BULGU: Hizmet İmtiyaz Varlıkları Karşılığında Gelecekte Elde Edilmesi Muhtemel Vazgeçilen Gelirlerin İlgili Aya İsabet Eden Tutarlarının Ay Sonlarında Gelir Hesaplarına Alınmaması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Bakanlık tarafından Kamu Özel İş Birliği Modeli çerçevesinde gerçekleştirilen yatırımlar sonucunda edinilen Hizmet İmtiyaz Varlıkları karşılığında kaydı yapılan gelecekte elde edilmesi muhtemel vazgeçilen gelirlerden ilgili aya isabet eden tutarların, ay sonu gelir kaydedilmesine ilişkin muhasebe kayıtlarının yapılmadığı tespit edilmiştir.
30.12.2006 tarih ve 26392 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 256 Hizmet İmtiyaz Varlıkları Hesabına ilişkin “Hesabın işleyişi” başlıklı 184’üncü maddesinin ikinci fıkrasının ikinci bendinde;
“İşletmeciye ait olan maddi duran varlıklardan hizmet imtiyaz sözleşmesine konu edilenler işletme süresinin başladığı tarihte bu hesaba borç, sonraki aylarda tahakkuk ettirilmesi gereken kısmı 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabına, içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde tahakkuk ettirilmesi gerekenler ise 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.” denilmektedir.
Ek olarak, 08.07.2015 tarihli ve 29410 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Kamu Özel İş Birliği Uygulamalarının Muhasebe İşlemleri” başlıklı 45 sıra No.lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin “Amaç ve kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde;
“Bu Tebliğin amacı, genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri tarafından Kamu Özel İş Birliği Modeli çerçevesinde yaptırılan yatırım ve hizmetlerin muhasebe işlemlerini düzenlemektir.”,
“Yap-İşlet-Devret modelinde varlık ve yükümlülük kayıtları” başlıklı 7’nci maddesinde ise;
“Yapımı tamamlanarak işletme süresi başlayan hizmet imtiyaz varlığı, 256-Hizmet İmtiyaz Varlıkları Hesabına borç; gelecekte elde edilmesi muhtemel vazgeçilen gelirin, içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde gelir kaydedilecek kısmı 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabına, sonraki aylarda tahakkuk ettirilmesi gereken kısmı ise 380- Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabına alacak kaydedilir. Gelecekte elde edilmesi muhtemel vazgeçilen gelir, sözleşmeye esas dokümanlarda yer alan İşletmeci/Görevli Şirket/Yüklenici tarafından hesaplanmış yatırımların işletilmesinden elde edilmesi muhtemel geliri ifade eder. Hizmet imtiyaz varlığı inşası için verilen arsa ve araziler varlığın gerçeğe uygun değerinin içinde yer alması nedeniyle arsa ve araziler kayıtlı değerleri üzerinden 630-Giderler Hesabına borç, 250-Arsa ve Araziler Hesabına alacak kaydı yapılarak muhasebe kayıtlarından çıkartılır.
İşletme süresinin başlangıcından itibaren ay sonlarında ilgili aya isabet eden vazgeçilen gelir tutarı 380-Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.” denilmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde Kamu Özel İş Birliği Modeli ile gerçekleştirilen yatırımlar sonucunda tamamlanarak işletmeye alınan hizmet imtiyaz varlığının 256 Hizmet İmtiyaz Varlıkları Hesabına borç; karşılığında gelecekte elde edilmesi muhtemel vazgeçilen gelirin, içinde bulunulan faaliyet döneminde gelir kaydı yapılacak kısmının 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler, içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde gelir kaydedilecek kısmının ise 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabına alacak kaydedilmesi gerekmektedir.
İşletme süresinin başlangıcından itibaren ay sonlarında ilgili aya isabet eden vazgeçilen gelir tutarının ise 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabına borç, 600 Gelirler Hesabına alacak kaydedilmesi gerektiği ayrıca belirtilmiştir.
Ancak Bakanlık tarafından işletmeye alınan hizmet imtiyaz varlıklarının karşılığı olarak cari yılda gelir kaydedilecek olup 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabına kaydı yapılan gelecekte elde edilmesi muhtemel vazgeçilen gelirlerin, ilgili aya tekabül eden tutarlarının 600 Gelirler Hesabına kaydedilmediği tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında bulgu konusu hususa iştirak edilerek, hizmet imtiyaz varlıkları karşılığında gelecekte elde edilmesi muhtemel vazgeçilen gelirler ile ilgili muhasebe kayıtlarının, yıllık olarak girilmesi yerine yılı içerisinde izlenebilmesi için aylık olarak girilmesinin sağlanacağı ifade edilmiştir.
Bakanlık tarafından ilgili varlıklara ilişkin gelir tahakkukları ile yükümlülüklerin yılı içerisinde izlenebilmesinin mümkün kılınması için gelecekte elde edilmesi muhtemel vazgeçilen gelirlerin ilgili aya isabet eden tutarlarının hesaplanıp 600 Gelirler Hesabına aktarılması gerekmektedir.
| ÖZET: 2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Kamu Özel İş Birliği Modeli çerçevesinde edinilen Hizmet İmtiyaz Varlıkları karşılığında gelecekte elde edilmesi muhtemel vazgeçilen gelirlerin, ilgili aya isabet eden tutarlarının ay sonlarında gelir hesaplarına kaydedilmediği tespit edilmiştir. Mevzuat gereği, bu gelirlerin muhasebe kayıtlarının doğru bir şekilde yapılması ve aylık olarak izlenmesi gerektiği belirtilmiştir. Bakanlık, bu hususta gerekli düzenlemeleri yaparak gelir tahakkuklarının izlenebilirliğini sağlamayı taahhüt etmiştir. |