|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinde hurda niteliği taşıyan taşınır malların Taşınır Mal Yönetmeliği hükümlerine uygun şekilde izlenmediğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı ile 299 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nda gerekli kayıtların tutulmadığı tespit edilmiştir. Taşınır Mal Yönetmeliği’nin tanımına göre, ekonomik ömrünü tamamlayan veya teknik nedenlerle kullanılamaz hale gelen taşınırlar “hurda” olarak sınıflandırılmakta ve bu süreçte belirli belgelerin düzenlenmesi gerekmektedir.
Yönetmelik, taşınırların kayıtlardan çıkarılmasına yönelik prosedürleri detaylandırmakta ve hurdaya ayırma sürecini açıklamaktadır. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği de, kullanılma olanaklarını yitiren maddi duran varlıkların izlenmesi için 294 ve 299 hesaplarının nasıl kullanılacağını belirtmektedir. Ancak yapılan incelemeler, bu hesapların doğru bir şekilde kullanılmadığını ve hurda taşınırların gerekli prosedürlere uygun olarak kaydedilmediğini göstermektedir. Kamu idaresi, bu bulgulara ilişkin gerekli çalışmaların başlatılacağını ifade etmiştir. Dolayısıyla, hurda niteliği taşıyan varlıkların usulüne uygun şekilde hurdaya ayrılması ve satış işlemlerinin düzenli bir biçimde gerçekleştirilmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Hurda Niteliği Taşıyan Taşınırlara Taşınır Mal Yönetmeliği Hükümlerinin Uygulanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Hurda niteliği taşıyan taşınır mallar için Taşınır Mal Yönetmeliği hükümlerinin uygulanmayarak 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabında, bunlar için ayrılmış olan amortismanların ise 299 Birikmiş Amortismanlar Hesabında izlenmediği görülmüştür.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde; ekonomik ömrünü tamamlamış olan veya tamamlamadığı halde teknik ve fiziki nedenlerle alınış amaçları doğrultusunda kullanılması imkânı kalmayan ya da tamiri mümkün veya ekonomik olmayan arızalar nedeniyle kullanılmasında yarar görülmeyerek hizmet dışı bırakılan taşınırlar ile üretim sırasında elde edilen kırpıntı, döküntü ve artık parçaları “hurda” olarak tanımlanmıştır. Aynı Yönetmelik’in “Belge ve cetveller” başlıklı 10’uncu maddesinde taşınırın kaybolma, çalınma, doğal afetler ve fire gibi herhangi bir nedenle yok olması veya sayımda noksan çıkması; yıpranma, kırılma veya bozulma ya da teknik ve fiziki nedenlerle kullanılmaz hale gelmesi nedeniyle hurdaya ayrılması ile canlı taşınırların ölmesi gibi nedenlerle kayıtlardan çıkarılmasını sağlamak amacıyla Kayıttan Düşme Teklif ve Onay Tutanağı’nın düzenleneceği belirtilmiştir. Söz konusu Yönetmelik’in “Hurdaya ayırma nedeniyle çıkış” başlıklı 28’inci maddesinde de hurdaya ayırma süreci anlatılmıştır.
Diğer taraftan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 197’nci maddesinde 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabının kullanım amacı “Bu hesap, çeşitli nedenlerle kullanılma olanaklarını yitiren maddi duran varlıkların izlenmesi için kullanılır.”; 201’inci maddesinde ise 299 Birikmiş Amortismanlar Hesabının kullanım amacı “Bu hesap, diğer duran varlıklar hesap grubunda yer alan hesaplarda kayıtlı amortismana tabi duran varlıklar için ayrılmış olan amortisman tutarlarını izlemek için kullanılır.” şeklinde açıklanmıştır.
Mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere çeşitli nedenlerle kullanılma olanaklarını yitiren taşınırların öncelikli olarak hurdaya ayrılarak 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabında, bu taşınırlar için daha önce ayrılmış amortisman tutarlarının ise 299 Birikmiş Amortismanlar Hesabında izlenmesi gerekmektedir. Ancak yapılan incelemede hurda niteliği taşıyan taşınır mallar için Taşınır Mal Yönetmeliği hükümlerinin uygulanmayarak 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabında, bunlar için ayrılmış olan amortismanların ise 299 Birikmiş Amortismanlar Hesabında izlenmediği tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında, bulgu konusu hususa ilişkin gerekli çalışmalara başlanacağı ifade edilmiştir.
Bu itibarla, hurda niteliğine haiz varlıkların usulüne uygun olarak hurdaya ayrılma işlemlerinin gerçekleştirilmesi, hurdaya ayrılanların satışının düzenli olarak yapılması gerekmektedir.