|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, hurda niteliğindeki varlıklara yönelik hatalı işlemler tespit edilmiştir. İlgili idare, hurdaya ayrılan taşıtları satış işlemleri tamamlanmadan muhasebe kayıtlarından çıkarmakta ve bu araçların sahada dağınık bir şekilde tutulduğunu göstermektedir. Ayrıca, hurdaya ayrılan otobüslerden elde edilen yedek parçalara ilişkin taşınır giriş kayıtları yapılmamıştır. Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ilgili maddeleri, kamu idarelerine ait malların yönetiminin verimlilik ve tutumluluk ilkelerine uygun olarak gerçekleştirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nde, hurdaya ayrılan taşınırların elde edilen malzemeler için varlık işlem fişi düzenlenmesi gerektiği belirtilmiştir. Ancak yapılan incelemelerde, hurdaya ayrılan taşıtların, satış ya da devir işlemi olmaksızın kayıtlardan çıkarıldığı ve bu durumun ilgili mevzuatla çeliştiği görülmüştür. Örneğin, bir yevmiye kaydında hurdaya ayrılan araçların kaydedilmesiyle birlikte aynı gün içinde çıkış kaydının da yapıldığı tespit edilmiştir. Bu durum, hurdaya ayrılan taşıtların ve parçalarının doğru bir şekilde yönetilmediğini ortaya koymaktadır. Gelecekte benzer sorunların yaşanmaması için, hurda ambarlarının oluşturulması, çıkarılan parçaların kayıt altına alınması ve satış sonrası muhasebe işlemlerinin düzenli bir şekilde gerçekleştirilmesi önerilmektedir. Bu önlemler, muhtemel risklerin azaltılmasına katkı sağlayacaktır. |
BULGU: Hurda Niteliğindeki Varlıklara Yönelik Hatalı İşlemler Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdare tarafından hurdaya ayrılan taşıtların satış işlemi gerçekleşmeden muhasebe kayıtlarından çıkarıldığı, hurdaların sahada muhtelif yerlerde dağınık şekilde tutulduğu ve hurdaya ayrılan otobüslerden elde edilen yedek parçalara ilişkin, taşınır giriş kayıtlarının yapılmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Mal yönetiminde etkililik ve sorumluluk” başlıklı 48’inci maddesinde, kamu idarelerine ait malların; edinme, kullanma ve elden çıkarma işlemlerinin, mevzuatında öngörülen kurallar dahilinde hizmetin amacına uygun olarak verimlilik ve tutumluluk ilkesine göre yapılacağı, bu ilkeye aykırı eylem ve işlemlerden doğacak zararlardan, malların yönetimi veya kullanılması hususunda yetki verilenlerin sorumlu olacağı hüküm altına alınmıştır.
10.10.2024 tarih ve 32688 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “İç imkânlarla üretilen taşınırlar ile kazı veya müsadere yoluyla edinilen taşınırların giriş işlemleri” başlıklı 21’inci maddesinde, hurdaya ayrılan taşınırlardan elde edilen temrinlik malzemeler ile yedek parçaların varlık işlem fişi düzenlenmek suretiyle taşınır giriş kaydı yapılacağı ifade edilmiştir.
Anılan Yönetmelik’in “Hurdaya ayırma nedeniyle çıkış” başlıklı 28’inci maddesinde ise, ekonomik ömrünü tamamlayan veya tamamlamadığı hâlde teknik ve fiziki nedenlerle kullanılmasında yarar görülmeyerek hizmet dışı bırakılması gereken taşınırların, harcama yetkilisi tarafından belirlenen komisyon tarafından değerlendirileceği, komisyonca hurdaya ayrılmasına karar verilenler için Kayıttan Düşme Teklif ve Onay Tutanağı düzenlenerek harcama yetkilisinin onayı ile kayıtlardan çıkarılacağı belirtilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 294-Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabının işleyişini düzenleyen 225’inci maddesinde, kullanılma olanaklarını yitiren maddi duran varlıkların, kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba giriş kaydı yapılacağı, bu hesapta kayıtlı varlıklardan satılmak suretiyle elden çıkarılanların ise kayıtlı değeri üzerinden çıkış kaydı yapılacağı düzenlenmiştir.
Yapılan incelemede,
Hurdaya ayrılan taşıtların 294-Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabına kaydedildiği ancak satış ya da devir işlemi olmadan aynı gün bu hesaptan çıkışının yapıldığı, örneğin 23622 numaralı yevmiye kaydına bakıldığında hurdaya ayrılan 1 adet hizmet aracı, 1 adet kamyon ve 12 adet otobüsün kayıtlı değeri üzerinden 294 no.lu hesaba girişinin yapıldığı fakat aynı yevmiyede çıkış kaydının da bulunduğu,
Hurdaya ayrılan otobüslerin üzerinde bulunan çalışır durumdaki yedek parçaların, diğer otobüslerin bakım ve onarım işlemlerinde kullanılmak üzere çıkarıldığı ancak bu parçalara ilişkin taşınır giriş kayıtlarının yapılmadığı,
Hurdaya ayrılan taşıtların satış işlemi gerçekleştirilene kadar atölyelerde; demirbaşların ise yığıntı yapılmak suretiyle muhtelif alanlarda bekletildiği,
tespit edilmiştir.
Yukarıda yer verilen düzenlemeler ve açıklamalar çerçevesinde, çeşitli nedenlerle kullanılmaz hale gelen taşınırları biriktirmek ve muhafaza etmek amacıyla hurda ambarı kurulması, yeniden kullanılmak üzere hurda otobüslerden çıkarılan parçaların kayıt altına alınması, hurdaya ayrılan taşıtların Makine Kimya Enstitüsü Kurumu Hurda İşletmesi Müdürlüğüne satışı sonrasında 294-Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabından çıkışının yapılması ve bu nedenlerle oluşabilecek muhtemel risklerin önüne geçilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.