|
ÖZET: Denetim raporlarına göre, bir ilçe belediyesi, hurda malzeme satışlarıyla ilgili gerekli muhasebe kayıtlarını yapmamıştır. 2024 yılı Sayıştay denetiminde, belediyenin elden çıkardığı hurda malzemelerin 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar hesabından düşülmediği, bunun yerine doğrudan gelir kaydedildiği tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, maddi duran varlıkların satışında kayıtlı değeri ile satış bedeli arasındaki farkın doğru bir şekilde muhasebeleştirilmesini zorunlu kılmaktadır.
Özellikle, belediyenin 164.351,85 TL değerindeki bir kepçeyi 2.160.000,00 TL bedelle sattığı, ancak bu varlığın 294 hesabına kaydedilmediği ve dolayısıyla mali tablolarda hatalı bir durumun ortaya çıktığı belirlenmiştir. Satış sonrası elde edilen gelir doğrudan gelir kaydedilmiş, bu da belediyenin bilançosunda yer alan varlıkların yanlış bir şekilde gösterilmesine yol açmıştır. Kamu İdaresi, hurdaya ayrılan taşınır ve taşınmazların 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabında izleneceğini belirtmiştir. Ancak, mali tabloların doğru ve eksiksiz bilgi sunabilmesi için, bu varlıkların mevzuatta öngörüldüğü şekilde kaydedilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Hurdaya Ayırma İşlemlerinde Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabına Gerekli Kayıtların Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin yıl içinde hurda satışı yaptığı ancak satışı yapılan hurda malzemelere ilişkin 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar hesabından çıkış yapılmadığı, tutarın doğrudan gelir kaydedildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 187’nci maddesinde maddi duran varlıkların satış işlemleri sırasında; varlığın kayıtlı değeri ile satış bedeli arasında fark olması durumunda, oluşan olumlu farkın 600 Gelirler Hesabına kaydedilerek satış işleminin muhasebeleştirileceği hüküm altına alınmıştır.
294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabının niteliğini açıklayan 224’üncü maddesinde; bu hesabın çeşitli nedenlerle kullanılma olanaklarını yitiren maddi duran varlıkların izlenmesi için kullanılacağı düzenlenmiştir. Hesabın işleyişi ise 225’inci maddede açıklanmıştır. Buna göre; kullanılma olanaklarını yitiren maddi duran varlıkların kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba borç kaydedilecektir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre çeşitli nedenlerle vasfı ortadan kalkan maddi duran varlıkların; kayıtlı değerleri üzerinden ilgili hesaptan kaydı düşülerek 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabına kaydedilmesi gerekmektedir.
Hurdaya ayrılan malların satışı olması halinde ise 294-Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabından çıkış yapılmalı ve yönetmelikte belirtildiği şekilde ilgili hesaplar çalıştırılmalıdır.
Yapılan denetimlerde, Belediye’nin 164.351,85 TL tutarla kayıtlı kepçesini hurda olarak 26.01.2024 tarih ve 4 sayılı encümen kararı ile ihale yoluyla 2.160.000,00 TL bedelle sattığı anlaşılmıştır. Ancak İdarenin mali tabloları incelendiğinde, 255 Taşıtlar hesabında kayıtlı bu kepçenin hurdaya ayrıldığında 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabına alınmadığı, bu hesapta açılış kaydında 1.271,19 TL bakiye bulunduğu görülmüştür. Satış sonrası ihale bedeli doğrudan gelir kaydedilmiştir. Bu husus, satışı yapılan taşıtın muhasebe kayıtlarından düşülmediğini göstermektedir. Dolayısıyla aslında Belediyenin uhdesinde ve tasarrufunda bulunmayan 164.351,85 TL kadar varlık, bilançoda yer alarak mali tablolarda 164.351,84 TL hataya sebebiyet vermektedir.
Dolayısıyla Belediyenin hurda olarak satışını yaptığı taşınırları ilgili hesaplardan çıkararak 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabına almaması ve satış sırasında olumlu veya olumsuz farkın ilgili hesaplara kaydedilmesi mali tabloların hatalı gözükmesine neden olmuştur.
Kamu İdaresi cevabında, hurdaya ayrılan taşınır ve taşınmazlarının 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabında takibinin yapılacağı ifade edilmiştir.
Mali tabloların tam ve doğru bilgi üretmesi adına İdarenin hurdaya ayırmış olduğu varlıklarını 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabında izlemesi gerektiği ve bu varlıkların satışa konu olması durumunda kayıtların mevzuatta öngörüldüğü şekilde yapılması gerektiği değerlendirilmektedir.