|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversitelerde hurda niteliğindeki taşınırların yönetim sürecinde önemli eksiklikler olduğunu ortaya koymuştur. Ekonomik ömrünü tamamlayan veya kullanılamaz hale gelen taşınırların muhafazası ve elden çıkarılması işlemlerinde yetersizlikler gözlemlenmiştir. Taşınırların yönetimi, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından 2017 yılından itibaren uygulamaya konulan Kamu Harcama ve Muhasebe Bilişim Sistemi üzerinden yürütülmektedir. Ancak, üniversitelerin bu süreçte yeterli adımları atmadığı ve hurdaya ayrılan taşınırlarla ilgili gerekli bildirimlerin yapılmadığı anlaşılmaktadır.
Üniversite, 2021 ve 2023 yılları arasında 294 elden çıkarılacak taşınır kaydı tutmasına rağmen, bu taşınırlarla ilgili herhangi bir işlem gerçekleştirmemiştir. Son hurda satışının 2020 yılında yapıldığı ve sonrasında hiçbir talep olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca, hurda malzemelerin güvenli bir şekilde muhafaza edilmediği, çeşitli birimlerde sağlıksız koşullarda tutulduğu tespit edilmiştir. Bu durum, taşınırların değer kaybetmesine ve güvenlik risklerinin artmasına yol açmaktadır. Sonuç olarak, üniversitenin hurda malzeme yönetiminde acil önlemler alması gerekmektedir. Hurda malzemelerin düzenli bir şekilde saklanacağı bir alan oluşturulması ve mevcut taşınırların ilgili komisyon kararları doğrultusunda imha edilmesi veya Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu’na satılması önem arz etmektedir. Bu adımlar, hem taşınırların yönetimini iyileştirecek hem de güvenlik risklerini azaltacaktır. |
BULGU: Hurda Niteliğindeki Taşınırın Yönetim Sürecinde Eksiklikler Bulunması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Ekonomik ömrünü tamamlayan ve hurdaya ayrılmasına karar verilen taşınırların muhafazası ve elden çıkarılmasında eksiklikler bulunduğu görülmüştür.
Taşınırların muhasebesi, kaydı, izlenmesi ve elden çıkarılması işlemleri Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından 2017 yılından itibaren kademeli şekilde uygulamaya konulan ve Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sisteminin bir parçası olan Kamu Harcama ve Muhasebe Bilişim Sistemi-Taşınır Kayıt ve Yönetim Sistemi ile bu sisteme entegre modüller (İhtiyaç Fazlası Taşınır Uygulaması, Kamu Taşıtları Yönetim Bilgi Sistemi) üzerinden yürütülmektedir. Taşınırların yönetimi ile ilgili temel düzenleme olan Taşınır Mal Yönetmeliği ise 2007 yılında yayımlanmıştır. Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde hurda; ekonomik ömrünü tamamlamış olan veya tamamlamadığı halde teknik ve fiziki nedenlerle alınış amaçları doğrultusunda kullanılması imkânı kalmayan ya da tamiri mümkün veya ekonomik olmayan arızalar nedeniyle kullanılmasında yarar görülmeyerek hizmet dışı bırakılan taşınırlar ile üretim sırasında elde edilen kırpıntı, döküntü ve artık parçaları şeklinde tarif edilmiştir.
Adı geçen Yönetmelik’in “Hurdaya ayırma nedeniyle çıkış” başlıklı 28’inci maddesinde, ekonomik ömrünü tamamlamış olan veya tamamlamadığı halde hizmet dışı bırakılması gerektiği ilgililer veya oluşturulan özel komisyonlarca bildirilen taşınırlar için komisyon kurulacağı ve bu komisyon tarafından hurdaya ayrılmasına karar verilen taşınırların harcama yetkilisinin onayı ile kayıtlardan çıkarılarak imha edileceği, aynı zamanda taşınırın çıkışı ile ilgili bilgilerin Yönetmelik’te yazılı usullere göre muhasebe birimine iletileceği düzenlemeleri bulunmaktadır.
5591 Sayılı Kanun’a göre kurulan Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu (MKE), 30.06.2021 tarih ve 7330 sayılı Kanun ile Makine ve Kimya Endüstrisi Anonim Şirketi halini almıştır . Yasalarla verilen yetkiler dahilinde; kamu kurum ve kuruluşlarının ihtiyaç fazlası ve kullanım dışı bırakılan veya niteliğini kaybetmiş olan her türlü hava, deniz ve kara taşıtları, makine ve teçhizat ile tehlikeli veya tehlikesiz metal/metal bileşim atıkları, ekonomik değer taşıyan metal dışı (evsel nitelikte olmayan) mal ve malzemeler MKE Anonim Şirketi (MKE AŞ Geri Dönüşüm İşletme Müdürlüğü) tarafından toplanmaktadır.
Dolayısıyla kamu kurumlarının hurda malzemesini MKE AŞ’ye bildirmesi gerekmektedir. Bildirimi müteakip yerinde uzman incelemesi işlemi yapılarak MKE AŞ imkânları ile hurda malzemenin teslim/tesellüm işlemleri gerçekleştirilmektedir. Hurda mal bedeli, 20.03.1971 tarih ve 7/2156 sayılı Bakanlar Kurulu Kararnamesi gereğince, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından altı aylık olarak cinsine göre belirlenen birim fiyatlar üzerinden hurdası alınan Kurum/Kuruluşa ödenmektedir.
Üniversitenin 2021 ve 2023 yılları arasında 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabından hiç çıkış olmamıştır. Üniversite tarafından en son 2020 yılında MKE’ ye devir suretiyle hurda malzemenin satışı sağlanmış, bu tarihten sonra hurdaya ayrılan taşınırlar için ise bir talepte bulunulmadığı anlaşılmıştır.
Ayrıca, Üniversite bünyesinde hurdaların tutulduğu genel bir hurda alanı bulunmadığından, hurdalar Üniversitenin değişik birimlerinde muhtelif alanlara dağılmış sağlıksız ve güvenliksiz ortamlarda muhafaza edilmektedir.
Kamu İdaresinin cevabında, hurdaların muhafaza edileceği bir hurda deposu bulunmadığı, önceki dönemlere ait çıkan hurdaların Makine ve Kimya Endüstrisi Hurda İşletmesi Müdürlüğüne satışının yapıldığı, hurdaların demirbaş deposunda muhafaza edildiği, çalışmayan durumda bulunan ve demirbaş deposunda muhafaza edilen elektronik cihazlara ait hurdaların kullanılabilecek nitelikte olan parçalarının Bilgi İşlem Daire Başkanlığınca yürütülen hizmetlerde değerlendirilmek üzere muhafaza edildiği belirtilmekte ise de, hurda satışının yapıldığı 2020 yılında bu yana 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabına kaydedilen tutar artarak 618.941,00 TL’ye ulaşmıştır. Bu taşınırların içinde elektronik cihazların yanısıra masa koltuk gibi başka taşınırların da olduğu anlaşılmaktadır. Zamanla bu taşınırların tamamen değerlendirilemez hale gelmesi sözkonusu olabileceği gibi yangın çalınma gibi risklerle karşılaşılması ihtimali de artmaktadır.
Bu itibarla, hurda mal ve malzemelerin tasnifli bir şekilde konulacağı bir hurda alanı belirlenmesi veya inşası, 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabına kaydedilen taşınırların ilgili komisyon kararına göre imha edilerek veya Makine Kimya Endüstrisine satılarak kayıtlardan çıkarılması gerekmektedir.