|
ÖZET: Kalkınma Ajansı’nın “İstihdam Garantili Nitelikli Genç Yazılımcı Yetiştirme Eğitimi Hizmet Alımı” ihalesinde, yükleniciye %20 oranında avans verilmesi öngörülmesine rağmen, bu avansın nasıl mahsup edileceği ve %10’u aşan kısım için faiz hesaplanmasına dair bir düzenleme yapılmamıştır. İhale, 02.05.2023 tarihinde gerçekleştirilmiş ve yüklenici ile 07.06.2023 tarihinde sözleşme imzalanmış olmasına rağmen, 31.12.2023 itibarıyla yükleniciye herhangi bir ödeme yapılmamıştır. İdari şartnamede, avans teminat mektubunun en az 48 ay süreli olması gerektiği belirtilmiş, ancak avansın mahsup edilmesi ve faiz hesaplaması konularında gerekli düzenlemelere yer verilmemiştir.
Kalkınma Ajansları Mal, Hizmet ve Yapım İşi Satın Alma ve İhale Usul ve Esasları’nın ilgili maddeleri, ön ödeme yapılacak işlerde avans miktarının toplam sözleşme bedelinin %20’sini aşamayacağını ve teminat mektubunun süresiz olması gerektiğini vurgulamaktadır. Ayrıca, avansın zamanında verilmemesi durumunda yüklenicinin herhangi bir tazminat talebinde bulunamayacağı da belirtilmiştir. Ancak, mevcut şartnamede avansın nasıl mahsup edileceği ve faiz hesaplamasıyla ilgili eksiklikler bulunmaktadır. Sonuç olarak, ajansın ihale dokümanında yer alan düzenlemelerin mevzuata uygun hale getirilmesi gerekmektedir. Özellikle, avansın mahsup edilmesi ve faiz hesaplamasıyla ilgili net kuralların belirlenmesi, ihale sürecinin şeffaflığı ve yüklenicinin haklarının korunması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Hizmet Alınması İşinde Avans Mahsubu ve Faiz Hesabı İçin Düzenleme Yapılmaması ve Süreli Teminat Mektubu İstenmesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Kalkınma Ajansı
Ajansın, “İstihdam Garantili Nitelikli Genç Yazılımcı Yetiştirme Eğitimi Hizmet Alımı” işinde düzenlenen ihale dokümanında yükleniciye ön ödeme mahiyetinde %20 oranında avans verilmesi öngörülmüş olmasına karşılık bu tutarın nasıl mahsup edileceği, %10’u geçen tutar için faiz hesaplanmasına yönelik bir düzenleme yapılmadığı ve ön ödeme karşılığında süreli teminat mektubu istendiği görülmüştür.
Kalkınma Ajansları Mal, Hizmet ve Yapım İşi Satın Alma ve İhale Usul ve Esasları’nın 10’uncu maddesine istinaden “Herkese Açık İhale Yöntemi”yle çıkılan adı geçen ihale 02.05.2023 tarihinde yapılmış olup ihale üzerinde kalan istekliyle 07.06.2023 tarihinde sözleşme imzalanmış ancak 31.12.2023 tarihi itibarıyla yükleniciye herhangi bir ödeme yapılmamıştır.
Söz konusu ihalenin idari şartnamesinin 35’inci maddesinde; “Bu ihale kapsamında Yükleniciye ön ödeme tutarındaki avans teminat mektubu karşılığında %20 oranında avans verilecektir. Türkiye’de yerleşik banka ve katılım bankalarından alınabilecek teminat mektubunun en az 48 ay süreli olması gerekir.” düzenlemesi yapılmış bunun dışında gerek bu şartnamede gerekse sözleşmede avansın nasıl mahsup edileceği ve %10’u aşan kısım için nasıl faiz hesaplanacağına ilişkin düzenleme yapılmamıştır.
Anılan Esaslar’ın 38’inci maddesinde;
“(1) Ön ödeme yapılması ön görülen işlerde, ön ödeme miktarı toplam sözleşme bedelinin %20’sinden fazla olamaz ve avans teminat mektubu karşılığında yapılır. Avans Teminat Mektubu miktarı en az yapılan ön ödeme miktarı kadar ve süresiz olacaktır.
(2) Ön ödeme, sözleşmenin imzalanmasını takiben yedi gün içinde, avans teminat mektubunun sunulmasına istinaden yapılır.”
52’nci maddesinde “Satınalma ve ihale konuları ile ilgili olup da bu düzenlemede belirtilmeyen hususlarda, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ile 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu çerçevesinde yapılan düzenlemeler kıyasen uygulanarak işlem yapılır.” düzenlemeleri,
Ön Ödeme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in 7’nci maddesinde;
a) Sözleşmelerinde belirtilmek ve karşılığında aynı tutarda teminat alınmak koşuluyla yüklenicilere;
Mal ve hizmet alımlarında yüklenme tutarının yüzde 10’una, yapım işlerinde ise yüklenme tutarının yüzde 15’ine kadar bütçe dışı avans verilebilir.
Yukarıda belirtilen oranların üzerinde avans verilmesini zorunlu kılan durumlarda; genel bütçeli idareler için Bakanlığın uygun görüşü, kapsamdaki diğer idareler için ise üst yöneticinin kararı ile ve aşan kısım için T.C. Merkez Bankasının kısa vadeli avanslara uyguladığı oranda faiz alınmak kaydıyla, yüklenme tutarının yüzde 30’unu aşmamak üzere belirlenecek oranda bütçe dışı avans verilebilir.
Verilen avanslar karşılığında alınan teminatlar, yüklenicinin talebi halinde mahsup edilen tutarda serbest bırakılır veya iade edilir.” düzenlemeleri,
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ile 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’na istinaden düzenelenen Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşmenin “Avans verilmesi, şartları ve miktarı başlıklı” 13’üncü madesinin dip notlarında;
“13.2. İşe başlandıktan ve iş programı İdarece onaylandıktan sonra, Yüklenicinin yazılı isteği üzerine, verilecek avansla aynı miktarda (iş programında öngörülen hakediş ödemeleri üzerinden hesaplanan avans mahsubunun bitiş tarihine süreli) ve Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenen kapsam ve şekle uygun avans teminat mektubu veya Hazine Müsteşarlığınca ihraç edilen Devlet İç Borçlanma Senetleri ve bu senetler yerine düzenlenen belgeler karşılığında; sözleşmenin yürütülmesi için gerekli olan ekipman, tesis, malzeme ve
nakliye giderleri için, sözleşme bedelinin yüzde…. (sözleşme bedelinin yüzde otuzundan fazla olmamak üzere bir oran belirlenecektir.) tutarında avans verilecektir.
Hangi sebeple olursa olsun avansın zamanında verilmemesinden dolayı Yüklenici İdareden hiçbir şekilde süre uzatımı, tazminat ve benzeri taleplerde bulunmamayı kabul etmiştir.
Yüklenicinin avans almak için İdareye yapacağı yazılı başvuruda bu avansı yukarıdaki amaca uygun olarak kullanacağını, ayrıca avansı tahsis edeceği hususlara ait miktar ve tutarları ve itfa tarihlerini bildirmesi ve avans hükümlerine uyacağını taahhüt etmesi şarttır.
Yüklenici aldığı bu avansı, bildirdiği yerlere sarf ettiğini gösteren fatura suretleri
ve benzeri geçerli belgeleri gün içinde İdareye verecektir.
İdare; iş programının aksaması veya avansın şartlara uygun sarf edilmemesi veya … gün içinde işe başlanılmamış olması hallerinde, mahsubu yapılmamış avansı veya bakiyesini bu halleri takip eden ilk hakedişten defaten kesmeye, bu yetmediği veya hakedişi bulunmadığı takdirde avans teminatını nakde çevirmeye her zaman yetkilidir.
Avans mahsubu aşağıda yazılı esaslar dahilinde yapılır.
Avans mahsup oranı, avans verilme oranının yüzde .. fazlasıdır.
Mahsup işlemi, sözleşme bedeli esas alınarak hesaplanan her bir hak ediş tutarından avans mahsubu oranında kesinti yapılması suretiyle gerçekleştirilir ve mahsup edilen tutar kadar avans teminatı iade edilir.
Mahsup işlemlerinin sonunda avans bakiyesi kalmışsa, bu tutar son geçici hakedişten avans mahsup oranına bakılmaksızın tamamen kesilir. Hakediş tutarı yetmediği takdirde, aradaki farkın Yüklenici tarafından otuz gün içinde nakden ödenmemesi halinde avans teminatı nakde çevrilerek mahsup edilir.
İşin tasfiye edilmesi halinde Yüklenici, tasfiye kabul tarihinden itibaren otuz gün içinde avans bakiyesini nakden ödemek zorundadır. Bu süre sonunda ödeme yapılmadığı takdirde avans teminatı nakde çevrilmek suretiyle avans bakiyesi mahsup edilir.
Verilen avans hiçbir şekilde başkalarına devir veya temlik edilemez.
Avans teminatları haczedilemez ve üzerine ihtiyati tedbir konulamaz.”
Düzenlemeleri yapılmıştır.
Ajansın, “İstihdam Garantili Nitelikli Genç Yazılımcı Yetiştirme Eğitimi Hizmet Alımı” işinde ön ödeme yapılmadan önce; söz konusu işe ilişkin idari şartname ile sözleşmede zeyilname yapılarak yukarıda belirtilen düzenlemeler çerçevesinde verilecek avans tutarının nasıl mahsup edileceği ile %10’u geçen kısım için faiz hesaplanmasına yönelik düzenlemelere yer verilmesi ve ihale dökümanında yer alan ön ödeme karşılığında süreli teminat mektubu verilmesi gerektiği hükmünün mevzuata uygun olarak süresiz teminat mektubu verilmesi gerektiği şeklinde düzeltilmesi gerekir.