66.600 | 2024 Yılı Sürücüsüz ve Yakıtsız Taşıt Kiralama Hizmeti Alımı (4 Adet Araç) 4.Hakediş Ödemesi |
| 7.06.2024 | 5164 | 66.600 | 2024 Yılı Sürücüsüz ve Yakıtsız Taşıt Kiralama Hizmeti Alımı (4 Adet Araç) 5.Hakediş Ödemesi |
| TOPLAM | TOPLAM | 333.000 |
Doğrudan temin; ihtiyaçların, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 18’inci maddesinde sayılan (açık ihale usulü, belli istekliler arasında ihale usulü ve pazarlık ihale usulü) ihale usulleri için tespit edilen kurallara uyulmaksızın; ilan yapılmadan, teminat alınmadan, ihale komisyonu kurma ve anılan Kanun’un 10’uncu maddesinde sayılan yeterlilik kriterlerini arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasa fiyat araştırması yapılarak temin edilmesidir.
Yukarıda da açıkça ifade edildiği üzere doğrudan temin bir ihale usulü değildir. Doğrudan temin ile 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinde belirtilen nitelikteki ihtiyaçların karşılanmasında idarelere kolaylık sağlanması amaçlanmıştır. Bu nedenle bazı alımların belirlenen parasal limitler dâhilinde bu maddeye göre yapılması istisnai bir durumdur. 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesi birinci fıkrasının (d) bendinde belirtilen ve Kamu İhale Kurumu tarafından güncellenen tutarı aşmayan mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin idarelerce temin edilmesi mümkün bulunmaktadır. Bu bentte belirlenen parasal limitlere bağlı olarak yapılacak ihtiyaç teminlerinde, piyasada yapılan fiyat araştırması sonucunda öngörülen parasal limitin aşılacağının tespit edilmesi halinde, ihtiyacın Kanun’un ilgili hükümlerine göre ihale yoluyla temin edilmesi gerekmektedir.
Öte yandan anılan Kanun’un 5’inci maddesinin üçüncü fıkrasında, eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin kısımlara bölünemeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Dolayısıyla 4734 sayılı Kanun’un 19’uncu maddesine göre açık ihale usulü ile temini gereken ihtiyacın, Kanun’un 22’nci maddesi birinci fıkrası (d) bendi için öngörülen parasal sınırların altında kalacak şekilde, adet bazında veya aynı ihale konusu içinde yer alabilecek nitelikteki işlerin kalemlere veya gruplara bölünmek suretiyle doğrudan temini, Kanun’un temel ilkelerine aykırılık teşkil etmektedir.
Kamu İdaresi cevabında, doğrudan teminle alım yapmak maksadıyla alımların kısımlara bölünmemesi hususunda ilgili harcama birimlerine bilgilendirme yazısı yazıldığı belirtilmiştir.
İdarece, hizmet alımlarının doğrudan temin yöntemi yerine, 4734 sayılı Kanun hükümleri kapsamında ihale yoluyla temini gerçekleştirilmelidir.