|
ÖZET: Kamu idarelerine ait hurda malzemelerin ihale yoluyla satılması, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında tespit edilmiştir. İlgili mevzuata göre, bu malzemelerin Makine ve Kimya Endüstrisi Anonim Şirketi (MKE AŞ) aracılığıyla devredilmesi gerekmektedir. Ancak, bir ilçe belediyesi, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında bu malzemeleri üçüncü şahıslara ihale yoluyla satmıştır. Örneğin, 12 Ocak 2024 tarihinde alınan bir karar ile 2014 model bir iş makinesi, ekonomik açıdan verimsiz olduğu gerekçesiyle açık teklif usulü ile satışa çıkarılmış ve 2.160.000 TL bedelle satılmıştır.
3284 sayılı kanun, maden hurdalarının askeri fabrikalara devredilmesini öngörmektedir. Bunun yanı sıra, 7330 sayılı kanun, kamu idarelerinin ihtiyaç fazlası ve kullanım dışı malzemelerini MKE AŞ’ye devretme yükümlülüğünü belirlemektedir. Ancak, yapılan incelemelerde, belediyenin bu yükümlülüğe uymadığı ve hurdaları ihale yoluyla üçüncü kişilere sattığı ortaya çıkmıştır. Bu durum, hem mevzuata aykırılık teşkil etmekte hem de MKE AŞ’nin kaynak tedarikini olumsuz etkilemektedir. Kamu idaresi, bu konudaki eksikliklerin giderileceğini belirtmiştir. Dolayısıyla, hurda malzemelerin elden çıkarılması sürecinde yasal düzenlemelere uyulması ve bu malzemelerin MKE AŞ’ye devredilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Hurda Malzemelerin İhale Yoluyla Satılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Kamu İdaresine ait hurda varlıklarının, ilgili mevzuat gereği Makine ve Kimya Endüstrisi Anonim Şirketi AŞ’ye (MKE AŞ) verilmesi gerekirken, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında ihale yoluyla üçüncü kişilere satıldığı tespit edilmiştir.
Belediye Encümeninin 12.01.2024 tarih ve 1 sayılı kararı ile Belediyeye ait 2014 model iş makinasının yaşanan sık arızalar nedeniyle kullanımının ekonomik olmadığı belirtilerek, 2886 sayılı Devlet ihale Kanunu’nun 45’inci maddesi olan açık teklif usulü ile 26.01.2024 tarihinde yapılacak ihalede KDV dahil 1.850.000 TL muhammen bedel ile satışına karar verilmiş ve anılan tarihte yapılan ihalede teklif sahibi kişiye KDV dahil 2.160.000 TL bedelle satılmıştır.
Kamu kurum ve kuruluşlarında bulunan hurdaların değerlendirilmesi amacıyla, 3284 sayılı Bazı Maden Hurdalarının Dışarı Çıkarılmasının Yasak Edilmesi ve Satın Alınması Hakkında Kanun’un 2’nci maddesinde maden hurdalarının askeri fabrikalara devredileceği hükme bağlanmıştır.
Daha sonra, 7330 sayılı Makine ve Endüstrisi Kurumu Anonim Şirketi Hakkında Kanunu’nun “Görev ve yetki” başlıklı 4’üncü maddesi dördüncü fıkrasında; Şirketin kamu idareleri, kamu iktisadi teşebbüsleri ve sermayesinin en az yüzde ellisi kamuya ait olan bağlı ortaklıklarca ihtiyaç fazlası ve kullanım dışı bırakılan veya niteliğini kaybetmiş olan her türlü hava, deniz ve kara taşıtları, makine ve teçhizat ile tehlikeli veya tehlikesiz metal/metal bileşim atıkları, ekonomik değer taşıyan metal dışı (evsel nitelikte olmayan) mal ve malzemeleri; birinci fıkrada belirtilen faaliyetleri gerçekleştirmek için gerekli olan malzemelerin üretilmesinde ham madde olarak kullanmak ve gerektiğinde piyasada değerlendirmek üzere Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca belirlenen birim fiyatlarından satın alabileceği veya devralabileceği ve bu fıkrayla ilgili hususlar hakkında 17.12.1937 tarihli ve 3284 sayılı Bazı Maden Hurdalarının Dışarı Çıkarılmasının Yasak Edilmesi ve Satın Alınması Hakkında Kanun hükümlerinin uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
Böylece, yukarıda yer verilen ve hurdaların askeri fabrikalara devredilmesine ilişkin düzenleme, bu atıf ile birlikte söz konusu hurdaların MKE AŞ’ye devredilmesini hüküm altına alır hale gelmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, kamu kurum ve kuruluşlarının sahip oldukları hurda niteliğindeki malzemelerini ve ihtiyaç fazlası malzemelerini, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından belirlenen fiyat üzerinden MKE AŞ’ye satış yoluyla devretmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Ancak, Belediyenin hurda malzemelerine ilişkin iş ve işlemlerin incelenmesi neticesinde; hurda malzemelerini yukarıda yer verilen hükümler gereğince MKE AŞ’ye satış suretiyle devretmesi gerekirken söz konusu malzemelerin ihale yoluyla üçüncü kişilere satışını gerçekleştirdiği tespit edilmiştir. Bu uygulama, belirtilen mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil ettiği açık olmakla birlikte, MKE AŞ’nin kaynak tedarikinin azalmasına da neden olmuştur.
Kamu İdaresi cevabında, gerekli düzeltmeler yapılarak eksikliklerin giderileceği ifade edilmiştir.
Bu itibarla, hurda malzemelerin elden çıkarılmasına yönelik olarak yapılacak iş ve işlemlerde yukarıda yer verilen yasal düzenlemelere riayet edilmesi ve hurda malzemelerin satış yoluyla MKE AŞ’ye devredilmesi gerekmektedir.