|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, belediyenin hizmete açtığı Kent Müzesi, Basın Müzesi, Musiki Müzesi ve Hoca Hasan Hamamı Müzesi için Kültür ve Turizm Bakanlığından gerekli izinlerin alınmadığını ortaya koymuştur. 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 26. maddesi, müzelerin kurulması ve geliştirilmesi için Bakanlık izninin zorunlu olduğunu belirtmektedir. Bu çerçevede, gerçek ve tüzel kişiler ile vakıflar, müze kurma işlemlerini Bakanlıktan alacakları izinle gerçekleştirebilirler.
Özel Müzeler ve Denetimleri Hakkında Yönetmelik de, müze kurma hakkının yalnızca Bakanlık izniyle mümkün olduğunu vurgulamaktadır. Ancak, ilgili belediye müzeleri bu izin sürecini tamamlamadan faaliyete geçirilmiştir. Kamu İdaresi, bu durumun tespit edilmesinin ardından, söz konusu müzeler için gerekli izinlerin alınması yönünde adımlar atıldığını bildirmiştir. İlgili mevzuat hükümleri doğrultusunda, müzelerin yasal çerçevede faaliyet göstermesi için izin süreçlerinin tamamlanması gerekmektedir. |
BULGU: Hizmete Açılan Müzeler İçin Kültür ve Turizm Bakanlığından İzin Alınmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediyenin hizmete açtığı Kent Müzesi, Basın Müzesi, Musiki Müzesive Hoca Hasan Hamamı Müzesi için Kültür ve Turizm Bakanlığından izin alarak faaliyete geçirilmesi gerekirken bu prosedür yerine getirilmeksizin hizmete açıldığı görülmüştür.
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun “Müze, özel müze ve koleksiyonculuk” başlıklı 26’ncı maddesinde; “Bu Kanunun kapsamına giren kültür ve tabiat varlıklarına ait müzelerin kurulması, geliştirilmesi Kültür ve Turizm Bakanlığının görevlerindendir. Bakanlıklar, kamu kurum ve kuruluşları, gerçek ve tüzelkişilerle vakıflar, Kültür ve Turizm Bakanlığından izin almak şartıyla, kendi hizmet konularının veya amaçlarının gerçekleştirilmesi için her çeşit kültür varlığından oluşan koleksiyonlar meydana getirebilir ve müzeler kurabilirler. Ancak, gerçek ve tüzelkişilerle vakıflar tarafından kurulacak müzelerin faaliyet konuları ve alanları, yapılacak başvuruda beyan olunan istekleri değerlendirerek, Kültür ve Turizm Bakanlığınca verilecek izin belgesinde belirlenir. Gerçek ve tüzelkişilerce kurulacak müzeler, Kültür ve Turizm Bakanlığının izin belgesinde belirlenen konu alanlarına inhisar etmek şartı ile, taşınır kültür varlığı bulundurabilir ve teşhir edebilirler. Bu müzeler de, taşınır kültür varlıklarının korunması hususunda Devlet müzeleri statüsündedirler. Anılan müzelerin kuruluş amacı, görevi ve yönetim şekil ve şartları ile, gözetim ve denetimi yönetmelikle belirlenir. Devlet müzeleri içerisinde özel bir ihtisas ve araştırma müzeleri olan askeri müzelerin kurulması, yaşatılması, malzemenin ve uğraş konularının tayin ve tespiti Genelkurmay Başkanlığına aittir. Bu müzelerin görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma düzenleri, Milli Savunma Bakanlığının, Kültür ve Turizm Bakanlığıyla birlikte hazırlayacağı bir yönetmelikte belirtilir. Gerçek ve tüzelkişiler, Kültür ve Turizm Bakanlığınca verilecek izin belgesiyle korunması gerekli taşınır kültür varlıklarından oluşan koleksiyonlar meydana getirebilirler. Koleksiyoncular faaliyetlerini, Kültür ve Turizm Bakanlığına bildirmek ve yönetmelik gereğince, taşınır kültür varlıklarını envanter defterine kaydetmek zorundadırlar. Koleksiyoncular, ilgili müzeye tescil ettirerek, koleksiyonlarındaki her türlü eseri onbeş gün önce Kültür ve Turizm Bakanlığına haber vermek şartı ile kendi aralarında değiştirebilir veya satabilirler. Satın almada öncelik Kültür ve Turizm Bakanlığına aittir.” hükümleri yer almaktadır.
22.1.1984 tarih ve 18289 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Özel Müzeler ve Denetimleri Hakkında Yönetmelik’in “Özel Müze Kurma Hakkı” başlıklı 4’üncü maddesinde; ” — (Değişik:RG-24/11/2006-26356) Bakanlıklar, kamu kurum ve kuruluşları, gerçek ve tüzel kişilerle vakıflar, Kültür ve Turizm Bakanlığından izin almak şartıyla kendi hizmet konularının veya amaçlarının gerçekleştirilmesi için her çeşit taşınır kültür ve tabiat varlığından oluşan koleksiyonlar meydana getirebilir ve özel müzeler kurabilirler.” denilmektedir.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, kamu kurum ve kuruluşları da Kültür ve Turizm Bakanlığından izin almak şartıyla özel müze kurabileceklerdir. Ancak, yukarıda bahsedildiği üzere belediye müzeleri sözü edilen izin alınmaksızın hizmete açılmıştır.
Kamu İdaresi tarafından bulgudaki tespit üzerine, bahsi geçen hizmete açılan Müzeler için Kültür ve Turizm Bakanlığından izin alınması yönünde gerekli işlemlere başlandığı ifade edilmiştir.
İdarece, bahsi geçen mevzuat hükümleri uyarınca, sözü edilen izinlerin alınması gerekmektedir.