|
ÖZET: Hizmet satışlarından elde edilen gelirlerin muhasebeleştirilmesiyle ilgili yapılan denetimlerde, gelirlerin tahakkuk kaydının yapılmadığı tespit edilmiştir. Gelirler, satışın gerçekleştiği gün yerine tahsilatın yapıldığı gün kayıtlara alınmaktadır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, ekonomik değerlerin yaratıldığı anda muhasebeleştirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Ayrıca, döner sermayeli işletmelerin bütçe ve muhasebe yönetmeliği, kamu gelir ve giderlerinin tahakkuk ettirildiği mali yıl esasına göre kaydedilmesini öngörmektedir.
Denetim sonuçlarına göre, hizmet satışlarından elde edilen gelirler için 102 Banka Hesabına borç, 600 Gelirler Hesabına alacak kaydı yapılmaktadır. Ancak, kamu idaresi, 2024 yılı itibarıyla tahakkuk kayıtlarının yapılmaya başlanacağını belirtmiş, fakat bu işlemlere dair herhangi bir bilgi veya belge sunmamıştır. Sonuç olarak, tahakkuk esasına uygun olarak, hizmet satışlarından elde edilen gelirlerin, satışın gerçekleştiği gün 120 Alıcılar Hesabına borç ve 600 Gelirler Hesabına alacak kaydı yapılarak kaydedilmesi gerekmektedir. Bu durum, kamu hesaplarının doğru bir şekilde tutulması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Hizmet Satışlarından Elde Edilen Gelirlerin Tahakkukunun Yapılmaması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Hizmet satışlarından elde edilen gelirlerin, satışın gerçekleştiği gün yerine tahsilatların yapıldığı gün kayıtlara alındığı görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde; tahakkuk esasının, bir ekonomik değerin yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeleştirilmesini ifade ettiği belirtilmiştir.
Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Kayıt zamanı, gelir ve giderlerin yılı” başlıklı 37’nci maddesinde; bir ekonomik değerin, yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeleştirileceği, kamu hesaplarının malî yıl esasına göre tutulacağı, kamu gelir ve giderlerinin ise tahakkuk ettirildikleri malî yılın hesaplarında gösterileceği hüküm altına alınmıştır.
Aynı Yönetmelik’in 120 Alıcılar Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 96’ncı maddesinde; bu hesabın, işletmenin faaliyet konusunu oluşturan mal ve hizmet satışlarından kaynaklanan senede bağlanmamış alacaklarının izlenmesi için kullanılacağı, “Hesabın işleyişi” başlıklı 97’nci maddesinde ise; mal ve hizmet satışlarından doğan senetsiz alacakların bu hesaba borç, satış bedelinin 60 Brüt Satışlar Grubunun ilgili hesabına alacak kaydedileceği ifade edilmiştir.
Denetimlerde, hizmet satışlarından elde edilen gelirlerin tahakkuk kaydının yapılmadığı, gelirlerin tahsilatının yapılmasıyla birlikte 102 Banka Hesabına borç, 600 Gelirler Hesabına alacak kaydının yapıldığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında, 2024 yılı itibarıyla 120 Alıcılar Hesabına borç, 600 Gelirler Hesabına alacak kaydı yapılarak tahakkukların kayıtlara alınması işlemlerinin yapılmaya başlandığı ifade edilmiştir. Ancak bu işlemlere ilişkin cevap ekinde herhangi bir bilgi ve belge sunulmamıştır.
Sonuç olarak; tahakkuk esasına göre, yapılan satışlardan elde edilen gelirlerin, satışın gerçekleştiği gün 120 Alıcılar Hesabına borç, 600 Gelirler hesabına alacak kaydı yapılarak kayıtlara alınması gerekmektedir.