|
ÖZET: Kamu idarelerine ait hurda malzemelerin, ilgili mevzuat çerçevesinde Makine ve Kimya Endüstrisi Anonim Şirketi (MKE AŞ) yerine ihale yoluyla üçüncü şahıslara satıldığı tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay denetim raporunda, bir ilçe belediyesinin, 2009 model bir minibüsü ekonomik olmayan durumu nedeniyle trafikten çekip, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun açık teklif usulü ile satışına karar verdiği belirtilmiştir. Minibüs, 80.000 TL muhammen bedelle ihaleye çıkarılmış ve 82.500 TL+KDV bedelle satılmıştır. Ayrıca, 8 ton hurda malzeme için de benzer bir ihale gerçekleştirilmiş, muhammen bedel 11 TL/kg olarak belirlenmiş ve 11,25 TL/kg bedelle satılmıştır.
Kamu kurumlarının hurda malzemelerinin değerlendirilmesi, 3284 sayılı kanunla askeri fabrikalara devredilmesi gerektiği hükme bağlanmıştır. 7330 sayılı kanun ise MKE AŞ’nin ihtiyaç fazlası malzemeleri, belirlenen fiyatlar üzerinden satın alabileceğini belirtmektedir. Bu düzenlemeler, kamu kurumlarının hurda malzemelerini MKE AŞ’ye devretmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Ancak, belediyenin bu yükümlülüğe uymayarak malzemeleri ihale yoluyla satması, hem mevzuata aykırı bir durum oluşturmakta hem de MKE AŞ’nin kaynak tedarikini olumsuz etkilemektedir. Kamu idaresi, gelecekte hurda malzemelerin MKE AŞ’ye devredilmesi konusunda gerekli önlemleri alacağını belirtmiştir. Bu bağlamda, hurda malzemelerin elden çıkarılması işlemlerinde yasal düzenlemelere uyulması ve MKE AŞ’ye satış yoluyla devredilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Hurda Malzemelerin İhale Yoluyla Satılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Kamu İdaresine ait hurda varlıklarının, ilgili mevzuat gereği Makine ve Kimya Endüstrisi Anonim Şirketi AŞ’ye (MKE AŞ) verilmesi gerekirken, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında ihale yoluyla üçüncü kişilere satıldığı tespit edilmiştir.
Belediye Encümeninin 17.01.2024 tarih ve 1 sayılı kararı ile Belediyeye ait 2009 model minibüsün yaşanan sık arızalar nedeniyle kullanımının ekonomik olmadığı ve bu nedenle trafikten çekildiği belirtilerek, 2886 sayılı Devlet ihale Kanunu’nun 45’inci maddesi olan açık teklif usulü ile 01.02.2024 tarihinde yapılacak ihalede KDV hariç 80.000 TL muhammen bedel ile satışına karar verilmiş ve anılan tarihte yapılan ihalede teklif sahibi kişiye 82.500 TL+KDV bedelle satılmıştır.
Belediye Encümeninin 17.01.2024 tarih ve 2 sayılı kararı ile Belediyeye ait 8 ton hurdanın 2886 sayılı Devlet ihale Kanunu’nun 45’inci maddesi olan açık teklif usulü ile 01.02.2024 tarihinde yapılacak ihalede 11 TL/kg muhammen bedel (KDV dahil) ile satışına karar verilmiş olup, anılan tarihte yapılan ihalede hurdalar teklif sahibi kişiye 11,25 TL/kg bedel ile satılmıştır.
Kamu kurum ve kuruluşlarında bulunan hurdaların değerlendirilmesi amacıyla, 3284 sayılı Bazı Maden Hurdalarının Dışarı Çıkarılmasının Yasak Edilmesi ve Satın Alınması Hakkında Kanun’un 2’nci maddesinde maden hurdalarının askeri fabrikalara devredileceği hükme bağlanmıştır.
Daha sonra, 7330 sayılı Makine ve Endüstrisi Kurumu Anonim Şirketi Hakkında Kanunu’nun “Görev ve yetki” başlıklı 4’üncü maddesi dördüncü fıkrasında; Şirketin kamu idareleri, kamu iktisadi teşebbüsleri ve sermayesinin en az yüzde ellisi kamuya ait olan bağlı ortaklıklarca ihtiyaç fazlası ve kullanım dışı bırakılan veya niteliğini kaybetmiş olan her türlü hava, deniz ve kara taşıtları, makine ve teçhizat ile tehlikeli veya tehlikesiz metal/metal bileşim atıkları, ekonomik değer taşıyan metal dışı (evsel nitelikte olmayan) mal ve malzemeleri; birinci fıkrada belirtilen faaliyetleri gerçekleştirmek için gerekli olan malzemelerin üretilmesinde ham madde olarak kullanmak ve gerektiğinde piyasada değerlendirmek üzere Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca belirlenen birim fiyatlarından satın alabileceği veya devralabileceği ve bu fıkrayla ilgili hususlar hakkında 17.12.1937 tarihli ve 3284 sayılı Bazı Maden Hurdalarının Dışarı Çıkarılmasının Yasak Edilmesi ve Satın Alınması Hakkında Kanun hükümlerinin uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
Böylece, yukarıda yer verilen ve hurdaların askeri fabrikalara devredilmesine ilişkin düzenleme, bu atıf ile birlikte söz konusu hurdaların MKE AŞ’ye devredilmesini hüküm altına alır hale gelmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, kamu kurum ve kuruluşlarının sahip oldukları hurda niteliğindeki malzemelerini ve ihtiyaç fazlası malzemelerini, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından belirlenen fiyat üzerinden MKE AŞ’ye satış yoluyla devretmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Ancak, Belediyenin hurda malzemelerine ilişkin iş ve işlemlerin incelenmesi neticesinde; hurda malzemelerini yukarıda yer verilen hükümler gereğince MKE AŞ’ye satış suretiyle devretmesi gerekirken söz konusu malzemelerin ihale yoluyla üçüncü kişilere satışını gerçekleştirdiği tespit edilmiştir. Bu uygulama, belirtilen mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil ettiği açık olmakla birlikte, MKE AŞ’nin kaynak tedarikinin azalmasına da neden olmuştur.
Kamu İdaresi cevabında, belirtilen hususlara dikkat edileceği ve hurda malzemelerin MKE AŞ’ye satış suretiyle devredileceği ifade edilmiştir.
Bu itibarla, hurda malzemelerin elden çıkarılmasına yönelik olarak yapılacak iş ve işlemlerde yukarıda yer verilen yasal düzenlemelere riayet edilmesi ve hurda malzemelerin satış yoluyla MKE AŞ’ye devredilmesi gerekmektedir.