|
ÖZET: Belediyenin hurdaya ayrılan varlıkları ve bunların muhasebe kayıtlarıyla ilgili yapılan denetimlerde, 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı’na ilişkin eksiklikler tespit edilmiştir. Dönem içinde hurda satışları gerçekleşmesine rağmen, bu varlıkların muhasebe hesaplarına kaydedilmediği ve bazı hurda malzemelerin varlık hesaplarıyla ilişkilendirilmeden satıldığı gözlemlenmiştir. Taşınır Mal Yönetmeliği’ne göre, ekonomik ömrünü tamamlamış veya kullanılamaz hale gelmiş taşınırların uygun usullerle hurdaya ayrılması gerektiği belirtilmektedir.
Denetim bulgularında, 2024 yılı içerisinde harcama birimleri tarafından hurdaya ayrılan varlıkların 294 hesabına kaydedilmediği ve geçmiş yıllara ait hurda kayıtlarının da bulunmadığı ortaya çıkmıştır. Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, kamu idarelerinin mal yönetiminde verimlilik ve tutumluluk ilkelerine uyması gerektiğini vurgulamaktadır. Bu ilkelere aykırı hareket edenlerin mali ve hukuki sorumluluğu doğmaktadır. Sonuç olarak, 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı’nın doğru bir şekilde izlenmemesi, mali tabloların güvenilirliğini olumsuz etkilemekte ve taşınır mal yönetiminin etkinliğini azaltmaktadır. Belediyenin hurda satışlarının bu hesapta düzgün bir şekilde izlenmesi için gerekli adımların atılması önem arz etmektedir. |
BULGU: Hurda Niteliğindeki Varlıklara Yönetmelik Hükümlerinin Uygulanmaması ve Muhasebe Hesaplarının Gerçeği Yansıtmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin hurdaya ayrılan ya da kullanım olanağını yitiren varlıklarının bulunduğu ve dönem içerisinde hurda satışı yapıldığı halde 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabına dönem içerisinde kayıt yapılmadığı, bazı hurda malzemelerin ise varlık hesaplarıyla ilişkilendirilmeden satıldığı görülmüştür.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin 4’üncü maddesinde hurda malların, ekonomik ömrünü tamamlamış olan veya tamamlamadığı halde teknik ve fiziki nedenlerle alınış amaçları doğrultusunda kullanılması imkânı kalmayan ya da tamiri mümkün veya ekonomik olmayan arızalar nedeniyle kullanılmasında yarar görülmeyerek hizmet dışı bırakılan taşınırlar ile üretim sırasında elde edilen kırpıntı, döküntü ve artık parçalar olduğu belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 28’inci maddesinde ise ekonomik ömrün tamamlamış veya kullanımında yarar görülmeyen taşınırların, mevzuatta uygun görülen usullerle kurulacak komisyon tarafından hurdaya ayrılmasına karar verileceği ve Kayıttan Düşme Teklif ve Onay Tutanağına dayanılarak düzenlenecek Taşınır İşlem Fişiyle kayıtlardan düşüleceği belirtilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı ile ilgili 224’üncü maddesinde; “Kullanılma olanaklarını yitiren maddi duran varlıklar kayıtlı değerler üzerinden bu hesaba borç, ilgili maddi duran varlık hesabına alacak; ayrılmış olan amortisman tutarı 299 Birikmiş Amortismanlar Hesabına alacak, 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç kaydedilir” denilmek suretiyle söz konusu hurda taşınırların muhasebe kayıtlarının nasıl yapılacağı açıklanmıştır.
Yapılan incelemede; 2024 yılı içerisinde Belediyenin harcama birimlerince kullanım olanağını yitirmesi sebebiyle Kayıttan Düşme Teklif ve Onay Tutanağı düzenlenerek hurdaya ayrılan varlıkların 294 hesabına alınmadığı ve devir yevmiyesiyle geçmiş yıllardan da devreden bir hurda kaydı olmadığı tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 48’inci maddesinde, kamu idarelerine ait malların edinme, yönetim, kullanma ve elden çıkarma işlemlerinin mevzuatında öngörülen kurallar dâhilinde hizmetin amacına uygun olarak verimlilik ve tutumluluk ilkesine göre yapılacağı belirtilmiştir. Bu ilkelere aykırı eylem ve işlemlerden doğacak zararlardan, malların yönetimi veya kullanılması hususunda yetki verilenlerin, mevzuatın amir hükmü gereği mali ve hukuki sorumluluğu doğacaktır.
294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabının gerçek durumu yansıtmaması, mali tabloların doğruluğunu ve güvenilirliğini etkilediği gibi taşınır mal yönetiminin sağlıklı yürütülmesine de engel olmaktadır.
Kamu idaresi tarafından hurda satışlarının 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabında izlenmesi için gerekli işlemlerin yapılacağı ifade edilmiştir.
Hurdaya ayrılan taşınırların kayıtlı değerleri ile ilgili varlık hesaplarından 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabına, bu taşınırlar için ayrılan amortismanların ise 299 Birikmiş Amortismanlar Hesabına aktarılması, hurda mallardan satış ya da diğer yollarla elden çıkartılacaklar ile bu mallara ait amortismanların ise ilgili hesaplardan çıkış yapılmak suretiyle varlık hesaplarıyla ilişkilendirilmesi gerekmektedir.